Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI, chiều 30-10, Quốc hội thảo luận ở hội trường. Bà Tô Ái Vang, Phó trưởng đoàn chuyên trách Đoàn đại biểu Quốc hội TP Cần Thơ, tham gia đóng góp một số ý quan trọng dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về phân bổ ngân sách Trung ương năm 2027.

Bà Tô Ái Vang phát biểu trong phiên thảo luận ở hội trường chiều 30-10.

Đại biểu Tô Ái Vang nhất trí với phương án phân bổ ngân sách Trung ương năm 2027 do Chính phủ trình, sát với Luật Ngân sách nhà nước hiện hành. Tuy nhiên, từ góc độ quy hoạch phát triển vùng và quản lý hạ tầng chiến lược, đại biểu đóng góp 3 ý kiến cụ thể nhằm tối ưu hóa nguồn lực cho ĐBSCL.

Thứ nhất, về điều phối vốn đầu tư phát triển cho hạ tầng động lực của vùng.

Theo Phụ lục V, tổng nguồn bổ sung vốn đầu tư để thực hiện các chương trình mục tiêu, nhiệm vụ từ ngân sách Trung ương cho các địa phương trên 219.740 tỉ đồng. Trong đó, toàn bộ vùng ĐBSCL được phân bổ trên 18.488 tỉ đồng, chỉ chiếm tỷ trọng 8,4%, trong khi chi phí logistics toàn vùng đang neo ở mức rất cao (từ 20-25% giá thành) do hạ tầng giao thông trục ngang và đường thủy liên tỉnh chưa đồng bộ. Thậm chí, nước sông dâng cao, làm giảm tuổi thọ của rất nhiều tuyến đường, từ thành thị đến nông thôn.

Dự thảo quy định Dự toán chi đầu tư phát triển chưa phân bổ chi tiết (tại Mục IV, Phụ lục III) trên  307.321 tỉ đồng. Căn cứ khoản 9, Điều 4, thẩm quyền quyết định số vốn chưa phân bổ chi tiết kế hoạch đầu tư công năm 2027 thuộc về Chính phủ.

Vì vậy, kiến nghị Quốc hội giao Chính phủ ưu tiên trích một phần từ nguồn chưa phân bổ này để điều phối tăng cường cho các dự án giao thông liên vùng trục ngang ĐBSCL, hệ thống công trình trữ ngọt, kiểm soát mặn quy mô liên tỉnh để ứng phó hiệu quả với biến đổi khí hậu.

Thứ hai, tháo gỡ hạn mức vay để ứng phó thiên tai, sạt lở khẩn cấp.

Đối chiếu Phụ lục VI, tổng mức vay bù đắp bội chi, vay để trả nợ gốc của ngân sách địa phương trong năm của 2027 của TP Cần Thơ chỉ là 144.300 tỉ đồng. Hạn mức này quá thấp so với chi phí khắc phục sạt lở, sụt lún bờ sông, bờ biển lên đến hàng ngàn tỉ đồng mỗi năm.

Vì vậy, kiến nghị Quốc hội giao Chính phủ nghiên cứu, xây dựng một Nghị quyết thí điểm về cơ chế tài chính đặc thù ứng phó với biến đổi khí hậu cho toàn vùng ĐBSCL lên 1,5 đến 2 lần quy định hiện hành, đồng thời cho phép thí điểm cơ chế phát hành Trái phiếu xanh chính quyền địa phương để đầu tư riêng cho các công trình xử lý sạt lở khẩn cấp và bảo vệ đê biển.

Thứ ba, linh hoạt định hướng sử dụng nguồn thu xổ số kiến thiết.

Tại khoản 5, Điều 4 của dự thảo yêu cầu các địa phương ưu tiên sử dụng nguồn thu xổ số cho giáo dục, y tế, dân số và gia đình. Đối với vùng ĐBSCL là vùng có doanh thu xổ số thuộc nhóm cao nhất cả nước, nhưng hạ tầng sinh thái nông nghiệp đang bị đe dọa nghiêm trọng bởi hạn mặn.

Nhằm nuôi dưỡng nguồn thu, để dòng vốn này phát huy vai trò sinh tồn cho sinh kế người dân, đại biểu kiến nghị Quốc hội bổ sung vào khoản 5, Điều 4 “Sau khi đã ưu tiên bố trí đủ vốn cho lĩnh vực giáo dục, y tế, dân số và gia đình theo quy định, cho phép HĐND các tỉnh, thành phố chủ động trích từ 15-20% nguồn thu xổ số kiến thiết để trực tiếp hỗ trợ các hợp tác xã, doanh nghiệp và hộ dân ứng dụng công nghệ nông nghiệp thích ứng mặn, chuyển đổi sinh kế tuần hoàn và tham gia Bảo hiểm rủi ro thiên tai nông nghiệp”. Đây là giải pháp trợ lực ngắn hạn giúp nuôi dưỡng nguồn thu bền vững cho các địa phương.

PV (lược ghi)