Quy mô làn sóng sinh viên biểu tình ở Pháp hiện chưa có dấu hiệu dừng lại, dù đã có hàng ngàn người bị bắt giữ, hàng trăm người bị thương. Nguyên nhân được cho xuất phát từ tình trạng trường lớp xuống cấp, quá tải và bất bình đẳng giáo dục đối với học sinh từ các gia đình nhập cư.

Cảnh sát và sinh viên đụng độ trong các cuộc biểu tình làm rung chuyển nước Pháp. Ảnh: CNN

Theo thông báo mới nhất từ Bộ trưởng Giáo dục Edouard Geffray, khoảng 400-500 trường học trên cả nước sẽ tiếp tục đóng cửa hoặc chỉ hoạt động một phần do “chưa đáp ứng” điều kiện an ninh. Tính đến hiện tại, đã có 24 trường bị đốt hoặc cướp phá kể từ khi làn sóng biểu tình của học sinh trung học nổ ra từ giữa tháng 9.

Phong trào biểu tình xuất phát từ một trường trung học ở vùng ngoại ô Paris có đông dân nhập cư. Học sinh ở đây lên tiếng phản đối tình trạng lớp học quá tải nhưng lại thiếu giáo viên, khiến thời gian học kéo dài trong khi điều kiện cơ sở vật chất xuống cấp nghiêm trọng.

Từ phản ứng ôn hòa ban đầu, các cuộc biểu tình trở nên bạo lực khi ngày càng nhiều học sinh cáo buộc nhà nước thờ ơ với giáo dục trung học và thiếu quan tâm tới kết quả thấp kém trong các bảng xếp hạng giáo dục quốc tế. Nhiều người còn chỉ trích hệ thống bất bình đẳng, trong đó xuất thân xã hội quyết định sự thành công; yêu cầu được hưởng cơ hội giáo dục như học sinh ở những nơi khác. Được biết, ở trung tâm của bất ổn thuộc tỉnh Seine-Saint-Denis, cơ quan thống kê quốc gia INSEE ước tính người nhập cư hoặc cư dân có cha/mẹ là người nhập cư chiếm tới 64%, cao hơn nhiều so với mặt bằng chung cả nước.

Từ thủ đô Paris, hoạt động biểu tình nhanh chóng lan ra toàn quốc khiến hơn 1.200 trường học bị ảnh hưởng. Tại một số nơi như Marseille, Strasbourg, Tours, Nantes, Toulouse và Lille, nhiều nhóm thanh thiếu niên quá khích bắt đầu đốt phá thùng rác, phương tiện công cộng, tấn công cảnh sát, thậm chí có vụ một hiệu trưởng bị tạt xăng. Lực lượng an ninh Pháp đã phải sử dụng hơi cay, đạn cao su thậm chí dùi cui để giải tán đám đông.

Đến nay, có hơn 5.000 người bị bắt giữ và khoảng 85% trong đó là trẻ vị thành niên. Đồng thời, theo hãng tin Euronews, ít nhất 65 nhân viên nhà trường (bao gồm 40 hiệu trưởng) và khoảng 170 học sinh đã bị thương kể từ khi biểu tình leo thang thành bạo lực đô thị và bạo loạn học đường.

Tuần rồi, bức xúc lên đến đỉnh điểm sau khi chính phủ của Tổng thống Emmanuel Macron công bố ngân sách năm 2027, trong đó chi tiêu cho giáo dục chỉ tăng 1,7%. Con số này phản ánh tốc độ tăng trưởng ngân sách đang chậm lại và thấp hơn mức biến động của lạm phát, gây áp lực lớn lên việc duy trì và nâng cao chất lượng dạy học.

Trước tình hình biểu tình chưa có lối thoát và căng thẳng leo thang khi bạo lực tiếp diễn, các cơ quan tình báo Pháp đánh giá phong trào này có sự tham gia dàn dựng hoặc kích động từ đảng cực tả LFI (Nước Pháp Bất khuất), lực lượng chính trị có cơ hội tiến vào vòng 2 cuộc bầu cử tổng thống Pháp vào năm tới. Cũng có ghi nhận học sinh giăng biểu ngữ phản đối ứng cử viên tổng thống của phe cực hữu Marine Le Pen, người đang dẫn đầu các cuộc thăm dò dư luận.

Nói với hãng tin Fox News, đặc phái viên cấp cao phụ trách vấn đề châu Âu của Tổ chức Bảo vệ Dân chủ, bà Simone Rodan-Benzaquen cho biết học sinh bức xúc trước thực trạng thiếu giáo viên và điều kiện học tập xuống cấp là điều chính đáng. Nhưng những hành vi bạo lực cực đoan biến tướng đã khiến bất mãn học đường trở thành cuộc đối đầu với chính phủ.

Được biết, đây không phải lần đầu các vùng ngoại ô của Pháp trở thành tâm điểm của tình trạng bất ổn trên toàn quốc với người tham gia chủ yếu là thanh niên gốc nhập cư. Hồi năm 2005, Pháp chứng kiến 3 tuần bạo loạn sau cái chết của 2 thiếu niên gốc Phi do chui vào trạm điện để trốn cảnh sát. Năm 2023, nước này tiếp tục trải qua đợt bạo loạn lớn khác sau vụ thiếu niên gốc Bắc Phi Nahel Merzouk bị cảnh sát bắn chết do không tuân thủ lệnh dừng xe để kiểm tra giao thông.

MAI QUYÊN (Theo France24, i24news)