Năm 2026, chỉ số đổi mới sáng tạo cấp địa phương (PII) của TP Cần Thơ đứng thứ 15 trên toàn quốc. Từ kết quả này, thành phố xác định cải thiện chỉ số PII không chỉ dừng lại ở những con số hay thứ hạng, mà thực chất là công cụ chiến lược để định vị lợi thế, khơi thông điểm nghẽn thúc đẩy tăng trưởng kinh tế gắn với tiến trình hội nhập cả về chiều rộng lẫn chiều sâu.

Doanh nghiệp viễn thông giới thiệu các công nghệ mới tại một hội thảo về phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo tại TP Cần Thơ.

Định vị lợi thế, nhận diện điểm nghẽn

Với chỉ số PII năm 2026 đạt 43,13 điểm, thành phố có một số chỉ số có điểm số cao như chỉ số chính sách thúc đẩy khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo phục vụ phát triển kinh tế - xã hội (99,6 điểm); chi phí gia nhập thị trường thấp (điểm số 85,8); chỉ số về đơn đăng ký giống cây trồng/10.000 dân (100 điểm) và số sản phẩm OCOP 4 sao trở lên (90,36 điểm)...

Theo Tiến sĩ Lê Văn, Giám đốc Chương trình công nghệ tài chính, Viện Đổi mới sáng tạo, Đại học Kinh tế TP Hồ Chí Minh, điểm mạnh của TP Cần Thơ là chính sách về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo phục vụ phát triển kinh tế, sản xuất, kinh tế - xã hội, đề cao được vai trò và sự quan tâm của chính quyền địa phương đối với doanh nghiệp. Bên cạnh đó, chi phí gia nhập thị trường thuộc về yếu tố đầu vào có điểm số cao, khẳng định khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số chính là động lực để tăng trưởng kinh tế. Chi phí gia nhập thị trường thấp là điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp mới và các dự án khởi nghiệp dễ dàng gia nhập thị trường.

Tuy nhiên, việc cải thiện chỉ số PII vẫn còn một số điểm nghẽn như: giá trị tài sản cố định và đầu tư tài chính dài hạn của doanh nghiệp còn thấp; tỷ lệ lao động từ 15 tuổi trở lên đã qua đào tạo còn hạn chế; số lượng dự án đầu tư trong khu công nghiệp khiêm tốn; đơn đăng ký chỉ dẫn địa lý còn ít, ảnh hưởng đến giá trị thương mại hóa sở hữu trí tuệ...

Ông Ngô Anh Tín, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP Cần Thơ, chia sẻ: Theo thống kê, TP Cần Thơ hiện có khoảng 26.000 doanh nghiệp. Trong đó số doanh nghiệp lớn gần như rất ít, số doanh nghiệp nhỏ, vừa và siêu nhỏ chiếm khoảng 98,8%. Trong số 76.000 hộ cá thể, chỉ có 4.900 hộ có doanh thu trên 10 tỉ đồng. Những doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ cá thể đa phần nằm dưới ngưỡng miễn thuế. Thực trạng quy mô doanh nghiệp cũng ảnh hưởng làm giảm chỉ số giá trị tài sản cố định và đầu tư dài hạn của doanh nghiệp. Do đó, Sở Khoa học và Công nghệ thành phố đang tham vấn các chuyên gia, nhà khoa học tìm phương án để tham mưu cho thành phố nâng cao chỉ số này và các chỉ số còn thấp điểm khác.

Khơi thông nguồn lực liên kết

Theo PGS.TS Phan Thị Bích Nguyệt, Chủ tịch Ban điều hành UEH Alumni, Đại học Kinh tế TP Hồ Chí Minh, đối với TP Cần Thơ, việc nghiên cứu và đề xuất giải pháp để nâng cao chỉ số PII có ý nghĩa rất thiết thực trong bối cảnh hiện nay, đặc biệt là khi thành phố đang phát huy vai trò trung tâm vùng ĐBSCL sau khi hợp nhất. Các đề xuất giải pháp cần dựa trên cơ sở khoa học, phù hợp thực tiễn, định hướng phát triển cũng như vai trò trung tâm vùng của TP Cần Thơ, hướng tới nâng cao chất lượng tăng trưởng, thu hút đầu tư và thúc đẩy phát triển bền vững.

Theo Tiến sĩ Lê Văn, TP Cần Thơ đã đạt những kết quả tích cực về thể chế, cơ sở hạ tầng, sáng tạo tri thức… Điểm nghẽn chính là khả năng kết nối và chuyển những nguồn lực hiện có thành tài sản. Do đó, để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số, thành phố cần đẩy mạnh phát triển khoa học công nghệ, chuyển đổi số, tăng đầu tư nghiên cứu phát triển từ tư nhân, thương mại hóa tài sản trí tuệ và hình thành chuỗi giá trị có tính cạnh tranh cao. Đồng thời, các bên liên quan trong hệ sinh thái cần đón đầu xu thế quản lý công nghệ hiệu quả thông qua mô hình liên kết bốn nhà bao gồm: Nhà nước, nhà trường, doanh nghiệp và tổ chức R&D (nghiên cứu và phát triển). Sự phối hợp đồng bộ này đóng vai trò then chốt giúp thúc đẩy sự phát triển toàn diện của các ngành nghề và địa phương trong nền kinh tế, cùng thúc đẩy sự liên kết với các bên để tăng giá trị nội tại của doanh nghiệp.

Chỉ số PII không đơn thuần là mục tiêu về điểm số hay thứ hạng, mà là công cụ chiến lược để đánh giá thực trạng, định vị ưu - khuyết điểm nhằm thúc đẩy thực chất sự phát triển kinh tế - xã hội. Đối với Cần Thơ, việc nâng cao chỉ số PII là nhiệm vụ cấp thiết để nâng tầm chất lượng tăng trưởng. Từ kinh nghiệm quốc tế, có thể rút ra các bài học về đổi mới sáng tạo trong phát triển kinh tế để áp dụng phù hợp cho địa phương.

Theo Tiến sĩ Christoper Han, Giám đốc Đổi mới Sáng tạo, Đại học Kinh tế TP Hồ Chí Minh, hoạt động đổi mới công nghệ là quá trình tích lũy dài hạn và cần thời gian để đi vào thực tiễn; nguồn vốn đầu tư cả công và tư vẫn có nguy cơ rủi ro nên rất cần sự kiên nhẫn và đồng hành dài hạn. Do đó, rất cần thành phố đóng vai trò kiến tạo, mở đường tham gia hỗ trợ kinh phí nghiên cứu ban đầu, ban hành quy định minh bạch và đóng vai trò là “người mua hàng đầu tiên” đối với các sản phẩm đổi mới sáng tạo. TP Cần Thơ có thể tận dụng lợi thế sẵn có về nông nghiệp, thủy sản và logistics; đồng thời phát huy vai trò của các trường đại học trên địa bàn là hạt nhân hội tụ tri thức, đào tạo nhân tài và kết nối đối tác.

Bài, ảnh: MINH HUYỀN