Trong vòng chưa đầy một tháng, tin tặc đã 2 lần chiếm quyền kiểm soát hệ thống làm lạnh tại các siêu thị trên khắp châu Âu, gây hỏa hoạn và làm hỏng lượng thực phẩm trị giá hàng triệu euro.

Bên trong một siêu thị ở Thụy Điển. Ảnh: Reuters

Trong 2 ngày 11 và 12-10, những kẻ tấn công đã điều chỉnh nhiệt độ tủ lạnh và tủ đông tại khoảng 700 siêu thị ở Pháp lên tới 50°C. Đến ngày 2-11, một làn sóng tấn công mạng khác nhắm vào siêu thị và doanh nghiệp thực phẩm tại ít nhất 9 quốc gia châu Âu, gồm Bỉ, Estonia, Phần Lan, Ireland, Ý, Luxembourg, Hà Lan, Bồ Đào Nha và Thụy Điển.

Theo Al Jazeera, Pháp cáo buộc vụ tấn công đầu tiên do Shahid Kaveh, đơn vị mạng trực thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran, thực hiện; xem đây là vụ tấn công mạng phá hoại quy mô lớn đầu tiên trên lãnh thổ xứ gà trống Gaulois. Hiện vẫn chưa rõ ai đứng sau làn sóng tấn công thứ hai.

Các vụ tấn công nói trên làm dấy lên lo ngại về tính dễ bị tổn thương của các thiết bị kết nối Internet (IoT), từ máy móc công nghiệp cho đến các thiết bị gia dụng, cũng như mối lo về loại thiết bị nào sẽ trở thành mục tiêu tiếp theo của tin tặc.

Theo báo cáo “Digital 2027 Global Overview” mới đây của hãng Kepios, thế giới hiện có khoảng 21 tỉ thiết bị IoT phạm vi gần (như đồng hồ thông minh) và 5,4 tỉ thiết bị IoT phạm vi xa (như các hệ thống giám sát từ xa).

Trong khi đó, theo Parks Associates, công ty nghiên cứu thị trường và tư vấn quốc tế chuyên về các sản phẩm và dịch vụ công nghệ tiêu dùng mới nổi của Mỹ, mỗi hộ gia đình tại xứ cờ hoa hiện có trung bình khoảng 18 thiết bị IoT, tăng gần gấp đôi so với thập kỷ trước.

Trong đó, bộ định tuyến, thiết bị chuyển tiếp dữ liệu giữa các mạng máy tính hoặc mạng nội bộ, là một trong những mục tiêu hàng đầu do chúng luôn trong trạng thái kết nối Internet. Hồi tháng 4, Trung tâm An ninh mạng Quốc gia Vương quốc Anh (NCSC) cảnh báo, các tin tặc có liên hệ với cơ quan tình báo quân đội Nga (GRU) đã chiếm quyền kiểm soát bộ định tuyến tại các hộ gia đình và doanh nghiệp nhỏ. Bằng cách can thiệp vào cài đặt hệ thống phân giải tên miền, hệ thống chuyển đổi tên miền dạng chữ dễ đọc đối với con người, những tin tặc này điều hướng người dùng đến các trang web giả mạo nhằm đánh cắp mật khẩu và thông tin cá nhân.

TV thông minh cũng có thể bị tấn công. Hồi tháng 6, các nhà nghiên cứu phát hiện ra rằng hơn 1/3 số ứng dụng trên TV thông minh của LG và Samsung có thể cho phép người lạ âm thầm sử dụng kết nối Internet của gia đình, từ đó che giấu hoạt động của họ dưới địa chỉ IP của chính hộ gia đình đó.

Robot hút bụi thậm chí tiềm ẩn nhiều rủi ro hơn. Đầu năm nay, một lập trình viên cho biết có thể điều khiển gần 7.000 robot hút bụi DJI Romo của hãng công nghệ DJI thông qua tay cầm chơi game PlayStation 5. Bằng cách sử dụng Claude Code, công cụ trí tuệ nhân tạo hỗ trợ lập trình do Anthropic phát triển, để tìm hiểu cách các robot này giao tiếp với máy chủ của DJI, anh này đã có thể truy cập vào nguồn cấp dữ liệu camera trực tiếp, âm thanh và sơ đồ mặt bằng bên trong nhà của người dùng.

Ngoài ra, các nhà máy điện, hệ thống cung cấp nước, ngân hàng và bệnh viện cũng có thể trở thành mục tiêu của tin tặc, khi nhiều dịch vụ trong số này được vận hành bởi các máy tính công nghiệp có thể truy cập được qua Internet.

Kể từ khi cuộc chiến Mỹ - Iran nổ ra, giới chức Mỹ cảnh báo, các nhóm tin tặc có liên hệ với Iran đã nhắm mục tiêu vào những hệ thống này. Hồi tháng 7, tin tặc đã thực hiện cuộc tấn công mạng nhằm vào hơn 30 hệ thống cấp nước ở bang Minnesota (Mỹ). Cũng trong tháng đó, cuộc tấn công mạng khác được cho là do tin tặc có liên hệ với Iran thực hiện khiến một nhà máy điện tại Anh phải ngừng hoạt động trong 4 ngày.

Trong bối cảnh trên, NCSC khuyến cáo người dùng nên tắt các tính năng không cần thiết, chẳng hạn như tính năng truy cập camera từ xa.

TRÍ VĂN