[MEGASTORY] Trọn đời học Bác

“Đúc kết lại việc học và thực hành tư tưởng, đạo đức, phong cách, phương pháp Hồ Chí Minh, tôi thấy dường như bản thân chưa làm được gì nhiều. Chỉ một câu nói thường ngày của Bác thôi, tôi ngẫm, đã phải học và thực hành cả đời”, ông Lê Văn Thống (thường gọi là ông Tư Thống, ngụ xã Lương Tâm, TP Cần Thơ), bộc bạch.

87 tuổi đời, hơn 60 năm tuổi Đảng, ông Tư Thống trong lòng cán bộ, đảng viên và nhân dân xã Lương Tâm luôn là “cây cao bóng cả”, sống mẫu mực, tấm gương trọn đời lan tỏa tinh thần “Yêu Bác, lòng ta trong sáng hơn”. Một nhân cách được trui rèn qua hoạt động cách mạng và nhất là góp công xây dựng, gìn giữ Đền thờ Bác Hồ suốt mấy mươi năm...

“Trong những ngày để tang Bác, bầu trời Lương Tâm mưa ngày mưa đêm, cảnh tượng buồn thê lương. Các điểm làm lễ truy điệu Bác Hồ, bà con lấy tấm cao su, lá dừa nước đội mưa, lẳng lặng tới thắp nhang cho Bác. Mắt ai cũng đỏ hoe thương nhớ Người”. Ở tuổi gần 90, ông Tư Thống vẫn nhớ như in những ngày đầu tháng 9-1969 ở vùng căn cứ cách mạng Lương Tâm. Nỗi đau hòa trong tiếng mưa rơi, thấm sâu trong lòng những người dân đã đi qua bao gian khó chiến tranh, một lòng hướng về Đảng, Bác Hồ với niềm tin son sắt.

Khi ấy, ông Lê Văn Thống là Ủy viên Thư ký xã, được Xã ủy Lương Tâm giao nhiệm vụ chuẩn bị lễ truy điệu Người. Trong điều kiện chiến tranh, không có ảnh chân dung Bác đủ lớn, ông tìm cách phóng ảnh từ tờ giấy bạc có in hình Bác Hồ lên khổ vải 60x80cm. Ông còn lo dựng bàn thờ, hướng dẫn may băng tang, chuẩn bị những vật dụng cần thiết để bà con đến tưởng niệm Bác.

Tại các điểm lễ truy điệu Bác Hồ ở Lương Tâm thời khắc ấy, không gian đơn sơ, nhưng tình cảm của đồng bào thì sâu nặng. “Chiếc xuồng của xã ngày đó rong ruổi khắp vùng cách mạng, trên đó có bức chân dung Bác, cờ Tổ quốc và các băng-rôn, khẩu hiệu do chúng tôi kẻ vẽ. Đến địa điểm tổ chức lễ truy điệu, chúng tôi lên bờ trang trí bàn thờ Bác Hồ và không gian xung quanh”, ông Tư kể.

Từ chương trình đọc chậm Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh trên Đài Tiếng nói Việt Nam, ông Tư Thống cẩn thận chép lại từng chữ, từng dòng. Bản Di chúc thiêng liêng ấy được đọc lên trong các buổi truy điệu, ai cũng tuôn trào nước mắt. Giữa mất mát, đau thương, cán bộ, đảng viên và nhân dân Lương Tâm “biến đau thương thành hành động cách mạng”, tiếp tục chiến đấu, bảo vệ vùng căn cứ, quyết tâm thực hiện lời căn dặn của Bác “đánh cho Mỹ cút, đánh cho ngụy nhào”.

Từ những ngày tháng ấy đánh dấu khởi đầu cho hành trình gắn bó trọn đời của ông Tư Thống với việc hương khói tưởng nhớ Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Sau lễ truy điệu, Xã ủy Lương Tâm dự định xây dựng Đền thờ Bác Hồ. Tuy nhiên, chiến sự ngày càng ác liệt, địch thường xuyên càn quét, nên việc xây dựng phải tạm gác lại. Bàn thờ Bác được giữ tại trụ sở Xã ủy, ông Tư Thống tự nguyện sớm hôm chăm lo hương khói.

Trong căn chòi lá đơn sơ, bức chân dung Bác do chính tay ông vẽ nổi bật dưới ánh đèn dầu. Giữa khói lửa chiến tranh, hình ảnh ấy vừa là nơi gửi gắm niềm thương nhớ, vừa tiếp thêm sức mạnh tinh thần cho cán bộ, chiến sĩ và đồng bào vùng căn cứ.

Năm 1972, trong những đợt bố ráp, càn quét quy mô lớn ở vùng Long Mỹ, Lương Tâm, trụ sở Xã ủy cùng bàn thờ Bác bị bom đạn phá hủy. Khi trụ sở được chuyển đến địa điểm mới, ông Tư Thống lại dựng bàn thờ Người, tiếp tục công việc thiêng liêng: giữ cho ngọn lửa tưởng niệm không tắt giữa vùng đất lửa.

 

“Tôi được sinh ra và lớn lên ở vùng căn cứ cách mạng Lương Tâm. Từ khi tôi còn nhỏ, xung quanh tôi, nhà nhà người người sống, chiến đấu, chung sức chung lòng hướng đến ngày đất nước hòa bình thống nhất với niềm tin vào Đảng và Bác Hồ. Điều đó thấm vào tinh thần, huyết quản và hành động của tôi, chưa bao giờ đứt đoạn”, ngước nhìn lên chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh treo trang trọng, ông Tư Thống nói với chúng tôi như vậy.

Nghe ông Tư kể về cuộc đời hoạt động cách mạng của ông, chúng tôi cảm nhận việc ông thực hành lời dạy của Bác Hồ: “Học để làm việc, làm người, làm cán bộ” chưa bao giờ đứt đoạn, chưa bao giờ ngơi nghỉ.

“Năm 1959, tôi chính thức tham gia cách mạng với vai trò “đi thơ” (tức làm giao liên - PV) và tôi cũng bắt đầu từ việc nhỏ như tự rèn chữ viết sao cho đẹp, mẫu mực để đảm nhận việc kẻ vẽ khẩu hiệu, truyền đơn. Sau thì được tổ chức phân công những việc lớn hơn, như đi vận động thanh niên, nông dân, phụ nữ; vận động nhu yếu phẩm cho tiền tuyến... Việc nào cũng cần học để làm sao cho chỉn chu, đạt yêu cầu thực tiễn cách mạng”, ông kể.

Rồi ông được kết nạp Đoàn và sau quá trình rèn luyện được đứng vào hàng ngũ của Đảng. Nhiệm vụ chính của ông là Thư ký chi bộ, đến năm 1968 được bầu vào cấp ủy xã. Khi đó, tất cả thành viên chi bộ đoàn kết gánh vác việc chung, ai cũng tham gia một lúc nhiều việc. Như lời ông Tư kể: “Cốt sao cho việc cách mạng được thông suốt, với mục tiêu chính là phục vụ cho chiến đấu giành độc lập”.

Dấu ấn đáng nhớ với ông thời gian này là được tổ chức cử đi học lớp vẽ do tỉnh Cần Thơ mở. Ở tuổi 87, ông vẫn nhớ lớp học thuở đó có 12 người. Ở đó ông được học bài bản việc tuyên truyền cổ động các cuộc tổng tấn công, trận đánh lớn của ta, trong đó quý nhất là cơ duyên được học vẽ tranh và phóng tranh từ tranh, ảnh.

“Tôi vốn đã có tâm nguyện vẽ ảnh Bác Hồ để phục vụ các cuộc mít-tinh, hội họp, tuyên truyền, nên học được kỹ thuật này tôi mừng lắm”, ông bồi hồi nhớ lại. Nhận nhiệm vụ vẽ chân dung Bác, ông Tư đi sưu tầm thì gặp một người nông dân có tờ giấy bạc 5 đồng in chân dung Người. Khi ông Tư Thống mượn để vẽ, người nông dân ấy sẵn sàng cho. Do tờ giấy bạc lâu ngày, đã phai nên để nhìn rõ, ông Tư Thống nhờ người ra chợ mua kính lúp cùng với xốt (sauce - nguyên liệu vẽ) và giấy can-xông (canson). Từng nét vẽ gửi gắm lòng kính yêu, bức chân dung Bác khổ 60x80cm được ông Tư Thống vẽ nên, đặt trang trọng trên bàn thờ tại các điểm tổ chức truy điệu, suốt 7 ngày Quốc tang. Ông Tư Thống còn hướng dẫn bà con có máy may cách may băng tang phục vụ lễ truy điệu.

Từ nén tâm hương giữa lòng đất lửa, ông Tư Thống cùng đồng bào Lương Tâm vẫn giữ lửa để nén tâm hương ấy luôn bùng cháy. Lòng dân Lương Tâm luôn có Bác.

Mở đầu câu chuyện về Đền thờ Bác Hồ ở xã Lương Tâm, chúng tôi hỏi ông Tư: “Sau mấy mươi năm nhang khói cho Bác Hồ từ bàn thờ trong thời chiến đến ngôi đền khang trang hôm nay giữa vùng quê cách mạng, ông Tư có suy nghĩ gì?”. Ông không chút đắn đo, trả lời liền: “Với tôi, Đền thờ Bác luôn luôn là mãi mãi trong tim”.

Sau ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng, đất nước thống nhất, bàn thờ Bác được chuyển về trụ sở Đảng ủy xã Lương Tâm. Mong muốn xây dựng một nơi thờ tự trang nghiêm để đồng bào có chỗ tưởng niệm Người vẫn luôn hiện hữu trong lòng cán bộ và nhân dân địa phương.

Năm 1990, ông Tư Thống, khi đó là Trưởng Phòng Văn hóa - Thông tin huyện Long Mỹ, chủ công lên kế hoạch, triển khai xây dựng Đền thờ Bác Hồ. Ông Tư nói rằng, ông chỉ góp công, góp lời, còn lại là tấm lòng bà con. Người có tiền góp tiền, có vật liệu góp vật liệu, không có thì góp ngày công, phụ giúp… Ngày 19-5-1990, Đền thờ Bác Hồ được khánh thành, với sự tham gia của hàng ngàn đồng bào Lương Tâm và vùng lận cận.

Năm 1995, từ sự mong mỏi của đồng bào Lương Tâm về việc Đền thờ Bác Hồ được khang trang, rộng rãi hơn để thờ phượng Bác, Đền thờ mới được xây dựng và khánh thành ngày 19-5-1996. Ông Tư Thống là người bưng bát hương, dẫn đầu đoàn rước Tượng Bác về an vị trong ngôi đền mới.

Từ đó đến nay, qua nhiều lần nâng cấp, tôn tạo và xây dựng thêm các hạng mục, Đền thờ Bác Hồ ở xã Lương Tâm ngày càng khang trang, trở thành địa chỉ đỏ giáo dục truyền thống cách mạng, nơi đồng bào bày tỏ lòng thành kính, biết ơn Chủ tịch Hồ Chí Minh. Dù ngôi đền có đổi thay qua năm tháng, tình cảm của người dân Lương Tâm dành cho Bác vẫn vẹn nguyên. Bởi, trước khi có ngôi đền khang trang hôm nay, đã có một Đền thờ Bác Hồ thiêng liêng trong lòng dân.

Với ông Tư Thống, hành trình gìn giữ nơi thờ Bác cũng là hành trình gắn bó với một lời nguyện ước: “Bên Bác trọn đời, luôn luôn là mãi mãi”. Gần 90 tuổi, ông vẫn luôn hướng lòng về Đền thờ Bác Hồ, dõi theo từng đổi thay, chăm chút cho nơi thờ tự bằng tất cả sự thành kính, dẫu năm tháng có thể làm mái tóc ông bạc trắng, bước chân chậm hơn. Ông Tư Thống dành trọn cuộc đời để giữ gìn một nén tâm hương.

Sau khi nghỉ hưu năm 1995, ông Tư Thống trở về xã Lương Tâm, tiếp tục gắn bó với ngôi đền. Người dân cả nước về viếng Bác dần quen với hình ảnh ông lão cao gầy, thường xuyên lui tới chăm chút từng góc nhỏ, giới thiệu về lịch sử ngôi đền, kể những câu chuyện về Bác Hồ trong trái tim nhân dân.

Cách đây hơn 1 tháng, đoàn công tác của lãnh đạo thành phố có về Đền thờ Bác Hồ ở Lương Tâm khảo sát, lên kế hoạch trùng tu, tôn tạo. Ông Võ Văn Trung, Bí thư Đảng ủy xã Lương Tâm kể: “Mới tờ mờ sáng, bác Tư đã có mặt. Dù mấy nay sức khỏe không tốt, nhưng nghe Đền thờ Bác Hồ được trùng tu, nâng cấp, bác Tư phấn khởi lắm, vui lắm, cố gắng có mặt”. Ông Tư hướng dẫn đoàn công tác đến xem từng hạng mục, chỗ nào cần tôn cao, chỗ nào cần chỉnh trang, chỗ nào cần xây mới… Tâm huyết của ông cụ gần 90 tuổi với Đền thờ Bác Hồ lớn lao quá!

Cũng bởi vậy mà ông Đoàn Thanh Hải, Phó Chủ tịch UBND xã Lương Tâm, khẳng định chắc nịch rằng: “Nhắc đến Đền thờ Bác Hồ, bà con Lương Tâm lại nhớ đến bác Tư Thống!”.

Trọn đời theo Đảng, học Bác, ông Tư Thống đúc kết: “Việc học và thực hành tư tưởng, đạo đức, phong cách, phương pháp Hồ Chí Minh, tôi thấy dường như bản thân chưa làm được gì nhiều. Chỉ một câu nói của Bác thôi, tôi ngẫm, đã phải học và thực hành cả đời”.

Với ông Tư Thống, lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh về học tập để làm việc, làm người, làm cán bộ không phải là một khẩu hiệu để ghi nhớ đơn thuần. Đó là phương châm được ông thực hành trong từng nhiệm vụ, từ việc rèn chữ, học vẽ đến vận động quần chúng và chăm lo công việc chung.

Trò chuyện với chúng tôi một sáng tháng 9 tại Đền thờ Bác Hồ ở xã Lương Tâm, ông Tư Thống nhiều lần chỉ lên khẩu hiệu được treo trang trọng: “Sống, chiến đấu, lao động và học tập theo gương Bác Hồ vĩ đại!”. Ông nói, đó là khẩu hiệu cốt lõi mà ông nắn nót kẻ vẽ rất nhiều lần để cổ vũ các phong trào cách mạng. Và đó cũng là tâm niệm của ông trong suốt cuộc đời. Khẩu hiệu đó nhắc ông tự soi lại mình, từ cách làm việc đến cách ứng xử với đồng chí, đồng bào.

Ông tâm sự: “Với tôi, dẫu có qua bao thời gian, năm tháng, từng lời của Bác vẫn mãi soi sáng từng ý chí, hành động của tôi. Trong đó, tư tưởng “Lấy dân làm gốc”, “Việc gì có lợi cho dân phải hết sức làm, việc gì có hại cho dân phải hết sức tránh” của Bác Hồ là kim chỉ nam khi tôi tiếp tục công tác ở xã trong chiến tranh với những công việc văn phòng, dân vận, binh vận và khi đất nước hòa bình, công tác ở Sở Văn hóa - Thông tin tỉnh Cần Thơ, Phòng Văn hóa - Thông tin huyện Long Mỹ, ngay cả trong việc xây dựng và gìn giữ Đền thờ Bác Hồ ở xã Lương Tâm.

Tinh thần lấy dân làm gốc được thể hiện rõ trong cách ông tham gia xây dựng ngôi đền. Lòng yêu kính Bác không tách rời tình yêu quê hương, sự gắn bó với nhân dân và ý thức phụng sự cộng đồng. Những điều tưởng chừng bình dị ấy lại chính là nền tảng làm nên sức bền của một nhân cách qua chiều dài lịch sử.

“Chỉ một câu nói của Bác thôi, đã phải học cả đời!”, lời tự nhận xét của người đã có hơn 60 năm tuổi Đảng, từng trải qua bom đạn chiến tranh, đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ và dành mấy chục năm trường trông coi, nhang khói tại Đền thờ Bác Hồ, gợi ra ý niệm đẹp về việc học tập và thực hành theo tấm gương, đạo đức, phong cách và phương pháp Hồ Chí Minh: Càng học càng thấy cần tiếp tục rèn luyện. Càng trải nghiệm càng nhận rõ những điều mình phải làm tốt hơn.

Đó cũng là phẩm chất của người cán bộ luôn tự soi mình, không lấy những đóng góp đã có làm thước đo duy nhất, mà xem việc học tập, tu dưỡng là hành trình lâu dài, gắn với trách nhiệm trong từng hoàn cảnh cụ thể.

Ở tuổi gần 90, ông Tư học và thực hành theo Bác điều gì? Với ông, sớm hôm nhang khói cho Bác, kể chuyện về Bác cho thế hệ hôm nay cũng là một cách lan tỏa di sản Hồ Chí Minh. Đó là những câu chuyện về tình cảm của đồng bào trong những ngày Quốc tang, về bức chân dung Bác được vẽ từ nhịp đập trái tim, về bản Di chúc Bác Hồ được ông cẩn thận chép lại từng dòng, về niềm mong đợi mỗi dịp Tết đến được nghe Bác đọc thơ chúc Tết, về câu nói “Miền Nam luôn ở trong trái tim tôi” của Bác Hồ…

Những ký ức ấy không chỉ thuộc về ông Tư. Đó là một phần lịch sử của vùng quê cách mạng Lương Tâm, nơi tình cảm với Bác Hồ kính yêu trở thành nguồn sức mạnh tinh thần, được trao truyền qua nhiều thế hệ. Ông Tư chỉ nhận, mình là người trao lửa…

Tình cảm kính yêu Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ăn sâu vào đời sống tinh thần của người dân Cần Thơ, được gửi gắm qua những công trình tưởng niệm thiêng liêng. Ở Lương Tâm, Đền thờ Bác Hồ lắng đọng nghĩa tình của đồng bào vùng căn cứ cách mạng.

Giữa không gian sông nước Bến Ninh Kiều, Tượng đài Chủ tịch Hồ Chí Minh sừng sững như một dấu son lịch sử, nhắc nhớ các thế hệ về vị lãnh tụ kính yêu và những giá trị cao đẹp Người để lại cho dân tộc.

Trên vùng đất Cù Lao Dung, nơi bốn bề sông nước, Đền thờ Bác Hồ (nay thuộc xã An Thạnh) được xây dựng giữa những ngày khói lửa chiến tranh, khánh thành ngày 19-5-1970. Công trình là minh chứng cho tấm lòng sắt son của đồng bào đối với Người, ghi dấu truyền thống cách mạng của vùng đất từng chịu nhiều hy sinh, mất mát.

Tại nhiều cơ quan, đơn vị, những không gian thờ tự, tưởng niệm Bác được gìn giữ trang nghiêm. Tình cảm ấy còn in dấu trong những địa danh gắn với ngày sinh của Người, như kinh 19 Tháng 5, kinh Chúc Thọ.

Trong kháng chiến chống Mỹ, nhiều tuyến sông, đường bộ quan trọng bị địch đóng đồn bót, kiểm soát, gây khó khăn cho việc đi lại, vận chuyển vũ khí và nhu yếu phẩm phục vụ cách mạng. Từ yêu cầu thực tiễn, nhiều con kinh được đào thông tuyến, vừa phục vụ kháng chiến, vừa thể hiện quyết tâm của quân dân địa phương.

Năm 1964, việc đào kinh lập công mừng ngày sinh của Bác được phát động ở nhiều nơi, trong đó có kinh Chúc Thọ tại xã Phương Bình. Con kinh trở thành món quà của đồng bào vùng căn cứ mừng ngày sinh lần thứ 74 của Người.

Qua thời gian, những công trình, địa danh ấy trở thành một phần ký ức và bản sắc của cộng đồng. Đó cũng là sợi chỉ đỏ, giúp mỗi cán bộ, đảng viên và nhân dân TP Cần Thơ hôm nay “Yêu Bác lòng ta trong sáng hơn”, chuyển hóa tình cảm thành hành động, đưa tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh vào công việc, lối sống và trách nhiệm của mỗi người. Đây cũng là yêu cầu đặt ra trong việc thực hiện Chỉ thị số 07-CT/TW của Bộ Chính trị về “Đẩy mạnh học tập, thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh trong giai đoạn phát triển mới”.

Học Bác không nhất thiết bắt đầu từ những điều lớn lao. Đó có thể là một công việc được thực hiện đến nơi đến chốn, một lời nói đi đôi với việc làm, một hành động sẻ chia với người khó khăn, một thái độ tôn trọng nhân dân, hay ý thức gìn giữ những giá trị văn hóa, lịch sử của quê hương. Điều quan trọng là sự tự giác, bền bỉ và khả năng biến điều đã học thành hành động cụ thể.

Nhìn từ cuộc đời ông Tư Thống, có thể thấy việc học và thực hành theo Bác không phải hành trình chỉ được đo bằng những thành tích hay danh hiệu. Như lời nói đầy tâm huyết của ông: “Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức phong cách của Bác, làm sao để cho Bác yên dạ, vui lòng, đó là điều mong muốn của tôi”.

Đền thờ Bác Hồ giữa vùng quê yên ả, thanh bình mang tên Lương Tâm.

---

Nội dung: TƯỜNG VI - DUY KHÔI
Ảnh: DUY KHÔI
Thiết kế, trình bày: QUÁCH HÙNG