Xác suất xảy ra hiện tượng El Nino “rất mạnh” từ tháng 10 đến tháng 12 được dự báo lên tới 98%. Nếu nghiêm trọng, hậu quả của nó có thể gây gián đoạn cuộc sống thường nhật trên khắp Đông Nam Á, kéo theo hàng loạt rủi ro, bao gồm sức khỏe và sinh kế.

Khói mù bao phủ Kuala Lumpur (Malaysia) vào ngày 27-8.

Rong biển được mệnh danh là “vàng xanh” của Indonesia, quốc gia sản xuất rong biển hàng đầu thế giới. Nhưng những người nông dân gần đây cho biết rong biển dần bạc màu và bong gốc chỉ sau 1 tuần nắng gắt hồi tháng 7. 

Đợt nắng nóng nói trên xuất hiện khi hiện tượng El Nino phát triển khắp Thái Bình Dương, gây khô hạn cho khu vực Đông Nam Á. Hiện tượng khí hậu này tái diễn tự nhiên cứ sau 2-7 năm, thường kéo dài khoảng 9 đến 12 tháng. Mặc dù tác động của nó đã được cảm nhận, khi các trang trại ở Indonesia bị khô hạn và mực nước các hồ chứa ở Việt Nam suy giảm, nhưng có lẽ đây mới chỉ là sự khởi đầu.

Thiếu nước, thực phẩm và điện khắp Đông Nam Á

Lịch sử từng ghi nhận 3 sự kiện “siêu El Nino” vào các năm 1982-1983, 1997-1998 và 2015-2016. Các nhà nghiên cứu cảnh báo sự kiện hiện tại diễn ra trong bối cảnh khí hậu toàn cầu ấm hơn trước, có thể gây ra tác động nghiêm trọng hơn đối với nhiều khía cạnh cuộc sống của người dân Đông Nam Á.

Indonesia đang nỗ lực dập tắt các đám cháy rừng.

Thời tiết nóng hơn, khô hơn làm tăng nguy cơ cháy rừng và khói mù, ảnh hưởng sức khỏe nhiều người, bao gồm trẻ em, người già và phụ nữ mang thai - những đối tượng vốn đã dễ tổn thương vì nắng nóng.

Tại Thái Lan, ngành du lịch chiếm khoảng 14% quy mô nền kinh tế, chỉ riêng Bangkok năm 2025 đã đón khoảng 30 triệu lượt khách quốc tế. Tuy nhiên, nắng nóng gay gắt đang làm thay đổi cách du khách trải nghiệm, chẳng hạn, họ chỉ chọn các hoạt động trong nhà hoặc hạn chế tham quan đảo, làm giảm doanh thu. 

Thái Lan là một trong những nước xuất khẩu gạo và đường lớn nhất thế giới. Mặc dù hiện đang là mùa mưa, Chủ tịch Ủy ban Đất đai, Tài nguyên và Môi trường Poonsak Chanchampee vẫn lo ngại các đợt hạn hán sắp tới. Ông cho biết nông dân có thể trồng lúa, mía hoặc cây trồng khác trong năm nay, nhưng năm tới có thể không còn nước để trồng trọt. 

Theo Bộ Nông nghiệp Indonesia, tính đến tháng 7, khoảng 30.400ha lúa đã bị ảnh hưởng bởi hạn hán. Sản lượng dầu cọ của nước này có thể sẽ giảm gần 2 triệu tấn do thời tiết khô hạn và chi phí phân bón cao. 

Khi hạn hán ảnh hưởng các vùng sản xuất lương thực chính, nguồn cung lương thực cũng sẽ khan hiếm và đẩy giá tiêu dùng lên cao. Cherry Lim, hiệu trưởng một trường mầm non ở Kuala Lumpur (Malaysia), cho biết do thời tiết nắng nóng, trường của cô ấy phải bật máy điều hòa lâu hơn, dẫn đến hóa đơn tiền điện tăng tới 50% so với đầu năm. Giá thực phẩm ở siêu thị cũng tăng mạnh. “Chúng tôi muốn các con được ăn uống lành mạnh với trái cây và rau củ tươi, vì vậy chúng tôi có thể phải cắt giảm các khoản chi khác”, cô nói.

Hiện tượng El Nino cũng ảnh hưởng sản lượng điện từ nguồn năng lượng tái tạo ở Đông Nam Á. Nó có thể làm giảm lượng gió cần cho các trang trại điện gió, trong khi hạn hán đe dọa sản lượng thủy điện.

Tại Việt Nam, thủy điện chiếm khoảng 30% tổng sản lượng điện. Trong đợt siêu El Nino vừa qua, nguồn nước trong hệ thống sông ngòi đã giảm tới 60% ở một số khu vực - theo bà Phạm Thị Thanh Ngà, Viện trưởng Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn, Môi trường và Biển thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường. Một số nhà máy thủy điện phải ngừng phát điện khi lưu lượng nước sông và mực nước hồ chứa giảm xuống quá thấp. Tại Tổng công ty May 10, Phó Tổng giám đốc Hà Mạnh cho biết thiếu điện buộc công ty phải giảm sản xuất, ảnh hưởng đến tiến độ bàn giao các đơn hàng xuất khẩu.

Không chỉ gián đoạn nguồn cung, giá điện tăng cao có thể làm tăng chi phí sản xuất và cuối cùng là giá thành hàng hóa - ông Lawrence Loh, Giám đốc Trung tâm Quản trị và Phát triển bền vững thuộc Trường Kinh doanh Đại học Quốc gia Singapore (NUS) , nhấn mạnh.

Theo CNA, hiện tượng siêu El Nino năm 2015-2016 đã gây hạn hán, lũ lụt và mất mùa, cùng nhiều hậu quả khác, ảnh hưởng đến ít nhất 60 triệu người trên toàn thế giới. Nó cũng gây tổn thất kinh tế ước tính khoảng 3.900 tỉ USD. Chuyên gia Loh của trường NUS dự đoán siêu El Nino mới có thể gây thiệt hại hàng ngàn tỉ USD.

Trước tình hình đó, chính phủ các nước Đông Nam Á đang tìm cách quản lý mực nước các hồ chứa, cải thiện hệ thống thủy lợi, phân phối máy bơm nước, khuyến khích nông dân trồng các loại cây chịu hạn và tăng cường phòng chống cháy rừng. 

THANH TRÚC (Theo CNA)