Sự xuất hiện ngày càng nhiều nhà sưu tầm thuộc thế hệ Gen Z đang tạo nên những nét mới cho thị trường nghệ thuật toàn cầu. Không chỉ quan tâm đến giá trị tác phẩm, giới trẻ còn có xu hướng đề cao tính độc đáo, sự đa dạng và chủ động hơn trong lựa chọn, giao dịch nghệ thuật.
Theo dự báo của The Art Journal, khoảng 18.300 tỉ USD tài sản trên toàn cầu sẽ được chuyển giao quyền sở hữu vào năm 2030 và tăng lên 124.000 tỉ USD vào năm 2048. Đáng chú ý, phần lớn người thụ hưởng thuộc thế hệ Millennials và Gen Z. Khảo sát thị trường nghệ thuật New York của Triển lãm nghệ thuật Independent và công ty lưu trữ nghệ thuật Crozier Fine Arts cho thấy, Gen Z dành bình quân khoảng 26% tài sản cho các tác phẩm nghệ thuật; 56% người được khảo sát dự kiến tăng cường tham gia các sự kiện nghệ thuật.
Theo “Art Basel and UBS Survey of Global Collecting 2026”, những nhà sưu tập giàu có thuộc thế hệ Z đã chi bình quân khoảng 347.000 USD cho nghệ thuật cao cấp trong năm 2025, cao hơn gấp đôi so với các nhóm tuổi lớn hơn. Chuyên gia tư vấn nghệ thuật Khrystyna Dzenzerska nhận định, người trẻ có cách tiếp cận đa dạng, chú trọng tính khách quan và công bằng trong lựa chọn nghệ sĩ. Họ quan tâm đến nghệ sĩ nữ, nghệ sĩ từ nhiều nền văn hóa và những gương mặt mới chưa được thị trường chú ý. Thay vì tập trung vào các tên tuổi nổi tiếng, người trẻ sẵn sàng lựa chọn tác phẩm có giá trị phù hợp, nhất là ở phân khúc tầm trung.

Triển lãm Independent 20th Century.
Thực tế, phân khúc nghệ thuật tầm trung đang phát triển mạnh tại Mỹ. Năm 2025, các tác phẩm có giá dưới 50.000 USD chiếm 61% số lô được bán tại ba nhà đấu giá lớn ở New York. Tháng 9-2026, tại triển lãm Independent 20th Century, trong tổng số 155 tác phẩm được chào bán, gần 22% có giá dưới 20.000 USD. Trong khi đó, The Armory Show, sự kiện dành cho các nghệ sĩ và phòng trưng bày mới nổi, ghi nhận 54% doanh số trong ngày đầu tiên thuộc nhóm tác phẩm có giá từ 10.000-100.000 USD.
Một khảo sát của Art Basel cho thấy, các nhà sưu tập trẻ thường ưu tiên tính độc đáo và độ hiếm của tác phẩm hơn là dựa vào đánh giá của các nhà giám tuyển. Họ cũng có xu hướng rút ngắn khâu trung gian, chủ động mua trực tiếp từ xưởng nghệ sĩ hoặc thông qua các nền tảng độc lập. Công nghệ AI được sử dụng để tìm hiểu tác phẩm, tham khảo thông tin và phân tích tiềm năng đầu tư.
Thị trường nghệ thuật toàn cầu cũng ghi nhận dấu hiệu phục hồi. Năm 2025, doanh số đạt khoảng 59,6 tỉ USD, tăng 4% so với năm trước. Ba thị trường lớn gồm Mỹ, Anh và Trung Quốc chiếm 76% tổng giá trị giao dịch toàn cầu.
Theo các chuyên gia, thế hệ trẻ đang góp phần định hình xu hướng tiêu dùng và sưu tầm nghệ thuật, song mức độ tác động lâu dài vẫn cần được kiểm chứng. Dù ngày càng quan tâm đến nghệ thuật, người trẻ vẫn dành sự chú ý đáng kể cho những lĩnh vực sưu tầm mang tính xu hướng như đồng hồ, trang sức, sách và truyện. Trong khi đó, nghệ thuật hiện đại có giá trị cao, tác phẩm quý hiếm và đồ cổ vẫn là những phân khúc đòi hỏi kiến thức chuyên môn sâu. Đây cũng là thách thức đối với việc mở rộng lực lượng nhà sưu tập trẻ trong tương lai.
BẢO LAM (Tổng hợp)