Trên khắp bang Borno thuộc vùng Đông Bắc Nigeria, các vụ bắt cóc khiến nhiều gia đình kiệt quệ, mất đi người thân và con cái gián đoạn việc học hành.

Một cậu bé Nigeria với dòng chữ “Chúng tôi đang trong tình trạng nguy kịch”. Ảnh: Reuters

Khi hay tin vợ và cậu con trai 7 tuổi bị bắt cóc, Musa Abdullahi Wakawa từ bàng hoàng chuyển sang sợ hãi tột độ. Trong đầu Musa khi đó xuất hiện câu hỏi mà nhiều gia đình trong cuộc khủng hoảng bắt cóc tại Nigeria phải đối mặt, đó là làm sao có thể xoay xở khoản tiền chuộc mà bọn bắt cóc yêu cầu?. Trong suốt nhiều ngày, Musa vừa tìm cách đưa vợ con về nhà vừa phải đối mặt gánh nặng tài chính do bọn bắt cóc áp đặt.

Trong khi đó, Laraba Dauda vẫn nhớ như in cuộc trò chuyện cuối cùng với em gái. Theo lời Laraba, em gái bà bị bắt cóc vào ngày 13-1. Nhiều tháng trôi qua, Laraba và gia đình vẫn không biết em gái đang bị giam giữ ở đâu hay liệu cô ấy có an toàn hay không.

Theo tờ Al Jazeera, trên khắp vùng Đông Bắc Nigeria, nhiều gia đình phải bán tài sản, gia súc, vay mượn và dùng sạch tiền tiết kiệm với hy vọng chuộc được người thân.

Riêng tại bang Borno, bắt cóc không chỉ là mối đe dọa an ninh. Các gia đình tại đây mất tiền của, sống trong nỗi ám ảnh sau vụ bắt cóc và thậm chí buộc phải cho con nghỉ học trong bối cảnh trường học trở nên kém an toàn. Tại vùng Askira-Uba, chỉ có 56 trong số 113 trường tiểu học hiện đang hoạt động. Trước vụ tấn công hồi giữa tháng 5 tại Mussa, 76 trường tiểu học hoạt động nhưng mối đe dọa bạo lực buộc chính quyền địa phương phải đóng cửa thêm 20 trường nữa. Al Jazeera cho hay, các tay súng khi đó đã tấn công Trường Tiểu học và Trung học cơ sở Mussa, bắt cóc hàng chục học sinh. Tiếp đó, vào ngày 29-6, các nhóm phiến quân có vũ trang tấn công Trường Trung học Công lập Lassa trong lúc học sinh đang thi. Sau nhiều tháng, vẫn còn khoảng 36 học sinh cùng 1 giáo viên bị giam giữ, làm dấy lên làn sóng biểu tình và lo ngại sâu sắc từ các bậc phụ huynh.

Để đối phó, chính quyền địa phương chuyển học sinh trung học cơ sở từ Mussa đến một trường nội trú ở Uba, đồng thời bố trí các nhóm dân phòng bảo vệ an ninh xung quanh trường học.

Tình hình tại Borno là một phần của cuộc khủng hoảng bắt cóc đang hoành hành Nigeria. Tổ chức Ân xá Quốc tế cho biết, ít nhất 1.100 người đã bị bắt cóc trên khắp Nigeria trong khoảng thời gian từ tháng 1 đến tháng 4 năm nay nhưng con số thực tế có thể cao hơn nhiều do nhiều vụ việc xảy ra tại các cộng đồng xa xôi không được báo cáo.

Tổ chức Ân xá Quốc tế cho hay các nạn nhân có thể bị tra tấn, bỏ đói và bạo lực tình dục, trong khi gia đình bị ép phải xoay xở tiền chuộc. Tổ chức này cũng cảnh báo, nỗi sợ bị bắt cóc đang khiến trẻ em phải bỏ học, đặc biệt là tại các cộng đồng nông thôn. Usman Tar, Ủy viên phụ trách Thông tin và An ninh Nội bộ bang Borno, cho biết chính quyền bang đang áp dụng cả biện pháp quân sự lẫn phi quân sự để đối phó với tình trạng mất an ninh; phối hợp chặt chẽ với lực lượng vũ trang để hỗ trợ các hoạt động thực địa; ứng dụng công nghệ vào công tác ứng phó, gồm sử dụng máy bay không người lái theo dõi hoạt động của tội phạm.

Giáo sư Khalifa Dikwa, nhà ngôn ngữ học xã hội, chuyên gia quan hệ quốc tế người Nigeria, cảnh báo rằng chưa có dấu hiệu nào cho thấy cuộc khủng hoảng bắt cóc ở quốc gia Tây Phi này sẽ sớm chấm dứt. Theo ông Dikwa, hành vi bắt cóc đòi tiền chuộc đã “biến tướng thành hoạt động sinh lời”, trong đó các nhóm vũ trang tranh giành địa bàn và đôi khi giao tranh để giành quyền kiểm soát. Số tiền chuộc giúp duy trì mạng lưới tội phạm, tài trợ cho việc mua sắm vũ khí và thu hút thêm các thành viên trẻ tuổi gia nhập. Điều này tạo ra vòng luẩn quẩn mà theo đó những cộng đồng vốn đang chật vật vì nghèo khó lại buộc phải chi tiền nuôi dưỡng chính các nhóm đang gieo rắc nỗi kinh hoàng cho họ; các gia đình có thể phải bán tài sản để chuộc một người thân nhưng rồi lại “chạy đôn chạy đáo” khi một người thân khác bị bắt cóc.

TRÍ VĂN (Tổng hợp)