Theo Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia (Ban Chỉ đạo 57 Trung ương), phát triển công nghệ chiến lược ở nước ta đã bước sang giai đoạn tổ chức thực hiện nhưng hiện vẫn còn phân tán và chưa đạt kết quả như kỳ vọng.

UAV của Tập đoàn CT Group trưng bày tại Đại học Cần Thơ. 

Ở cấp bộ, ngành, có 38 nhiệm vụ được đề xuất. Bộ Khoa học và Công nghệ đã thẩm định 28/38 nhiệm vụ và 6 bộ, cơ quan đã phê duyệt 14 nhiệm vụ. Các đề xuất bao phủ nhiều lĩnh vực quan trọng như giống/vaccine nông nghiệp, năng lượng, sản xuất xanh/thông minh, y tế, đường sắt, giáo dục thông minh, công nghệ lõi... Về phía địa phương, Bộ Khoa học và Công nghệ đã tiếp nhận 113 đề xuất từ 30/34 địa phương.

Tuy nhiên, việc triển khai các đề xuất đang bộc lộ nhiều hạn chế nghiêm trọng. Các đề xuất ở địa phương có sự trùng lặp lớn về công nghệ nền (AI, UAV, bản sao số, dữ liệu 3D/GIS, camera AI, nông nghiệp số...) nhưng xây dựng riêng rẽ theo địa giới hành chính. Nhiều đề xuất chưa làm rõ công nghệ cần làm chủ, thế mạnh địa phương, chuỗi giá trị, sản phẩm cuối cùng, đơn vị tiếp nhận, phương án thương mại hóa và nguồn lực. Ngoài ra, việc chọn bài toán chưa xuất phát từ dư địa tăng trưởng, thị trường và chuỗi giá trị; đồng thời chưa phân định rõ giữa nghiên cứu, làm chủ công nghệ với mua sắm, ứng dụng thông thường.

Theo Ban Chỉ đạo 57 Trung ương, thực trạng này đòi hỏi phải đổi mới tư duy: chuyển từ “mỗi địa phương một danh mục công nghệ” sang “mỗi ngành, mỗi vùng xác định chuỗi giá trị, điểm nghẽn và bài toán phát triển; địa phương đảm nhận khâu phù hợp với lợi thế”. Công nghệ nền, dữ liệu, tiêu chuẩn, phòng thí nghiệm và hạ tầng dùng chung phải tổ chức ở quy mô quốc gia, vùng hoặc liên vùng để tránh đầu tư trùng lặp, phân tán.

Thời gian tới, Bộ Khoa học và Công nghệ rà soát, loại bỏ trùng lặp và tích hợp các đề xuất có chung công nghệ nền, sản phẩm, hạ tầng hoặc thị trường. Mỗi nhiệm vụ phải xác định rõ bài toán, công nghệ làm chủ, sản phẩm cuối cùng, trách nhiệm chuyên môn, doanh nghiệp tiếp nhận, viện trường, địa chỉ thử nghiệm... Đồng thời, Bộ Công Thương phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Tài chính xây dựng phương án thí điểm đơn hàng, khách hàng đầu tiên đối với các sản phẩm công nghệ chiến lược đã qua kiểm chứng.

Bài, ảnh: CHI MAI