Khoảng 1/3 người lao động ở Trung Quốc hiện làm những công việc linh hoạt, dẫn đầu là thế hệ trẻ từ chối văn hóa làm việc “996” khắc nghiệt và tìm kiếm quyền tự chủ cao hơn.

Thế hệ trẻ đang tìm kiếm sự tự chủ cao hơn và những cơ hội mới thông qua các công việc tự do. Ảnh: CNA

Hằng ngày, Triệu Tiểu Vũ có mặt ở một bệnh viện đông đúc tại Quảng Châu để gặp khách hàng. Tốt nghiệp cử nhân ngành điều dưỡng, công việc của cô là đi cùng bệnh nhân để hỗ trợ họ hoàn tất các thủ tục đăng ký, tư vấn và xét nghiệm. So với những công việc cố định, cô mỗi tháng có thể kiếm được từ 800 tới hơn 1.000USD trong khi được toàn quyền kiểm soát thời gian của bản thân.

Trường hợp của Triệu Tiểu Vũ không phải hiếm trong nhóm lao động trẻ vốn ngày càng chuộng những hình thức việc làm mới ở Trung Quốc. Không cần chấm công cố định tại văn phòng, việc làm linh hoạt bao gồm mọi thứ từ tài xế xe dịch vụ, livestream bán hàng đến các nhà sáng tạo nội dung kỹ thuật số, thiết kế, lập trình viên làm việc từ xa và nhiều dịch vụ chuyên biệt như người hỗ trợ y tế.

Tính đến quý III-2025, Cục Thống kê Quốc gia cho biết khoảng 247 triệu người đang làm công việc linh hoạt, tương đương khoảng 30% lực lượng lao động Trung Quốc với người dưới 24 tuổi chiếm hơn một nửa.

Điều gì thu hút giới trẻ?

Theo Viện Nghiên cứu Kinh tế và Xã hội thuộc Đại học Tế Nam, phân khúc thị trường lao động linh hoạt mở rộng nhanh chóng một phần do người trẻ muốn tìm kiếm sự cân bằng, sức khỏe và thời gian riêng. Thay vì phải làm việc từ 9 giờ sáng đến 9 giờ tối trong 6 ngày/tuần, giờ đây người lao động có thể trở thành ông chủ của chính mình, có thể chọn làm việc khi nào và ở đâu, sử dụng sức lao động của chính mình để kiếm thu nhập. Sự linh hoạt này trái ngược với những ràng buộc của công việc toàn thời gian truyền thống, trong đó nhân viên mỗi năm thường chỉ được hưởng từ 5 đến 10 ngày nghỉ phép có lương, tùy vào thâm niên công tác.

Ngoài khả năng tự quyết, một bộ phận lao động tự do bị thu hút bởi những cơ hội mới do các nền tảng kỹ thuật số và trí tuệ nhân tạo (AI) mang lại, thậm chí có người còn biến sở thích và nhu cầu trải nghiệm cá nhân thành nguồn thu nhập. “Trước đây, thu nhập của bạn có thể phụ thuộc vào một thị trường duy nhất. Giờ đây nó có thể đến từ thị trường toàn cầu” - một lập trình viên 29 tuổi làm việc tự do cho biết.

Sự thay đổi của thị trường việc làm không chỉ do người lao động thúc đẩy mà còn ảnh hưởng bởi cách doanh nghiệp tái phân bổ công việc từ cố định sang mô hình làm việc dựa trên nhiệm vụ, cho phép kết nối lao động và nhu cầu một cách hiệu quả hơn.

Tất cả những điều đó trái ngược với lý tưởng về con đường sự nghiệp lâu nay ở Trung Quốc. Đối với thế hệ trước, có được công việc ổn định với sự đảm bảo vững chắc, tốt nhất là trong chính phủ hoặc một công ty lớn là “chén cơm sắt” mà nhiều người mong muốn. 

Năm nay, số lượng sinh viên tốt nghiệp đại học gia nhập lực lượng lao động Trung Quốc tiếp tục ghi nhận mức kỷ lục, trong khi tỷ lệ cạnh tranh cho các công việc văn phòng truyền thống đang ngày càng gay gắt.

Thích nghi thực tế lao động mới

Trước sự phổ biến của mô hình việc làm phi truyền thống, Trung Quốc đang tiến hành sửa đổi các quy định về lao động và an sinh xã hội, phù hợp với sự tái cấu trúc lâu dài trong thị trường lao động. Tại một số khu vực, chính quyền địa phương bắt đầu thúc đẩy cái gọi là “công ty một thành viên”, trong đó chủ doanh nghiệp có thể dựa vào công cụ AI để điều hành công ty mà không cần đến nhiều bộ phận nhỏ cho các nhiệm vụ như lập trình, tiếp thị và chăm sóc khách hàng.

Theo Alfred Wu tại Đại học Quốc gia Singapore, sự gia tăng của hình thức làm việc linh hoạt có thể định hình lại hệ thống việc làm của Trung Quốc một cách toàn diện, bao gồm các biện pháp pháp lý bảo vệ người lao động, mở rộng phạm vi an sinh xã hội, thậm chí thay đổi quy trình đào tạo ở các trường đại học nhằm chuẩn bị cho sinh viên bước vào thị trường lao động mới.

MAI QUYÊN (Theo CNA News)