Việc nghiên cứu, đánh giá tình hình biểu tình ở châu Âu góp phần nâng cao nhận thức, trách nhiệm trong bảo vệ an ninh chính trị, giữ vững ổn định xã hội và chủ động đấu tranh với thông tin sai lệch trên không gian mạng.

Những diễn biến biểu tình tại nhiều quốc gia châu Âu trong tháng 10-2026 đang thu hút sự quan tâm của dư luận quốc tế. Từ Pháp, Italia, Bỉ đến Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha và Albania, nhiều cuộc tuần hành, đình công đã diễn ra với những yêu sách liên quan đến chi phí sinh hoạt, việc làm, giáo dục, nhà ở và quản trị quốc gia. Một số địa điểm xảy ra đụng độ, phá hoại tài sản và các hành vi bạo lực. Đáng chú ý, những bất mãn về đời sống đang có xu hướng kết nối với tâm lý thiếu niềm tin của một bộ phận người dân, nhất là giới trẻ, đối với tương lai và khả năng giải quyết vấn đề của chính quyền.

Từ thực tiễn đó, việc nghiên cứu, đánh giá tình hình biểu tình ở châu Âu không chỉ giúp nhận diện những biến động của đời sống chính trị quốc tế, mà còn góp phần nâng cao nhận thức, trách nhiệm trong bảo vệ an ninh chính trị, giữ vững ổn định xã hội và chủ động đấu tranh với thông tin sai lệch trên không gian mạng.

1. Biểu tình ở châu Âu: Những bất mãn xã hội đan xen với sức ép chính trị

Điểm nổi bật của làn sóng biểu tình hiện nay là sự đa dạng về lực lượng tham gia và nguyên nhân phát sinh. Tại Pháp, các cuộc phản đối bắt đầu từ những bất cập trong điều kiện giáo dục, tình trạng thiếu giáo viên, cơ sở vật chất xuống cấp, sau đó mở rộng sang vấn đề giá cả và chính sách kinh tế. Tại Italia và Bỉ, học sinh, sinh viên, người lao động cùng các nhóm xã hội khác bày tỏ bất bình về điều kiện sống và dịch vụ công. Trong khi đó, tại Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha, khả năng tiếp cận nhà ở với giá phù hợp trở thành vấn đề nổi bật. Ở Albania và Serbia, các phong trào phản đối còn gắn với những cáo buộc tham nhũng, thiếu cơ hội việc làm và yêu cầu cải thiện quản trị quốc gia.

Người dân biểu tình tại Milan, Italia, ngày 17-10-2026, phản đối chi phí sinh hoạt gia tăng. Ảnh: Tân Hoa xã. Nguồn: Báo Tin tức và Dân tộc - Thông tấn xã Việt Nam

Đáng chú ý, không ít cuộc biểu tình đã vượt ra ngoài phạm vi một yêu sách cụ thể. Khi những kiến nghị về giáo dục, tiền lương, nhà ở không được giải quyết như mong đợi, một bộ phận người tham gia chuyển sang bày tỏ sự bất mãn đối với chính sách điều hành và đội ngũ lãnh đạo. Điều này khiến một số phong trào mang thêm màu sắc chính trị, tạo sức ép đối với chính phủ và làm gia tăng nguy cơ phân cực xã hội.

Tuy nhiên, cần nhìn nhận khách quan rằng biểu tình là hiện tượng có nhiều nguyên nhân, mục tiêu và phương thức khác nhau. Quyền biểu đạt ý kiến, hội họp và biểu tình ôn hòa là những quyền được pháp luật của nhiều quốc gia bảo vệ. Không thể đồng nhất người biểu tình với những phần tử gây rối, cũng không thể lấy hành vi bạo lực của một bộ phận để phủ nhận toàn bộ những bất cập xã hội mà người dân phản ánh.

Điều đáng quan tâm không đơn thuần là số lượng người xuống đường, mà là nguyên nhân sâu xa, yêu sách thực tế, mức độ phân hóa trong xã hội và khả năng giải quyết bất đồng bằng các cơ chế đối thoại, pháp luật.

2. Nguyên nhân và những vấn đề đặt ra

Trước hết, sức ép kinh tế và đời sống là nguyên nhân trực tiếp quan trọng. Giá cả hàng hóa, năng lượng, nhà ở và các dịch vụ thiết yếu tăng cao khiến nhiều hộ gia đình gặp khó khăn, trong khi thu nhập và cơ hội việc làm không phải lúc nào cũng đáp ứng được nhu cầu. Theo Euronews, giá thực phẩm và đồ uống không cồn tại Liên minh châu Âu tăng khoảng 34% trong giai đoạn từ tháng 8-2021 đến tháng 8-2026. Mức tăng này cho thấy áp lực tích lũy lên ngân sách hộ gia đình, dù tác động cụ thể khác nhau giữa các quốc gia.

Thứ hai, sự suy giảm niềm tin của một bộ phận người dân đối với khả năng giải quyết vấn đề của chính quyền làm gia tăng bất mãn. Khi người dân cảm thấy tiếng nói của mình chưa được lắng nghe, những kiến nghị kéo dài không có kết quả hoặc các cam kết chính sách chưa đáp ứng kỳ vọng, phản ứng xã hội có thể chuyển từ yêu cầu giải quyết vấn đề cụ thể sang phản đối rộng hơn. Đối với giới trẻ, những lo ngại về việc làm, chất lượng giáo dục và triển vọng tương lai càng làm sâu sắc tâm lý bất an.

Người dân tập trung tại Lisbon, Bồ Đào Nha, ngày 24-10-2026, tham gia cuộc tuần hành đòi quyền tiếp cận nhà ở và phản đối chi phí sinh hoạt gia tăng. Ảnh: José Sena Goulão/LUSA. Nguồn: Hãng thông tấn Bồ Đào Nha

Thứ ba, mâu thuẫn lợi ích giữa các nhóm xã hội có thể làm gia tăng căng thẳng. Sự khác biệt về thu nhập, khả năng tiếp cận nhà ở, cơ hội học tập và mức hưởng thụ dịch vụ công khiến một bộ phận người dân cảm thấy mình chịu nhiều thiệt thòi. Khi những bất bình này tích tụ, các phong trào xã hội có điều kiện thu hút thêm lực lượng và mở rộng yêu sách.

Thứ tư, tác động của tình hình quốc tế làm gia tăng khó khăn trong hoạch định chính sách. Các chính phủ châu Âu phải đồng thời giải quyết bài toán tăng trưởng kinh tế, nợ công, an sinh xã hội, an ninh năng lượng và chi tiêu quốc phòng. Trong điều kiện nguồn lực hạn chế, việc lựa chọn ưu tiên ngân sách dễ tạo ra những tranh luận và phản ứng trái chiều.

Như vậy, làn sóng biểu tình hiện nay không thể được giải thích bằng một nguyên nhân duy nhất. Đó là kết quả của sự đan xen giữa sức ép kinh tế, bất cập trong cung ứng dịch vụ công, mâu thuẫn lợi ích và những vấn đề về niềm tin chính trị. Nhận diện đúng các nguyên nhân này là cơ sở để đánh giá khách quan tình hình, tránh quy kết chủ quan hoặc đưa ra những kết luận thiếu căn cứ.

3. Góc nhìn an ninh chính trị: Nhận diện nguy cơ nhưng không cường điệu hóa

Từ góc độ an ninh chính trị, điều cần quan tâm là khả năng những bất mãn xã hội chuyển hóa thành bất ổn kéo dài, gây gián đoạn hoạt động kinh tế, làm suy giảm niềm tin giữa các nhóm xã hội và tạo điều kiện cho những lực lượng cực đoan khai thác tình hình.

Thực tiễn cho thấy, khi biểu tình mở rộng về quy mô, xuất hiện sự đối đầu gay gắt hoặc các nhóm có mục tiêu chính trị khác nhau cùng tham gia, việc kiểm soát tình hình có thể trở nên phức tạp. Những hành vi đập phá, cướp phá, tấn công người khác hoặc kích động bạo lực không chỉ gây thiệt hại về người và tài sản, mà còn làm lu mờ những yêu cầu chính đáng của người biểu tình ôn hòa.

Đáng chú ý, các cuộc biểu tình cũng có thể trở thành đối tượng tranh giành ảnh hưởng giữa các lực lượng chính trị. Một số tổ chức, cá nhân có thể tìm cách khai thác bất mãn để mở rộng sự ủng hộ, thúc đẩy chương trình nghị sự hoặc gây sức ép lên đối thủ. Trong một số trường hợp, các nhóm cực đoan còn lợi dụng tình hình để kích động thù hận và đối đầu.

Tuy nhiên, cần phân biệt rõ giữa việc một lực lượng chính trị tận dụng diễn biến xã hội với việc trực tiếp tổ chức, tài trợ hoặc chỉ đạo bạo lực. Những nhận định về sự can thiệp từ bên ngoài hay âm mưu tổ chức biểu tình phải dựa trên bằng chứng xác thực, không thể chỉ căn cứ vào suy đoán hoặc các thông tin chưa được kiểm chứng.

Bài học đặt ra là phải theo dõi tình hình từ sớm, nhận diện đúng các yếu tố nguy cơ, đánh giá chính xác diễn biến và xử lý bất ổn trên cơ sở pháp luật. Đồng thời, việc bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, tăng cường đối thoại và giải quyết những vấn đề dân sinh có ý nghĩa quan trọng trong phòng ngừa bất ổn từ gốc.

4. Không gian mạng: Môi trường lan truyền thông tin và đấu tranh về nhận thức

Trong các phong trào biểu tình hiện đại, không gian mạng giữ vai trò ngày càng lớn. Các nền tảng số giúp người dân phản ánh sự việc, chia sẻ hình ảnh, tổ chức hoạt động và kết nối những nhóm có chung mối quan tâm. Đây là phương tiện truyền thông quan trọng, nhưng đồng thời cũng tạo ra những thách thức đối với công tác bảo đảm an ninh, trật tự và quản lý thông tin.

Một đoạn video ngắn về đụng độ, một hình ảnh ghi lại hành vi bạo lực hoặc một thông tin về thương vong có thể nhanh chóng lan truyền, tạo phản ứng mạnh trong dư luận. Nếu nội dung bị cắt ghép, đặt sai thời gian, địa điểm hoặc gắn với chú thích không chính xác, người tiếp nhận có thể hình thành nhận thức sai lệch về bản chất sự việc.

Bên cạnh đó, các tài khoản có thể khai thác những hình ảnh gây sốc, sử dụng ngôn từ kích động hoặc đưa ra những kết luận cực đoan nhằm thu hút sự chú ý. Thông tin chưa được kiểm chứng khi được chia sẻ lặp lại nhiều lần có thể tạo cảm giác rằng một nhận định đã được xác nhận, trong khi thực tế chưa có đủ bằng chứng.

Từ góc độ bảo vệ an ninh chính trị, cần đặc biệt chú ý đến 3 vấn đề.

Một là, phân biệt thông tin thực tế với bình luận, suy diễn và nội dung có chủ đích dẫn dắt cảm xúc. Một video có thể phản ánh đúng một sự kiện nhưng không đủ để kết luận về toàn bộ diễn biến hoặc nguyên nhân của sự kiện đó.

Hai là, nhận diện thủ pháp xuyên tạc, cắt ghép, đánh tráo khái niệm và khái quát hóa từ trường hợp riêng lẻ. Chẳng hạn, việc lấy hình ảnh bạo lực ở một địa điểm để khẳng định mọi người biểu tình đều bạo lực là cách suy luận thiếu căn cứ. Ngược lại, chỉ sử dụng hình ảnh biểu tình ôn hòa để phủ nhận những vụ phá hoại đã được xác minh cũng không bảo đảm tính khách quan.

Ba là, cảnh giác trước việc lợi dụng sự kiện quốc tế để kích động tâm lý cực đoan, gieo rắc hoài nghi hoặc áp đặt những kết luận không phù hợp với thực tiễn Việt Nam.

Vì vậy, đấu tranh trên không gian mạng phải lấy sự thật, bằng chứng và lập luận chặt chẽ làm cơ sở. Không chia sẻ thông tin chưa kiểm chứng, không tiếp tay cho nội dung kích động bạo lực và không quy chụp những ý kiến khác biệt khi chưa có căn cứ. Phản bác thông tin sai lệch cần dựa trên tài liệu xác thực, ngôn ngữ thuyết phục và thái độ có trách nhiệm.

5. Dự báo tình hình và những vấn đề cần theo dõi

Trong thời gian tới, tình hình biểu tình ở châu Âu có thể diễn biến theo nhiều hướng.

Kịch bản thứ nhất là một số phong trào hạ nhiệt khi chính phủ đối thoại, điều chỉnh chính sách hoặc đáp ứng một phần yêu sách. Kịch bản thứ hai là biểu tình và đình công tiếp tục diễn ra theo từng đợt do các vấn đề kinh tế, nhà ở, giáo dục và an sinh chưa được giải quyết căn bản. Kịch bản thứ ba là bất ổn gia tăng tại một số điểm nóng nếu xung đột leo thang, các nhóm cực đoan can dự hoặc các cơ chế đối thoại không phát huy hiệu quả.

Cơ sở của dự báo này là những bất mãn hiện nay có cả nguyên nhân trước mắt lẫn nguyên nhân mang tính cơ cấu. Do đó, ngay cả khi một cuộc biểu tình kết thúc, những vấn đề về chi phí sinh hoạt, cơ hội việc làm và niềm tin xã hội vẫn có thể tiếp tục tạo ra sức ép.

Tuy nhiên, chưa đủ căn cứ để kết luận toàn châu Âu sẽ rơi vào khủng hoảng chính trị đồng loạt hoặc các chính phủ sẽ mất khả năng kiểm soát tình hình. Mỗi quốc gia có điều kiện kinh tế, thể chế chính trị, truyền thống xã hội và phương thức giải quyết xung đột khác nhau. Việc dự báo cần căn cứ vào diễn biến thực tế, tránh tuyệt đối hóa những sự kiện riêng lẻ.

Đối với Việt Nam, điều cần thiết là chủ động theo dõi tình hình quốc tế, nâng cao năng lực phân tích, dự báo và nhận diện những yếu tố có thể tác động đến môi trường an ninh, kinh tế và thông tin. Đồng thời, phải kiên định quan điểm độc lập, tự chủ, không sao chép máy móc cách giải thích hoặc mô hình xử lý của bất kỳ quốc gia nào.

Người dân biểu tình tại Paris, Pháp, ngày 17-10-2026, phản đối chi phí sinh hoạt gia tăng. Ảnh: Thibault Camus/AP. Nguồn Reuters Connect - Biểu tình của học sinh, sinh viên tại Paris ngày 13/10/2026

6. Trách nhiệm của quân nhân và nhân dân trong bảo vệ an ninh chính trị, ổn định xã hội

Trước những diễn biến phức tạp của tình hình quốc tế, mỗi quân nhân và công dân cần nâng cao nhận thức, trách nhiệm trong tiếp nhận thông tin, chấp hành pháp luật và góp phần bảo vệ môi trường xã hội ổn định.

Đối với quân nhân, trước hết phải giữ vững bản lĩnh chính trị, nâng cao cảnh giác, chủ động nghiên cứu tình hình thế giới và khu vực, phân biệt rõ thông tin đã được kiểm chứng với tin đồn, suy diễn hoặc nội dung có dấu hiệu xuyên tạc. Việc tiếp nhận thông tin phải có chọn lọc, dựa trên các nguồn đáng tin cậy; không để những hình ảnh gây sốc hoặc nội dung kích động chi phối nhận thức và hành động.

Mỗi quân nhân cần chấp hành nghiêm kỷ luật phát ngôn, quy định sử dụng mạng xã hội và quy định bảo vệ bí mật nhà nước, bí mật quân sự. Không tự ý đăng tải tài liệu, hình ảnh thuộc phạm vi quản lý; không chia sẻ nội dung chưa được xác minh; không bình luận tùy tiện về các vấn đề nhạy cảm gây ảnh hưởng đến uy tín của cơ quan, đơn vị. Khi tham gia trao đổi trên không gian mạng, cần sử dụng thông tin chính xác, lập luận có căn cứ, thái độ đúng mực và tuân thủ quy định của pháp luật, kỷ luật Quân đội.

Đồng thời, phải gắn việc nghiên cứu tình hình quốc tế với thực hiện nhiệm vụ chính trị của cơ quan, đơn vị; nâng cao chất lượng huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu, xây dựng chính quy, chấp hành kỷ luật và củng cố đoàn kết nội bộ. Đây là những yếu tố thiết thực góp phần xây dựng Quân đội vững mạnh, đáp ứng yêu cầu bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới.

Mọi người dân cần chủ động tìm hiểu thông tin từ nhiều nguồn đáng tin cậy, kiểm chứng nội dung trước khi chia sẻ và không để tin giả, tin đồn hoặc lời kêu gọi cực đoan dẫn dắt hành vi. Khi phát hiện thông tin sai lệch, cần phản ánh bằng chứng cụ thể, sử dụng các kênh phù hợp và không tự ý lan truyền những nội dung có thể gây hoang mang trong cộng đồng.

Mỗi công dân cần chấp hành pháp luật, thực hiện quyền và nghĩa vụ của mình một cách có trách nhiệm; tham gia xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, giữ gìn đoàn kết cộng đồng và tích cực phản ánh những bất cập bằng các hình thức phù hợp. Đồng thời, cần cảnh giác trước những hành vi lợi dụng danh nghĩa bảo vệ quyền lợi người dân để kích động bạo lực, phá hoại tài sản hoặc xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của người khác.

Đối với cán bộ, đảng viên, giáo viên và lực lượng làm công tác tuyên truyền, cần chủ động cung cấp thông tin chính xác, giải thích vấn đề trên cơ sở bằng chứng, tăng cường giáo dục kỹ năng số và năng lực nhận diện thông tin sai lệch. Công tác định hướng dư luận chỉ thực sự hiệu quả khi bảo đảm tính trung thực, thuyết phục và tôn trọng khả năng nhận định độc lập của người tiếp nhận.

***

Làn sóng biểu tình tại châu Âu hiện nay phản ánh sự đan xen giữa khó khăn kinh tế, bất mãn xã hội, những vấn đề về niềm tin chính trị và tác động của môi trường thông tin số. Diễn biến này đặt ra yêu cầu phải nâng cao năng lực phân tích tình hình, nhận diện nguy cơ an ninh và chủ động đấu tranh với thông tin sai lệch, nhưng không được cường điệu hóa sự kiện hoặc đưa ra kết luận thiếu căn cứ.

Đối với Việt Nam, bài học quan trọng là phải kết hợp chặt chẽ giữa bảo vệ an ninh chính trị với chăm lo đời sống nhân dân, củng cố niềm tin xã hội, thực hiện nghiêm pháp luật và nâng cao sức đề kháng trước thông tin xấu độc. Mỗi quân nhân và công dân cần phát huy tinh thần trách nhiệm, tỉnh táo trước các luồng thông tin, không chia sẻ tin chưa kiểm chứng, không tiếp tay cho hành vi kích động và tích cực góp phần xây dựng môi trường xã hội ổn định.

Giữ vững bản lĩnh chính trị, chủ động nhận diện thông tin sai lệch, đề cao trách nhiệm công dân và lấy sự thật làm cơ sở trong nhận thức, hành động chính là những yêu cầu thiết thực để góp phần bảo vệ an ninh chính trị, giữ gìn ổn định xã hội và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.

QUỐC DŨNG - LÊ BẢO

Trường Quân sự Quân khu 9