Trong nền kinh tế tri thức, phát triển tài sản trí tuệ (TSTT) không chỉ dừng lại ở văn bằng bảo hộ mà cần chuyển mạnh sang hỗ trợ quản trị, khai thác và thương mại hóa một cách có hệ thống, gắn với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp và thị trường. Đây là nội dung xuyên suốt được đưa ra bàn thảo tại hội thảo với chủ đề “Tăng cường quản lý, khai thác và thương mại hóa TSTT” do Sở Khoa học và Công nghệ (KH&CN) TP Cần Thơ tổ chức chào mừng Ngày Đổi mới sáng tạo Việt Nam năm 2026.

Kết quả nổi bật

Theo số liệu thống kê của Sở KH&CN, Cần Thơ hiện có 12.187 đơn đăng ký sở hữu công nghiệp, trong đó có 11.525 nhãn hiệu, 421 kiểu dáng công nghiệp và 241 sáng chế. Số văn bằng bảo hộ được cấp gần 8.900, gồm 8.478 nhãn hiệu, 295 kiểu dáng công nghiệp và 83 sáng chế. Qua đó, đóng góp tích cực cho trụ cột đầu ra về sản phẩm tri thức, sáng tạo và công nghệ - một trong những trụ cột đạt điểm số cao trong Chỉ số PII của TP Cần Thơ qua các năm.

Thương hiệu Gạo ST 25 nổi tiếng bày bán tại Cửa hàng Đặc sản ĐBSCL.

Theo bà Lê Mỹ Hạnh, Phó Giám đốc Sở KH&CN TP Cần Thơ, nhận thức rõ vai trò của TSTT, Sở KH&CN tham mưu HĐND, UBND thành phố ban hành các chính sách hỗ trợ hoạt động sở hữu trí tuệ. Đồng thời, ưu tiên nguồn kinh phí sự nghiệp khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số để hỗ trợ tổ chức, cá nhân đăng ký bảo hộ, khai thác sáng chế, giống cây trồng, kiểu dáng công nghiệp, nhãn hiệu trong và ngoài nước. Từ năm 2021 đến nay, thành phố hỗ trợ khoảng 4,5 tỉ đồng cho hơn 250 doanh nghiệp, cơ sở sản xuất, kinh doanh, hợp tác xã đăng ký bảo hộ sở hữu trí tuệ; hỗ trợ hơn 30 tỉ đồng để triển khai thực hiện 20 nhiệm vụ KH&CN về tạo lập và khai thác TSTT.

Dù vậy, khai thác và thương mại hóa TSTT trên địa bàn thành phố vẫn gặp nhiều khó khăn. Một số doanh nghiệp, hộ kinh doanh chủ yếu quan tâm đến đăng ký bảo hộ TSTT nhưng chưa chú trọng xây dựng chiến lược khai thác, phát triển và thương mại hóa tài sản sau khi được bảo hộ. Cùng với đó, còn thiếu nhân lực có kiến thức và kinh nghiệm trong xác định giá trị TSTT, khai thác, chuyển giao quyền sở hữu trí tuệ; thiếu kết nối kết quả nghiên cứu của các viện trường với doanh nghiệp và đưa sản phẩm ra thị trường. Đối với các nhãn hiệu tập thể, nhãn hiệu chứng nhận và chỉ dẫn địa lý, chưa phát huy hết giá trị, cũng như còn hạn chế trong quản lý, kiểm soát chất lượng, truy xuất nguồn gốc, quảng bá thương hiệu…

Để TSTT thành nguồn lực phát triển

TP Cần Thơ đặt mục tiêu đến năm 2030 số lượng đơn đăng ký và văn bằng bảo hộ sáng chế tăng 16-18%/năm, tỷ lệ khai thác thương mại đạt 8-10%; số đơn đăng ký nhãn hiệu tăng 8-10%/năm; hỗ trợ tối thiểu 60% sản phẩm, dịch vụ chủ lực, đặc thù và sản phẩm OCOP của thành phố trong đăng ký, quản lý và phát triển TSTT.

Bà Lê Mỹ Hạnh nhấn mạnh: Xác lập quyền sở hữu trí tuệ là nền tảng quan trọng. Nhưng, chuyển quyền sở hữu trí tuệ thành giá trị kinh tế cần có sự phối hợp đồng bộ giữa cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp, viện trường, tổ chức trung gian và chủ thể sáng tạo. Giai đoạn tới, TP Cần Thơ từng bước chuyển trọng tâm từ hỗ trợ đăng ký bảo hộ sang hỗ trợ toàn diện chuỗi giá trị TSTT, từ tạo lập, xác lập quyền, quản trị, hoàn thiện công nghệ, kết nối thị trường đến khai thác và thương mại hóa. Đồng thời, tham mưu UBND thành phố các giải pháp hỗ trợ phù hợp với nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp và định hướng phát triển của địa phương; góp phần tạo ra những giá trị thiết thực cho kinh tế - xã hội của thành phố.

Theo PGS.TS Lê Nguyễn Đoan Khôi, Đại học Cần Thơ, để đưa sáng chế thực sự tạo ra giá trị kinh tế cho xã hội, nhà trường không thể đơn độc thực hiện mà cần sự đổi mới đồng bộ về cơ chế quản lý tài sản công và sự vào cuộc của các cơ quan quản lý nhà nước. “Cục Sở hữu trí tuệ đẩy mạnh chuyển đổi số, rút ngắn thời gian thẩm định nội dung đơn đăng ký sáng chế và giải pháp hữu ích có nguồn gốc từ các trường đại học, viện nghiên cứu công lập. Cần áp dụng quy chế xét nghiệm ưu tiên đối với các giải pháp kỹ thuật thuộc lĩnh vực công nghệ chiến lược quốc gia, kinh tế xanh và ứng phó biến đổi khí hậu để các sáng chế sớm có văn bằng bảo hộ làm căn cứ pháp lý thương mại hóa. Ngoài ra, Sở KH&CN TP Cần Thơ cần nâng cấp sàn giao dịch công nghệ thành phố, định kỳ tổ chức các phiên chợ công nghệ chuyên đề và diễn đàn kết nối cung cầu đổi mới sáng tạo, tạo không gian kết nối giữa các nhà khoa học với mạng lưới hiệp hội doanh nghiệp của vùng ĐBSCL” - PGS.TS Lê Nguyễn Đoan Khôi đề xuất.

Ở góc độ doanh nghiệp, bà Nguyễn Thị Kim Thoa, Nhà sáng lập và Điều hành Công ty CP Sản xuất Thương mại Abavina, kiến nghị mở các chương trình tập huấn chuyên sâu, thực chiến về quản trị, theo dõi bảo hộ và định giá TSTT cho khối doanh nghiệp SME và hợp tác xã. Sở KH&CN TP Cần Thơ tiếp tục phát huy vai trò cầu nối giữa doanh nghiệp - viện trường - thị trường; thúc đẩy chuyển giao công nghệ và hỗ trợ thành lập doanh nghiệp KH&CN. Cùng với đó, thí điểm các cơ chế định giá TSTT để hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn tín dụng ưu đãi và tham gia diễn đàn xúc tiến thương mại quốc tế.

Bài, ảnh: MỸ THANH