Chính trị

Bà Phạm Kiều Anh Thơ, đại biểu Quốc hội đơn vị TP Cần Thơ, góp ý dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi)

Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI, chiều 11-11, Quốc hội thảo luận tại hội trường. Bà Phạm Kiều Anh Thơ, đại biểu Quốc hội đơn vị TP Cần Thơ, góp ý dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi).

Bà Phạm Kiều Anh Thơ phát biểu trong phiên thảo luận tại hội trường chiều 11-11.

Qua nghiên cứu dự thảo Luật và báo cáo tiếp thu, giải trình của cơ quan chủ trì soạn thảo, đại biểu ghi nhận dự thảo đã có nhiều đổi mới theo hướng quản lý dựa trên nguy cơ, chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm. Thực tiễn thi hành Luật năm 2010 cho thấy hiệu quả quản lý an toàn thực phẩm không chỉ phụ thuộc vào khâu kiểm tra, mà trước hết phụ thuộc vào cơ sở khoa học của các biện pháp quản lý. Từ cách tiếp cận đó, để Luật chặt chẽ, khả thi và không tạo khoảng trống, đại biểu Phạm Kiều Anh Thơ góp ý 3 nội dung cụ thể như sau:

Thứ nhất, về bằng chứng khoa học đối với công dụng của thực phẩm tại điểm c, khoản 2, Điều 38.

Đại biểu đồng tình với yêu cầu thực phẩm thuộc diện đăng ký bản công bố phải có bằng chứng khoa học chứng minh công dụng.

Tuy nhiên, dự thảo chưa xác định thế nào là bằng chứng khoa học đủ tin cậy. Trong nghiên cứu y sinh, bằng chứng có nhiều cấp độ: kết quả trên tế bào hay trên động vật thực nghiệm chưa thể suy ra tác dụng trên người; tác dụng của một hoạt chất ở liều nghiên cứu cũng không đồng nghĩa với tác dụng của một sản phẩm phối hợp nhiều thành phần ở liều khuyến nghị. Khi tiêu chí về bằng chứng chưa rõ, công bố công dụng dễ vượt quá những gì nghiên cứu thực sự chứng minh, và người tiêu dùng khó phân biệt giữa hỗ trợ chức năng của cơ thể với tác dụng điều trị. Cơ quan soạn thảo cho biết hồ sơ sẽ được quy định tại Nghị định; nhưng nếu Luật không xác định nguyên tắc về bằng chứng, việc thẩm định sẽ thiếu căn cứ thống nhất.

Đại biểu đề nghị bổ sung vào điểm c, khoản 2, Điều 38 hai nguyên tắc: Một là, mức độ bằng chứng phải tương xứng với nội dung công bố: công bố giảm nguy cơ mắc bệnh phải có bằng chứng ở mức cao hơn công bố hỗ trợ chức năng của cơ thể. Hai là, bằng chứng phải chứng minh được tác dụng của chính sản phẩm trên người, với thành phần và liều dùng như khi lưu hành; không chỉ dựa vào kết quả nghiên cứu thực nghiệm hoặc của một thành phần riêng lẻ. Đồng thời, giao Bộ trưởng Bộ Y tế ban hành tiêu chí đánh giá bằng chứng và danh mục các công bố sức khỏe đã được khoa học khẳng định.

Sản phẩm sử dụng đúng công bố trong danh mục chỉ cần công bố tiêu chuẩn sản phẩm; chỉ những công bố mới, chưa có trong danh mục, mới phải đăng ký. Như vậy, cơ quan quản lý tập trung thẩm định đúng những trường hợp cần thiết, còn doanh nghiệp được giảm thủ tục.

Thứ hai, về sử dụng “Dược chất” trong thực phẩm tại khoản 3, Điều 7.

Đại biểu đồng tình với việc nghiêm cấm sử dụng chất cấm trong thực phẩm bảo vệ sức khỏe. Tuy nhiên, khoản 3, Điều 7 và danh mục chất cấm tại khoản 2, Điều 64 mới chỉ áp dụng cho thực phẩm bảo vệ sức khỏe. Đối với những thực phẩm thông thường, việc trộn 1 dược chất có nguồn gốc rõ ràng nhưng không thuộc danh mục chất cấm nào thì chưa có căn cứ rõ ràng để xác định là hành vi bị cấm. Dược chất chỉ bảo đảm an toàn khi được sử dụng đúng chỉ định, đúng liều, đúng thời gian và có theo dõi. Khi bị trộn vào thực phẩm, người sử dụng không biết mình đang dùng thuốc nên không thể phòng tránh tương tác hay chống chỉ định, và khi có biểu hiện bất thường, việc xác định nguyên nhân cũng gặp nhiều khó khăn. Quy định tại Luật Dược mà cơ quan soạn thảo viện dẫn chỉ xử lý hành vi tư vấn sử dụng thực phẩm như thuốc, chưa bao quát hành vi pha trộn.

Đại biểu đề nghị sửa cụm từ cuối khoản 3, Điều 7 thành “sử dụng chất cấm, dược chất hoặc hoạt chất tổng hợp có tác dụng dược lý không được phép trong sản xuất, kinh doanh thực phẩm”. Đồng thời, bổ sung nghĩa vụ cơ sở khám bệnh, chữa bệnh báo cáo tác dụng có hại nghi liên quan đến thực phẩm bảo vệ sức khỏe, thực phẩm dinh dưỡng y học trên hệ thống thông tin về an toàn thực phẩm, tương tự cơ chế cảnh giác dược.

Thứ ba, về phân tích nguy cơ tại Điều 51 và Điều 53.

Đại biểu đồng tình với giải trình của cơ quan soạn thảo về việc phân nhóm công bố sản phẩm theo mục đích sử dụng, phù hợp hướng dẫn của Codex. Tuy nhiên, chính khoản 4, Điều 51 đã quy định phân tích nguy cơ là căn cứ chia thực phẩm thành nhóm nguy cơ cao và nhóm nguy cơ thấp, trong khi khoản 2 lại loại trừ kết quả này khỏi việc phân loại công bố sản phẩm và cấp giấy chứng nhận cơ sở; khoản 10, Điều 46 cũng chỉ cho phép điều chỉnh danh mục căn cứ vào điều kiện kinh tế và yêu cầu quản lý. Như vậy, nếu bằng chứng khoa học cho thấy 1 nhóm sản phẩm có nguy cơ cao hơn, Luật chưa có cơ sở để điều chỉnh. Thêm vào đó, khoản 2, Điều 53 quy định chưa điều chỉnh biện pháp quản lý khi chưa có kết quả phân tích nguy cơ, trong khi một quy trình đánh giá nguy cơ đầy đủ có thể kéo dài nhiều tháng. Khi xuất hiện mối nguy mới, cơ quan quản lý sẽ thiếu căn cứ để hành động kịp thời.

Đại biểu đề nghị bỏ khoản 2, Điều 51; sửa khoản 10, Điều 46 thành “căn cứ kết quả phân tích nguy cơ, bằng chứng khoa học, điều kiện kinh tế - xã hội và yêu cầu quản lý từng thời kỳ”; và bổ sung vào khoản 2, Điều 53: “trường hợp có cảnh báo sự cố an toàn thực phẩm trong nước hoặc quốc tế, cơ quan có thẩm quyền được áp dụng biện pháp quản lý tạm thời trên cơ sở thông tin khoa học hiện có và rà soát lại khi có kết quả đánh giá nguy cơ”. Cách tiếp cận này phù hợp với khoản 7, Điều 5 Hiệp định SPS về việc áp dụng các biện pháp vệ sinh an toàn thực phẩm và kiểm dịch động thực vật (khi bằng chứng khoa học liên quan chưa đủ để đánh giá rủi ro một cách toàn diện, một quốc gia thành viên có quyền áp dụng tạm thời các biện pháp an toàn thực phẩm/kiểm dịch dựa trên các thông tin thích hợp sẵn có khác (từ các tổ chức quốc tế hoặc từ biện pháp của các nước khác).

PV (lược ghi)

Chia sẻ bài viết

Từ khóa

Bà Phạm Kiều Anh Thơ Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi)Luật Dược Thực phẩm bảo vệ sức khỏe Thực phẩm dinh dưỡng y học

BÌNH LUẬN