SpaceX cuối tuần qua đã thu hồi thành công tầng trên của tên lửa Starship khổng lồ bằng hệ thống “đũa gắp”, đánh dấu cột mốc lịch sử trong nỗ lực phát triển tên lửa tái sử dụng của công ty Mỹ.
Thắng lợi quan trọng
Trong chuyến bay thử nghiệm thứ 15 của Starship, tên lửa gồm 2 tầng này đã được phóng vào không trung từ bang Texas. Tuy nhiên, SpaceX không thể thu hồi tầng đẩy Super Heavy và buộc phải cho nó lao xuống Vịnh Mexico. Trong khi đó, tầng trên mang tên Ship 42 tiếp tục hành trình hướng tới quỹ đạo thấp, bay vòng quanh Trái đất 14 lần trước khi đáp xuống tháp phóng vào ngày 14-11.

Tầng trên của Starship trở về bệ phóng ngày 14-11. Ảnh: SpaceX
SpaceX từng 3 lần thu hồi thành công tầng đẩy Super Heavy bằng đũa gắp. Tuy nhiên, công ty của tỉ phú Elon Musk chưa thu hồi tầng trên Starship theo cách tương tự vì điều này khó khăn hơn nhiều, cho đến chuyến thứ 15.
Sau vụ phóng, ông Musk cho rằng dù các động cơ hoạt động kém hơn đôi chút so với dự kiến trong nỗ lực vừa rồi, cuộc hạ cánh vẫn đánh dấu một thắng lợi quan trọng đối với tương lai của ngành du hành vũ trụ.
Người đứng đầu SpaceX cho biết hãng đặt mục tiêu phóng ít nhất 30 tên lửa khổng lồ này mỗi ngày từ nay đến năm 2030, tương đương hơn 10.000 chuyến bay mỗi năm. Tần suất phóng dày đặc như thế phụ thuộc vào khả năng thu hồi tên lửa để tái sử dụng nhanh chóng và hiệu quả. Đó là lý do chuyến bay thử nghiệm thứ 15 của Starship có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.
SpaceX hiện đã tái sử dụng tầng đẩy và một số bộ phận khác của tên lửa Falcon 9 nhỏ hơn để triển khai vệ tinh và vận chuyển phi hành đoàn lên Trạm Vũ trụ Quốc tế.
Khả năng tái sử dụng đã khiến các vụ phóng Falcon 9 diễn ra thường xuyên đến mức người dân sống gần bãi phóng của tên lửa ở Florida hầu như không còn ngước nhìn khi tên lửa gầm vang lao lên bầu trời. Điều này cũng giúp giảm chi phí đưa vật thể vào không gian. Trước đây, để đưa 1kg hàng hóa lên quỹ đạo bằng tàu con thoi phải tốn hơn 50.000 USD. Với Falcon 9, con số này chưa tới 3.000 USD.
Nhưng với Starship, lợi thế về quy mô và khả năng tái sử dụng cả tầng đẩy lẫn tầng trên được dự báo sẽ tiếp tục kéo chi phí xuống thấp hơn nữa, chỉ còn 10-100 USD/kg.
Kế hoạch lớn cho Starship
Khi Elon Musk lần đầu công bố kế hoạch phát triển một tên lửa siêu nặng có khả năng tái sử dụng vào năm 2012, tầm nhìn của ông là đưa con người lên sao Hỏa. Ngày nay, ông xem Starship là trụ cột của toàn bộ hoạt động kinh doanh trong lĩnh vực không gian của mình và mức định giá thị trường 2.000 tỉ USD của SpaceX phụ thuộc vào thành công về công nghệ và thương mại của tên lửa cao và mạnh nhất thế giới này.
Starship được thiết kế để đưa các vệ tinh nâng cấp lên quỹ đạo phục vụ dự án Starlink đang bùng nổ của SpaceX (dịch vụ Internet vệ tinh quỹ đạo Trái đất tầm thấp) cũng như đội tàu vũ trụ lên tới 1 triệu chiếc đóng vai trò như trung tâm dữ liệu cho trí tuệ nhân tạo. Trên hết, Starship vẫn được giao nhiệm vụ hiện thực hóa ước mơ cả đời của ông Musk là biến nhân loại thành một “loài đa hành tinh”. Starship dự kiến sẽ đưa con người lên Mặt trăng ngay trong thập kỷ này, trước khi bay tới sao Hỏa.
Thành tựu mới xảy đến ở thời điểm SpaceX bắt đầu quá trình loại bỏ Falcon 9, phương tiện đã làm thay đổi ngành công nghiệp phóng tên lửa nhờ mức giá rẻ đáng kể. Starship có thể trở thành phương án thay thế Falcon 9 khả thi về mặt kinh tế và nó sẽ giống máy bay thương mại hơn là tên lửa quỹ đạo, trong đó phần lớn chi phí phóng phương tiện cuối cùng sẽ xoay quanh nhiên liệu.
Giám đốc điều hành Musk dự đoán chi phí cho mỗi lần phóng Starship chỉ từ 2-10 triệu USD. Con số này thấp hơn rất nhiều so với mức giá khởi điểm 74 triệu USD mà SpaceX tính cho Falcon 9.
HẠNH NGUYÊN (Theo Sky News, Bloomberg)