Trong bài phát biểu quan trọng đầu tiên về chính sách đối ngoại, cố vấn an ninh quốc gia Mỹ Jake Sullivan tuyên bố chính quyền Tổng thống Joe Biden sẽ bắt tay các đồng minh và đối tác nhằm hình thành nên “dàn hợp xướng” có thể đẩy lùi Trung Quốc trong cuộc cạnh tranh quyền lực và địa chính trị toàn cầu.

Cố vấn an ninh quốc gia Mỹ Jake Sullivan tuyên bố sẽ liên kết với các đồng minh và đối tác cùng chí hướng đẩy lùi tham vọng quyền lực toàn cầu của Trung Quốc. Ảnh: AF

Phát biểu tại cuộc hội thảo trực tuyến do Viện Hòa bình Mỹ (có trụ sở tại Washington) tổ chức hôm 29-1, vị cố vấn an ninh quốc gia 44 tuổi cho rằng các đồng minh và đối tác cùng chí hướng của Mỹ tại châu Âu đóng vai trò quan trọng nhất trong chiến lược  đối phó với những thách thức chung trong hiện tại và cả tương lai như khủng hoảng khí hậu, phổ biến vũ khí hạt nhân, an ninh mạng, suy thoái kinh tế.

4 bước đi của Mỹ

Ðể đối phó với những thách thức toàn cầu trên, ông Sullivan cho rằng Mỹ sẽ thực thi 4 bước đi trọng yếu.

Thứ nhất, Washington phải chống lại chiến dịch ngoại giao của Bắc Kinh nói rằng mô hình của Trung Quốc tốt hơn mô hình của Mỹ. Trung Quốc đang xoáy vào sự hỗn loạn và chia rẽ trong hệ thống và nền tảng dân chủ Mỹ, đặc biệt sau sự kiện những người ủng hộ Tổng thống Donald Trump tấn công vào tòa nhà quốc hội Mỹ hôm 6-1 nhằm phản đối kết quả bầu cử. Ông Sullivan có lẽ cũng thừa nhận những vấn đề nổi cộm của nước Mỹ khi đánh giá “thách thức an ninh quốc gia cấp thiết nhất của nước Mỹ là làm cho ngôi nhà của chúng ta có trật tự”. “Chúng ta phải tân trang lại các nền tảng cơ bản của dân chủ bằng cách tự đối mới hệ thống dân chủ và giải quyết các vấn đề như bất bình đẳng chủng tộc và mất cân bằng kinh tế”, cố vấn an ninh quốc gia Mỹ nhấn mạnh.

Thứ hai, ông Sullivan cho rằng nếu nước Mỹ muốn thúc đẩy tầm nhìn về một xã hội tự do, thịnh vượng và bình đẳng hiệu quả nhất thì Mỹ cũng phải ủng hộ mục tiêu đó của các đồng minh và đối tác dân chủ của mình, qua đó tạo nên đòn bẩy và “dàn hợp xướng” bảo vệ các nguyên tắc trước các hành vi ngang ngược mà Trung Quốc đang thực hiện. Theo ông  Sullivan, một mình Mỹ chỉ chiếm ¼ GDP toàn cầu, nhưng nếu hợp lực với các đồng minh và đối tác ở cả châu Âu và châu Á thì sẽ hình thành nên một liên minh đại diện hơn phân nửa nền kinh tế toàn cầu.

Bước thứ ba là công nghệ tiên tiến. Theo ông Sullivan, Mỹ phải có kế hoạch đầu tư công với tham vọng dẫn đầu thế giới trên các lĩnh vực công nghệ then chốt nổi trội trong tương lai gồm trí tuệ nhân tạo, máy tính lượng tử, công nghệ sinh học, năng lượng sạch và nhiều thứ khác.

Bước cuối cùng, theo ông Sullivan, là Mỹ phải “nói rõ và nhất quán” trước các hành động hiếu chiến và quyết đoán của Trung Quốc trong các vấn đề ở Hong Kong, Ðài Loan, Tân Cương và xa hơn nữa.

 “Áp giá” cho Trung Quốc

Cố vấn an ninh quốc gia Mỹ khẳng định đối phó với Trung Quốc sẽ là ưu tiên số một trong các vấn đề hàng đầu cần có sự hợp tác giữa Mỹ và các đồng minh. Trong đó, ông cho rằng Mỹ và các đồng minh phải chuẩn bị sẵn sàng các biện pháp “áp giá” chống lại các hành vi cưỡng ép của Trung Quốc tại Hong Kong, Ðài Loan và Tân Cương. Ðây là chỉ dấu cho thấy chính quyền Biden vẫn duy trì chính sách cứng rắn chống Trung Quốc dưới chính quyền Donald Trump, dù cách thức thi hành khác nhau là tập hợp lực lượng quốc tế thay vì đơn phương hành động.

Ông Sullivan cho biết tuy có khác biệt với chính quyền Trump, nhưng chính quyền Biden vẫn không có nhiều bất đồng về những quốc gia có thể đặt ra mối đe dọa lớn nhất đối với Mỹ. Theo đó, Trung Quốc, Nga và Iran vẫn được coi là những thách thức lớn nhất. Chẳng hạn với Iran, ngay cả khi Mỹ có khả năng sớm trở lại thỏa thuận hạt nhân năm 2015, ông Sullivan cảnh báo sẽ có “một cuộc leo thang khủng hoảng hạt nhân” bởi Tehran đang tiến gần với nguyên liệu chế tạo vũ khí hạt nhân.

Một điểm đáng chú ý khác trong chính sách an ninh quốc gia mới của chính quyền Biden là Mỹ sẽ hợp nhất, tức không phân biệt giữa chính sách đối ngoại và đối nội. “ Chính sách đối ngoại là chính sách đối nội và chính sách đối nội là chính sách đối ngoại”, ông Sullivan tuyên bố. Cách tiếp cận này được cho là giống với chiến lược an ninh quốc gia của chính quyền Trump vốn đặt “nước Mỹ trước tiên”, bởi các thách thức như khủng bố, phổ biến vũ khí hạt nhân, đại dịch COVID-19, biến đổi khí hậu, mất an ninh năng lượng, khủng hoảng di cư, sụp đổ kinh tế… có tác động đang xen toàn cầu, không có biên giới.

Ngoài việc tuyên bố liên minh xuyên Đại Tây Dương đóng vai trò sống còn đảm bảo cho sự thắng lợi trong cuộc cạnh tranh địa chính trị, ông Sullivan xác định “Tứ giác an ninh” hay “Bộ tứ kim cương” gồm Mỹ, Nhật Bản, Úc và Ấn Độ đóng vai trò là một bộ phận chủ chốt trong chính sách Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương của Mỹ nhằm đối phó sự trỗi dậy đáng ngại của Trung Quốc.

ĐỨC TRUNG