Các quốc gia sẽ đối mặt với một bản báo cáo đáng thất vọng tại hội nghị thượng đỉnh về đa dạng sinh học của Liên Hiệp Quốc (LHQ) tới đây, khi các chính phủ không thực hiện đầy đủ các cam kết bảo vệ thực vật, động vật và hệ sinh thái duy trì sự sống trên Trái đất.

Mức độ bảo tồn đa dạng sinh học ở các đại dương dự kiến chỉ đạt 12% so với mục tiêu 30% vào năm 2030. Ảnh: AFP

Hội nghị lần thứ 17 Các bên tham gia Công ước LHQ về Đa dạng Sinh học (CBD COP17) sẽ diễn ra tại thủ đô Yerevan (Armenia) từ ngày 19-30/10. Đây sẽ là một cuộc đánh giá đối với gần 200 quốc gia đã tham gia công ước được xem là “Hiệp định Paris về Thiên nhiên” mang tính bước ngoặt năm 2022. Chương trình này đề ra 23 mục tiêu nhằm ngăn chặn và đảo ngược tình trạng suy giảm đa dạng sinh học vào năm 2030, bao gồm giảm ô nhiễm, bảo vệ các loài bị đe dọa, bảo tồn 30% diện tích đất liền và đại dương trên thế giới.

Nhưng theo một bản dự thảo đánh giá của CBD COP17, cơ quan giám sát các cuộc đàm phán quốc tế 2 năm một lần về bảo vệ thế giới tự nhiên, thế giới đang đi chệch hướng so với mục tiêu.

Theo phân tích hồi tháng 9 của tổ chức Chiến dịch vì Thiên nhiên, một số quốc gia đã có những bước tiến đáng kể hướng tới mục tiêu bảo tồn “30x30” (bảo vệ 30% diện tích đất liền và mặt nước của Trái đất vào năm 2030). Nhưng nếu được thực hiện đầy đủ, các cam kết của chính phủ sẽ chỉ bao phủ 27% diện tích đất liền và vùng nước nội địa vào cuối thập kỷ này. Đối với đại dương, con số này chỉ là 12%.

Astrid Schomaker, Giám đốc điều hành CBD COP17, cho biết tiến trình đang được thực hiện nhưng quá chậm và cần có những thay đổi đáng kể để đạt được các mục tiêu năm 2030. Điều này bao gồm việc giảm ưu đãi cho các ngành nhạy cảm, như sản xuất nhiên liệu hóa thạch và nông nghiệp, những lĩnh vực mà đến nay vẫn chưa có nhiều tiến bộ.

Căng thẳng về tiền bạc

Hội nghị thượng đỉnh về thiên nhiên diễn ra vài tuần trước Hội nghị thượng đỉnh lần thứ 31 Các bên tham gia Công ước khung của LHQ về Biến đổi khí hậu (COP31) tại Thổ Nhĩ Kỳ, và là lần đầu tiên các quốc gia đánh giá tiến độ kể từ khi hiệp ước đa dạng sinh học được thông qua. 

Vấn đề tiền bạc là một rào cản lớn đối với sự thành công của các mục tiêu về đa dạng sinh học và được dự đoán sẽ gây căng thẳng tại CBD COP17.

Các quốc gia đang tụt hậu so với cam kết huy động 200 tỉ USD mỗi năm cho mục tiêu đa dạng sinh học vào năm 2030 từ các nguồn công và tư, bao gồm 30 tỉ USD mỗi năm dành cho các nước đang phát triển.

Các quốc gia giàu có đang chịu áp lực phải lấp đầy khoảng trống này nhưng lại đối mặt với những thách thức ngân sách riêng, khiến vấn đề này trở nên căng thẳng về mặt chính trị. Hội nghị thượng đỉnh tại Yerevan dự kiến ​​sẽ tập trung vào việc làm thế nào khu vực tư nhân có thể bù đắp sự thiếu hụt này.

Hiệu quả hoạt động kém cỏi của Quỹ Cali, một sáng kiến ​​quan trọng của LHQ được khởi động vào tháng 2-2025, sẽ được xem xét kỹ. Quỹ này đặt mục tiêu huy động 1 tỉ USD mỗi năm từ các tập đoàn để bảo tồn ở các nước đang phát triển, nhưng đến nay chỉ thu hút được 6.000 USD.

Cải cách trợ cấp cũng là một trở ngại, khi hầu như không có tiến triển nào hướng tới mục tiêu năm 2030 là giảm các khoản đầu tư tiềm ẩn gây hại thiên nhiên xuống 500 tỉ USD/năm. Theo số liệu của LHQ, cứ 1 USD đầu tư vào việc bảo vệ hoặc phục hồi thiên nhiên, thì có khoảng 30 USD được chi cho các hoạt động làm suy thoái thiên nhiên.

Đầu tháng 10, hơn 130 doanh nghiệp và tổ chức tài chính lớn trên thế giới - bao gồm Nestle, Unilever và H&M Group - đồng loạt ký vào thư ngỏ thúc giục các chính phủ cải cách chính sách tài khóa, xóa bỏ các khoản trợ cấp gây hại cho môi trường. Họ cho biết khoản chi tiêu công hàng năm lên tới 2.600 tỉ USD của các nước đang “thưởng cho những hoạt động làm suy giảm đất đai, nguồn nước và hệ sinh thái”. 

Guido Broekhoven từ tổ chức bảo tồn thiên nhiên WWF International cho rằng việc tái sử dụng trợ cấp phải là “vấn đề ưu tiên” tại CBD COP17. Theo An Lambrechts từ Greenpeace International, cơ quan điều phối toàn cầu của Tổ chức Hòa bình Xanh (Greenpeace), đàm phán ở ​​Yerevan phải đạt được những kết quả quan trọng về sự điều chỉnh hướng đi rõ ràng, trong đó các chính phủ cần thống nhất về các hành động cụ thể. 

“Trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị đang gây áp lực lên hợp tác đa phương, điều quan trọng là phải chứng minh cho thế giới thấy rằng những người ra quyết định vẫn có thể đoàn kết trong cuộc chiến vì sự sống còn của Trái đất”, ông Lambrechts nhấn mạnh.

THANH TRÚC (Tổng hợp)