Áp lực từ chức đang đè nặng lên Thủ tướng Friedrich Merz sau khi đảng Liên minh Dân chủ Cơ đốc giáo (CDU) của ông lại thất bại trong 2 cuộc bầu cử cấp bang, thậm chí có khả năng lần đầu tiên không có ghế trong nghị viện bang Mecklenburg-Western Pomerania.

Thủ tướng Friedrich Merz phát biểu trước báo giới tại trụ sở CDU ở Berlin tối 20-9. Ảnh: Reuters

Theo kết quả bầu cử sơ bộ, CDU chỉ giành được 4,9% số phiếu tại bang Mecklenburg-Western Pomerania. Theo quy định, nếu đảng nào có tỷ lệ phiếu ủng hộ dưới 5% sẽ không có ghế đại diện tại cơ quan lập pháp bang. Do đó, kết quả này sẽ khiến CDU lần đầu tiên không có ghế tại cấp bang ở Đức. Kết quả tồi tệ nhất trước đây của CDU trong các cuộc bầu cử nghị viện bang là 9% số phiếu tại bang Bremen năm 1951.

Trong khi đó, đảng cực hữu dân túy Sự lựa chọn vì nước Đức (AfD) giành thắng lợi lớn khi được 38,3% phiếu, cao hơn gấp đôi so với tỷ lệ 16,7% mà họ đạt được tại Mecklenburg-Western Pomerania vào năm 2021. 

Chiến thắng tại Mecklenburg-Western Pomerania đánh dấu lần thứ hai AfD về đầu trong bầu cử bang tháng 9. Hôm 6-9, AfD giành thắng lợi vang dội với 44% số phiếu ủng hộ tại bang Saxony-Anhalt và đang đứng trước cơ hội tốt nhất để thành lập chính quyền cấp bang đầu tiên do phe cực hữu lãnh đạo kể từ Thế chiến thứ hai.

Không chỉ thất bại nặng nề tại bang Mecklenburg-Western Pomerania, CDU cũng thua cuộc tại Berlin, nơi họ từng giành chiến thắng trong cuộc bầu cử năm 2023 và nắm quyền điều hành trong chính quyền liên minh với đảng Dân chủ Xã hội (SPD). Theo kết quả sơ bộ, đảng cực tả Die Linke đứng đầu với khoảng 25,7% số phiếu ủng hộ, tăng hơn gấp đôi so với cuộc bầu cử năm 2023 và lần đầu tiên trở thành đảng lớn nhất tại thủ đô nước Đức. CDU về nhì với 18,8%, tiếp theo là AfD 16,3%, đảng Xanh 14,3% và SPD 12,1%.

Về phần mình, Thủ tướng Friedrich Merz tối 20-9 đã có bài phát biểu hiếm hoi về cuộc bầu cử cấp bang. Ông gọi kết quả bầu cử ở Mecklenburg-Western Pomerania là một “thảm họa” và kết quả ở Berlin là “đáng trân trọng” trong tình thế rất khó khăn.

Ông Merz thừa nhận tỷ lệ ủng hộ thấp của cá nhân (chỉ 10%) cũng như của chính phủ liên minh giữa CDU và SPD đã không mang lại lợi thế cho các chiến dịch tranh cử. Ông cho biết nền kinh tế Đức đang đối mặt với những biến động sâu sắc, trong khi các cuộc thảo luận trong công chúng đã trở nên “gay gắt và khó dung hòa hơn”. Trong tình thế đó, ông cho rằng liên minh cầm quyền phải vận động trong những điều kiện vô cùng khó khăn, một phần do không nhận được sự hậu thuẫn hay động lực nào từ chính phủ. Tuy nhiên, ông Merz bác bỏ những lời kêu gọi từ chức và nhấn mạnh sự cấp thiết phải tiếp tục thúc đẩy các chương trình cải cách với tinh thần “bản lĩnh, kiên định và kiên nhẫn”, bất chấp các vấn đề kinh tế và chính trị khiến cho những chính sách cải cách có nguy cơ gây mất lòng dân.

Trong suốt 2 tuần qua, đã xuất hiện làn sóng kêu gọi thay thế Thủ tướng Merz ngay cả từ nội bộ đảng cầm quyền. Thất bại trong bầu cử mới nhất càng gây áp lực lên ông Merz trong những ngày tới.

ĐỨC TRUNG