Thời gian qua, ngành Nông nghiệp TP Cần Thơ luôn quan tâm thúc đẩy sản xuất nông nghiệp theo các tiêu chuẩn thực hành sản xuất tốt, trong đó VietGAP và Global GAP là những tiêu chuẩn quan trọng nhằm nâng cao chất lượng, đảm bảo an toàn thực phẩm, bảo vệ môi trường và đáp ứng yêu cầu của thị trường.

Thay đổi tập quán canh tác

Sau khi hợp nhất, địa giới hành chính của TP Cần Thơ được mở rộng, với nhiều vùng sản xuất tập trung và sản phẩm nông nghiệp đặc trưng. Đây là điều kiện thuận lợi để Trung tâm Khuyến nông và Dịch vụ nông nghiệp TP Cần Thơ (Trung tâm) tổ chức các hoạt động khuyến nông theo hướng đồng bộ, phù hợp với lợi thế từng vùng sinh thái địa phương.

HTX Nông nghiệp Thới Trinh, phường Ô Môn áp dụng tiêu chuẩn VietGAP vào canh tác nhãn Ido. Ảnh: MỸ HOA

Các mô hình sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP tập trung chủ yếu vào lĩnh vực trồng trọt và thủy sản đặc biệt là những sản phẩm có lợi thế về quy mô sản xuất, giá trị kinh tế và tiềm năng tiêu thụ. Đối với cây trồng, tập trung vào cây ăn trái như chanh không hạt, sầu riêng, mãng cầu xiêm, khóm; các loại rau màu và một số vùng sản xuất lúa chất lượng cao. Đây là những đối tượng có nhu cầu ngày càng cao về chất lượng, an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và đáp ứng tiêu chuẩn của các thị trường tiêu thụ.

Đối với thủy sản và chăn nuôi, Trung tâm quan tâm chuyển giao các quy trình sản xuất an toàn sinh học, an toàn dịch bệnh, kiểm soát môi trường và sử dụng hiệu quả các nguồn lực. Một số đối tượng được triển khai mô hình khuyến nông gồm lươn, cá thát lát cườm, ếch và các đối tượng thủy sản có lợi thế của địa phương.

Cán bộ Trung tâm Khuyến nông và Dịch vụ nông nghiệp TP Cần Thơ (bên phải) trao đổi kỹ thuật xử lý hiệu quả bệnh trên khóm lúc cây còn nhỏ với ông Trần Văn Bá ở xã Hỏa Lựu.

Như mô hình sản xuất cây ăn trái đạt tiêu chuẩn VietGAP tại xã Nhơn Ái, quy mô 2,5ha/2 hộ sản xuất sầu riêng. Mô hình giúp tiết kiệm chi phí sản xuất nhờ giảm lượng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật sử dụng; bình quân mỗi hecta vườn giúp nông dân tiết kiệm khoảng 20 triệu đồng. Đồng thời, mô hình góp phần bảo vệ môi trường, hạn chế ô nhiễm do sử dụng phân bón hữu cơ và các loại thuốc bảo vệ thực vật ít gây ảnh hưởng đến hệ sinh thái.

Mô hình sản xuất rau đạt tiêu chuẩn VietGAP tại phường Trung Nhứt, quy mô 1,2ha/10 hộ. Mô hình mang lại hiệu quả kinh tế cao với lợi nhuận bình quân từ 6-30,935 triệu  đồng/1.000m² trong thời gian sản xuất từ 30-104 ngày/vụ. Người tiêu dùng được tiếp cận các sản phẩm rau an toàn, đảm bảo chất lượng và vệ sinh an toàn thực phẩm. Việc áp dụng quy trình sản xuất rau theo tiêu chuẩn VietGAP góp phần thay đổi tập quán sản xuất truyền thống, tạo ra sản phẩm an toàn cho cả người sản xuất và người tiêu dùng. Đồng thời, mô hình bảo vệ môi trường nhờ ưu tiên sử dụng phân bón hữu cơ và thuốc sinh học, giảm thiểu tác động xấu đến hệ sinh thái.

Bên cạnh đó, còn có mô hình nuôi cá thát lát cườm theo tiêu chuẩn VietGAP gắn với liên kết chuỗi nâng cao giá trị sản phẩm. Mô hình nuôi lươn trong bể theo tiêu chuẩn VietGAP gắn với liên kết chuỗi nâng cao giá trị sản phẩm. Mô hình nuôi ếch trong vèo theo tiêu chuẩn VietGAP gắn với liên kết chuỗi nâng cao giá trị sản phẩm…

Như mô hình trồng khóm theo tiêu chuẩn VietGAP của ông Trần Văn Bá, Giám đốc Hợp tác xã (HTX) nông nghiệp Thạnh Tiến, ở xã Hỏa Lựu mà một minh chứng. HTX hiện có 16 thành viên với quy mô diện tích trồng khóm đạt 75ha (riêng gia đình ông Bá sở hữu 10ha), tất cả đều thực hiện theo quy trình VietGAP nhiều năm qua. Các thành viên tại đây đều thực hiện ghi chép sổ sách lịch trình sản xuất tỉ mỉ. Đặc biệt, ông Bá đã ứng dụng tỷ lệ bón phân đột phá là sử dụng đến 90% phân bón hữu cơ và chỉ còn 10% là phân bón hóa học.

Theo tính toán của ông Bá, phân hữu cơ giúp cải tạo đất, nhờ đó tuổi thọ của cây khóm kéo dài từ 3-5 năm, thay vì chỉ 2 năm như trước đây. Điểm nổi bật là chất lượng trái khóm ngon ngọt vượt trội, mẫu mã đẹp nên rất được thị trường ưa chuộng, giúp lợi nhuận thu về từ 60-70%. Hiện tại, sản phẩm khóm của HTX đang được tiêu thụ ổn định tại TP Hồ Chí Minh và tỉnh Đồng Nai với giá bán dao động từ 13.000-15.000 đồng/trái tùy thời điểm, mang lại cuộc sống khấm khá, ổn định cho các xã viên.

Còn gia đình ông Lê Văn Buôl ở xã Vị Thanh 1, trước đây nuôi ếch theo cách truyền thống, nhưng hiệu quả không cao. Gần đây ông tham gia mô hình nuôi ếch trong vèo theo tiêu chuẩn VietGAP gắn với liên kết chuỗi nâng cao giá trị sản phẩm với quy mô 3.000m2. Theo ông, nuôi ếch theo tiêu chuẩn VietGAP có nhiều ưu điểm so với nuôi truyền thống, do giảm được lượng thức ăn nên ếch sạch, ít bệnh; không sử dụng hóa chất, kháng sinh cấm trong quá trình nuôi. Thông thường ếch nuôi khoảng 2 tháng là xuất bán với giá trung bình 40.000 đồng/kg, lợi nhuận khoảng 10.000 đồng/kg.

Nhiều lợi ích thiết thực

Sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, Global GAP mang lại nhiều lợi ích cho người nông dân trên cả ba phương diện về kinh tế, xã hội và môi trường. Việc áp dụng quy trình sản xuất này giúp nông dân sử dụng vật tư đầu vào hợp lý, giảm những chi phí không cần thiết, nâng cao chất lượng và tỷ lệ sản phẩm đạt yêu cầu. Sản phẩm có hồ sơ, quy trình sản xuất rõ ràng thường có lợi thế hơn trong đàm phán với doanh nghiệp, HTX và các đơn vị thu mua. Đặc biệt, Global GAP tạo thêm điều kiện để sản phẩm tiếp cận các thị trường có yêu cầu cao.

Mô hình nuôi ếch theo hướng sạch, an toàn thực phẩm được nhiều hộ dân trên địa bàn TP cần Thơ thực hiện.

Nông dân được hướng dẫn kiểm soát các yếu tố đầu vào, sử dụng thuốc bảo vệ thực vật đúng quy định, đặc biệt là không sử dụng chất cấm, đảm bảo thời gian cách ly, ghi chép nhật ký sản xuất và kiểm soát quá trình thu hoạch, góp phần nâng cao chất lượng, tính đồng đều và khả năng truy xuất nguồn gốc sản phẩm. Bên cạnh đó, các quy trình sản xuất khuyến khích sử dụng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật hợp lý, tăng cường áp dụng biện pháp sinh học, thu gom bao bì thuốc bảo vệ thực vật, quản lý chất thải trong sản xuất, góp phần giảm ô nhiễm môi trường và bảo vệ sức khỏe người sản xuất, người tiêu dùng.

Ông Lê Châu Tứ, Phó trưởng Phòng khuyến nông, Trung tâm Khuyến nông và Dịch vụ nông nghiệp TP Cần Thơ, cho biết: Trong thời gian tới, Trung tâm tiếp tục phát triển các mô hình sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, Global GAP nhằm nâng cao chất lượng, giá trị và sức cạnh tranh của nông sản thành phố. Trong đó, lựa chọn đối tượng và vùng sản xuất phù hợp. Ưu tiên phát triển các mô hình trên những sản phẩm chủ lực, có lợi thế cạnh tranh và nhu cầu thị trường như lúa chất lượng cao, sầu riêng, xoài, nhãn, rau màu và các đối tượng thủy sản có tiềm năng. Nâng cao chất lượng công tác chuyển giao khoa học kỹ thuật. Tăng cường tập huấn, hướng dẫn trực tiếp tại cơ sở; xây dựng mô hình trình diễn để nông dân tham quan, học tập và nhân rộng. Chú trọng đào tạo đội ngũ cán bộ kỹ thuật, khuyến nông cơ sở và nông dân nòng cốt có khả năng hướng dẫn, duy trì quy trình sản xuất.

Bên cạnh đó, đẩy mạnh phát triển sản xuất theo chuỗi giá trị. Tăng cường phối hợp với HTX, doanh nghiệp và các đơn vị thu mua để tổ chức sản xuất gắn với nhu cầu thị trường, đặc biệt là thị trường xuất khẩu. Quan tâm hỗ trợ các tổ chức sản xuất hoàn thiện quy trình, hồ sơ chứng nhận VietGAP, Global GAP, mã số vùng trồng, truy xuất nguồn gốc và các yêu cầu về chất lượng sản phẩm. Đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số. Khuyến khích áp dụng công nghệ tưới tiết kiệm, quản lý dinh dưỡng, quản lý dịch hại tổng hợp, sử dụng chế phẩm sinh học và các giải pháp sản xuất thông minh, thân thiện môi trường...

HOÀI THANH