Moody’s, một trong 3 tổ chức xếp hạng tín nhiệm lớn và uy tín nhất thế giới (cùng với S&P và Fitch), cảnh báo với dân số già đi nhanh chóng, phương Tây đang đứng trước áp lực to lớn về ngân sách và đảm bảo hệ thống an sinh xã hội. 

Ở châu Âu, tỷ lệ người trên 65 tuổi chiếm hơn 21% dân số. Ảnh: Pixaby

Châu Âu đang trải qua giai đoạn chuyển đổi nhân khẩu học mạnh mẽ nhất. Theo Ủy ban châu Âu, dân số Liên minh châu Âu dự kiến đạt 452 triệu người năm 2026 và sẽ đạt đỉnh 453,3 triệu người vào năm 2029, “sau đó bắt đầu giảm dần trong dài hạn”. Cục Thống kê Dân số Mỹ thì cho biết dân số nước này năm 2026 khoảng 342-349 triệu người và dự báo sẽ không đạt đỉnh cho đến năm 2080, hoặc ít nhất là đến năm 2043 theo kịch bản nhập cư thấp. Còn nếu không tính đến yếu tố nhập cư, sự suy giảm dân số ở Mỹ đã bắt đầu.

Nhưng Moody’s cho rằng áp lực tài chính do dân số già hóa xuất hiện rất lâu trước khi dân số thực sự bắt đầu giảm. 

Hiện nay, trong nhóm 7 quốc gia có nền kinh tế phát triển hàng đầu thế giới (G7, gồm Mỹ, Nhật, Đức, Anh, Pháp, Ý và Canada), khoảng 3 người trong độ tuổi lao động lo cho một người trên 65 tuổi. Tỷ lệ này dự kiến ​​sẽ giảm xuống 2 vào năm 2050, tăng thêm áp lực về tăng trưởng và tài chính công, bao gồm hệ thống chăm sóc sức khỏe.

Moody’s nhận định mặc dù tăng trưởng dân số từ lâu là động lực thúc đẩy tăng trưởng và khả năng tín dụng, nhưng tỷ lệ sinh giảm và tốc độ thay đổi cơ cấu độ tuổi chưa từng có đang làm thay đổi bức tranh đó. 

Ông Olivier Chemla, Phó chủ tịch phụ trách chiến lược và tiêu chuẩn tín dụng tại Moody’s, cho biết thêm rằng trí tuệ nhân tạo (AI) và công nghệ tự động chỉ có thể bù đắp một phần thách thức dài hạn của lực lượng lao động già hóa. Đó là bởi AI và robot có thể thay thế con người và gia tăng năng suất trong lĩnh vực sản xuất và dịch vụ, nhưng vì chúng không tiêu thụ (hàng hóa hoặc dịch vụ) nên sẽ dẫn đến thừa cung - thiếu cầu và làm chậm tăng trưởng. Nói cách khác, tình trạng thừa hàng hóa nhưng ít người mua khiến doanh nghiệp không có tiền để tái đầu tư, làm nền kinh tế phát triển chậm lại.

Và không chỉ châu Âu và Mỹ, dân số ở các nền kinh tế mới nổi cũng đang già hóa nhanh chóng. Tỷ lệ người từ 65 tuổi trở lên ở Trung Quốc đã tăng gấp đôi, từ 7% lên 14% trong 2 thập kỷ qua, với Brazil, Thái Lan và Thổ Nhĩ Kỳ cũng đang có xu hướng tương tự. 

T. TRÚC (Theo CNBC)