Bộ Tư pháp Mỹ (DOJ) vừa xác định gần 400 trường hợp công dân Mỹ sinh ra ở nước ngoài mà họ muốn tước quốc tịch. Hoạt động này nằm trong khuôn khổ chiến dịch mà như lời người phát ngôn DOJ là “đợt tước quốc tịch lớn nhất trong lịch sử” do Bộ An ninh Nội địa (DHS) chuyển sang.

Máy bay Mỹ chở người nhập cư bị trục xuất về Guatemala. Ảnh: AFP

Theo luật liên bang, chính quyền có thể yêu cầu tòa án tước quốc tịch những công dân nhập tịch một cách gian lận, ví dụ như nhập cảnh bằng hôn nhân giả hoặc không khai thông tin về quá khứ mà có thể làm cho họ không đủ tiêu chuẩn nhập tịch. Một số trường hợp phạm tội hình sự cũng có thể bị tước quốc tịch.

Bên cạnh siết chặt nhập cư, nước Mỹ dưới nhiệm kỳ hai của Tổng thống Donald Trump đang đẩy mạnh trục xuất những người mà chính quyền cho là cư trú bất hợp pháp hoặc vi phạm pháp luật.

Lần đầu ghi nhận di cư ròng âm

Tỷ lệ di cư ròng âm - tức số người rời khỏi một quốc gia nhiều hơn số người nhập cư - là diễn biến chưa từng có tại Mỹ trong hơn 5 thập niên qua, được cho là hệ quả trực tiếp từ các chính sách siết chặt nhập cư mạnh mẽ của chính quyền Tổng thống Trump.

Báo cáo của viện nghiên cứu Brookings ước tính dòng di cư ròng của Mỹ trong năm 2025 dao động từ -10.000 đến -295.000 người. Dù Washington nhấn mạnh các nỗ lực trục xuất, nguyên nhân chủ yếu dẫn tới con số âm lại đến từ sự sụt giảm mạnh số người nhập cư.

Về số liệu trục xuất, Brookings ước tính có khoảng 310.000-315.000 người bị trục xuất trong năm 2025, thấp hơn con số hơn 600.000 trường hợp do DHS công bố. Nhưng các con số này đều thấp hơn nhiều so với mục tiêu trục xuất mỗi năm 1 triệu người của ông Trump.

Brookings dự báo số người bị trục xuất khỏi Mỹ sẽ tiếp tục tăng trong năm nay khi Tổng thống Trump mạnh tay chi tiền cho các cơ quan thực thi. Cụ thể, Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan (ICE) cùng lực lượng tuần tra biên giới sẽ nhận thêm 170 tỉ USD đến tháng 9-2029, mức tăng rất lớn so với ngân sách 19 tỉ USD của năm 2025.

Giới chức Mỹ cho biết họ dự định tuyển thêm hàng nghìn đặc vụ, mở các trung tâm giam giữ mới, tăng cường bắt giữ tại các nhà tù địa phương và hợp tác với các công ty bên ngoài để truy tìm những người không có tình trạng pháp lý hợp lệ.

Bên cạnh trục xuất bắt buộc, Mỹ còn tăng gấp 3 lần trợ cấp cho người nhập cư tự nguyện “trục xuất” lên mức 3.000USD. Khoản trợ cấp cũng bao gồm một chuyến bay hồi hương miễn phí. 

Hạn chế nhập cư

Cuối năm ngoái, Tổng thống Trump quyết định đình chỉ Chương trình thị thực nhập cư đa dạng, còn gọi là Chương trình xổ số thẻ xanh (DV1). Được biết, chương trình DV1 cấp tối đa 50.000 thẻ xanh mỗi năm cho công dân từ các quốc gia có tỷ lệ nhập cư thấp tại Mỹ. Năm 2025, có tới gần 20 triệu người nộp đơn xin thị thực này.

Trước đó, hồi tháng 8-2025, Cơ quan Nhập tịch và Di trú Mỹ (USCIS) tuyên bố mở rộng phạm vi thẩm tra, bao gồm việc kiểm tra các bài đăng trên mạng xã hội của người nộp đơn xin cư trú hoặc nhập quốc tịch. USCIS khẳng định những lợi ích mà nước Mỹ mang lại không nên trao cho những người coi thường và cổ xúy các tư tưởng chống Mỹ. Họ cũng xem xét liệu người nộp đơn có cổ vũ các tư tưởng bài Do Thái hay không.

Dưới thời Tổng thống Trump, người nhập cảnh vào Mỹ cũng gặp khó khăn hơn.

Kể từ tháng 4 năm nay, Mỹ mở rộng chính sách “đặt cọc thị thực” với công dân của 12 quốc gia mới, gồm Campuchia, Ethiopia, Gruzia, Grenada, Lesotho, Mauritius, Mông Cổ, Mozambique, Nicaragua, Papua New Guinea, Seychelles và Tunisia, nâng tổng số quốc gia thuộc chương trình này lên con số 50. Theo đó, người xin thị thực du lịch và công tác ngắn hạn phải nộp khoản bảo lãnh lên đến 15.000 USD.

Trước đó, hồi tháng 6 năm ngoái, Mỹ cũng đã áp lệnh cấm nhập cảnh đối với công dân đến từ 12 quốc gia, gồm Afghanistan, Myanmar, Cộng hòa Chad, Cộng hòa Congo, Guinea, Eritrea, Haiti, Iran, Libya, Somalia, Sudan và Yemen. Còn công dân từ Burundi, Cuba, Lào, Sierra Leone, Togo, Turkmenistan và Venezuela bị hạn chế nhập cảnh.

QUỐC KHÁNH (Tổng hợp)