Sau thành công của Hàn Quốc về cắt giảm lượng rác thải thực phẩm đưa đến bãi chôn lấp từ mức 97% xuống gần bằng 0, nhiều nơi bắt đầu áp dụng cách xử lý tương tự, điển hình là thành phố New York (Mỹ).

Seunghwan Hong bỏ rác thực phẩm vào thùng rác thông minh. Ảnh: BBC

Cứ mỗi chiều thứ Bảy, Seunghwan Hong gom rau củ, cơm thừa và vỏ trái cây đem xuống khu vực xử lý rác thải thực phẩm của chung cư. Sau khi quẹt thẻ lên máy quét, nắp thùng rác tự động mở ra, trọng lượng rác thải hiển thị trên màn hình và một khoản phí được chuyển vào tài khoản của anh. Quá trình này diễn ra chưa đầy 1 phút, nhưng đằng sau đó là một trong những thử nghiệm “táo bạo” nhất thế giới về quản lý rác thải.

Theo BBC, giải pháp của Hàn Quốc bắt nguồn từ cuộc khủng hoảng rác thải do quá trình đô thị hóa nhanh chóng trong thế kỷ 20. Khi đó, Seoul “đau đầu” trước vấn đề về vệ sinh môi trường khi rác thải thực phẩm bị bỏ lẫn với rác sinh hoạt.

Thành quả của Hàn Quốc trong giải quyết vấn đề rác thực phẩm không đến trong “một sớm một chiều”. Năm 1995, Chính phủ Hàn Quốc áp dụng mức phí xử lý rác thải dựa trên khối lượng; năm 1997, phân loại rác thực phẩm trở thành quy định bắt buộc; năm 2005, chính phủ cấm chôn lấp rác thực phẩm; năm 2010, nước này triển khai thí điểm chương trình sử dụng thùng rác thông minh tích hợp công nghệ nhận dạng bằng sóng vô tuyến; và năm 2013, chính phủ cấm xả nước rỉ từ rác thực phẩm ra đại dương.

Số liệu của chính phủ năm 2025 cho thấy, tổng cộng 151.934 thùng rác thông minh được sử dụng trên toàn quốc, phục vụ hơn 8,61 triệu hộ gia đình Hàn Quốc. Số rác thực phẩm đựng trong những thùng rác thông minh này sau đó được chuyển đến các cơ sở năng lượng để chuyển hóa thành điện năng, chẳng hạn như Trung tâm Năng lượng Sinh học Daejeon (miền Trung Hàn Quốc), nơi tái chế 70-75% lượng rác thải tiếp nhận thành năng lượng. Theo BBC, trung tâm này sản xuất lượng điện đủ để đáp ứng nhu cầu hằng ngày của khoảng 6.000 hộ gia đình. Hiện có hơn 340 cơ sở như vậy trên khắp Hàn Quốc, từ đó giúp quốc gia Đông Á này cắt giảm nhu cầu sử dụng nhiên liệu hóa thạch.

Chính phủ Hàn Quốc đã chi hơn 600 tỉ won cho công tác quản lý rác thải đô thị, gồm cả rác thực phẩm.

Từ kinh nghiệm giải quyết vấn đề rác thực phẩm của Hàn Quốc, thành phố New York (Mỹ) đã yêu cầu người dân phải phân loại rác thực phẩm tại nhà. Theo đó, cư dân phải phân loại thức ăn thừa vào thùng chuyên dụng, đặt ở lề đường để được thu gom cùng với rác tái chế. Chương trình này bao phủ gần 3,4 triệu hộ gia đình, trở thành nỗ lực thu gom rác thải hữu cơ lớn nhất tại xứ cờ hoa.

Ngoài ra, New York còn lắp đặt hơn 400 thùng ủ phân hữu cơ thông minh trên khắp 5 quận để giúp việc ủ phân bằng rác thực phẩm trở nên thuận tiện hơn. Khác với các thùng thu gom rác thực phẩm chuyên dụng, những thùng ủ phân hữu cơ vận hành bằng năng lượng Mặt trời này cho phép người dân sử dụng miễn phí cả ngày lẫn đêm thông qua ứng dụng di động.

Ước tính, năm 2025, Sở Vệ sinh Môi trường thành phố New York xử lý khoảng 140.000 tấn rác hữu cơ từ các hộ gia đình, chiếm khoảng 9% trong tổng số 1,5 triệu tấn rác hữu cơ do các hộ gia đình thải ra hằng năm, tăng đáng kể so với những năm trước.

Hiện rác thực phẩm là vấn đề phổ biến tại hầu hết các quốc gia phát triển. Tại Mỹ, một gia đình 4 người mỗi tuần lãng phí khoảng 56USD do vứt bỏ thực phẩm. Còn trên toàn cầu, hơn 1 tỉ tấn thực phẩm bị lãng phí mỗi năm.

TRÍ VĂN