Truyện ngắn: Hoàng Khánh Duy

Mỗi lần về thăm nội, thấy trầu xanh lá và cau trổ buồng, lòng tôi thầm vui. Tôi ước sao trầu xanh lá mãi, ước mỗi lúc quay về, trong căn nhà được cất kiểu ba gian, lúc nào tôi cũng nghe được tiếng nội và ngửi thấy mùi dầu gió nội hay xức.

Nội tôi hiền, láng giềng ai cũng thương.

***

Đường quê bây giờ thông thoáng, ô tô có thể đi ngang qua nhà tôi. Con lộ mới vừa hoàn thành cách đây chừng hai tháng. Chiều, tôi đỡ bà ra đứng cạnh lu nước để trước thềm nhà, bên cạnh cái lu có mấy tán bông soi nhái rủ xuống, những cánh hoa vàng rực rơi lấm tấm mặt nước sau trận gió lay. Nội tôi cười, nói đường sá tiện quá, đâu như hồi xưa muốn đi đâu cũng khó...

Tôi cười. Ngày tôi rời quê đi lên thành phố học, tôi hứa với nội bất kể lúc nào rảnh rỗi thì tôi về, mặc kệ trời nắng hay trời mưa. Có lần tôi về thăm nội ngay tháng bão bùng, cây cối ngã rạp, bờ sông sạt lở sau mấy đợt sóng xô. Nội ngồi trong nhà, choàng khăn nhìn ra dòng sông mênh mông nước. Cây mắm, cây bần dưới mé sông đã trốc gốc bật nghiêng bật ngửa xuống dòng sông. Nội nhìn sang dây trầu xanh bên hè nhà. Dây trầu xanh bò lên cây cau già đã nhiều mùa đơm hoa kết trái. Nội mỉm cười, í ới gọi tôi:

- Lúa! Thấy gì không con?

- Gì vậy nội? - Từ trong bếp, tôi nói vọng ra.

- Dây trầu, ra mà coi... Nó lên um. Nước ngập gốc mà nó không bị úng, mừng quá!

Tôi nhìn theo tay nội. Dây trầu đó, ngày tôi còn nhỏ chính tay tôi đã đặt mầm trầu xuống sau khi nội xới đất. Bao năm trầu đã chứng kiến cả tuổi thơ nghèo khó mà yên bình của tôi, chứng kiến cả những vất vả, gian lao trong cuộc đời lận đận của nội. Tôi cười:

- Làm gì chết được dây trầu? Nó xanh mãi, nội ơi!

- Ừ, giá mà nội cũng sống hoài như dây trầu, khỏe như dây trầu...

Tôi cười xòa, choàng tay ôm nội. Mặt tôi úp vào mái tóc nội màu mây trắng.

***

Mấy lần tôi về nhà, nghe tiếng nội ho. Lòng tôi trĩu nặng. Nội thì nói:

- Trái gió trở trời, ngứa cổ ho một chút, có sao!

Đêm tôi nằm bên nội hệt như những ngày tôi còn nhỏ nghe nội kể chuyện Thạch Sanh chém chằn, chuyện trầu cau thủy chung tình nghĩa... Nội xưa làm nghề buôn bán trên sông nước. Hằng ngày nội chèo xuồng dọc những kinh rạch lân cận bán bánh ú, bánh dừa, bánh ít... Mùa trái chín, vườn có thức gì thì nội hái đem theo bán thức ấy. Mùa tựu trường, nội nấu thêm xôi đậu bán cho học trò. Những ngày nghỉ hè tôi thường theo nội lênh đênh trên chiếc xuồng gỗ nhỏ, tôi ngồi ngoài mũi, nội tôi đứng chèo phía sau. Thỉnh thoảng, tôi lại nghe nội cất tiếng rao:

- Ai bánh ú, bánh dừa, xôi đậu... thơm, ngon, béo, ngọt hônnn...

Tiếng rao của nội len lỏi thật sâu vào ngõ ngách hồn tôi, nương náu cho đến ngày tôi khôn lớn.

***

Tôi ngồi lặng, nghiêng đầu nghe từng nhịp thở nhè nhẹ hòa cùng tiếng ho húng hắng lúc nửa đêm của nội. Mùi dầu gió cay nồng quen thuộc bao bọc lấy tôi. Tôi siết chặt tay nội, lòng dấy lên một nỗi sợ hãi mơ hồ...

Sáng hôm sau, nắng chiếu qua kẽ lá cau, rọi xuống dây trầu xanh mướt mát. Tôi lội ra sau vườn hái mấy chiếc lá trầu, lau sạch bụi rồi mang vào nhà. Nội không ăn trầu, nhưng thích lấy tay bóp lá trầu cho giập rồi đưa lên mũi. Nội nói mùi trầu cay cay, âm ấm, mà “quê hương” lắm! Nội ngồi trên võng, cẩn thận gấp lá trầu bỏ vào túi áo. 

- Lúa, mai mốt nội có chết, bây nhớ chăm giàn trầu này nghen.

- Trời, nội còn khoẻ lắm! Nội sống mãnh liệt như dây trầu...

Nói vậy chứ tôi cay xè sống mũi. Mỗi lần nhắc đến điều mà tôi sợ một ngày nào nó sẽ xảy ra, cổ họng tôi như nghẹn lại và nước mắt tự nhiên rưng rưng.

- Chừng nào con đi làm có tiền mua xe hơi về rước nội đi chơi, chừng đó nội mới được già!

Nội cười, nụ cười hiền từ làm nhăn nheo cả vùng da mặt đã đồi mồi. Bữa đó, tôi tranh thủ dọn dẹp lại căn nhà ba gian, dẫy bớt cỏ dại quanh gốc cau và tưới thêm nước cho dây trầu. Tôi còn chụp cho nội vài tấm ảnh bên rào hoa soi nhái...

Chiều nghiêng nắng, con đường trước nhà rộn rã tiếng xe máy của mấy đứa nhỏ đi học về. Tôi đứng tựa hờ vào lu nước cạnh đám soi nhái, nhìn bóng nội bước ra thềm, tay vẫn cầm chiếc quạt mo cau phe phẩy. Tiếng rao bánh ngày xưa trên sông nước giờ nhường chỗ cho tiếng còi xe vang vọng cả một vùng quê. Nhưng trong lòng tôi, bóng dáng nội cùng chiếc xuồng gỗ nhỏ và mùi dầu gió nồng nàn mãi là khoảng trời bình yên nhất.

Trầu vẫn cứ xanh lá, cau vẫn trổ buồng, và tôi biết, căn nhà ba gian ấm áp của nội vẫn luôn là nơi chờ tôi trở về.

Cuối tuần, tôi trở lại thành phố tiếp tục công việc. Trước khi đi, tôi chạy ra sau hè hái cho nội một bọc sả thơm, dặn đi dặn lại:

- Mỗi tối nội nhớ nấu nước sả xông cho đỡ ho, chai dầu gió con để sẵn đầu giường...

Nội cười, tay xoa xoa gáy tôi rồi dúi vào tay tôi gói bánh dừa còn nóng hổi mới gói hồi sáng.

Tôi đâu biết đó là lần cuối cùng tôi còn trông thấy nội...

***

Một buổi sáng trời đổ mưa rào, tôi về quê. Con đường xi măng ướt đẫm, dòng nước mưa chảy tràn qua mé lộ. Tay xách nách mang bao nhiêu quà từ thành phố, lòng khấp khởi niềm vui vì tưởng tượng ra cảnh nội sẽ cười móm mém khi thấy đứa cháu nhỏ thình lình xuất hiện. Mùi mưa hòa lẫn mùi đất ẩm nồng, càng tiến lại gần ngôi nhà quen thuộc, bước chân tôi tự dưng chần chừ, nặng trịch một cảm giác bất an. Tôi bước nhanh vào khoảng sân gạch, định bụng sẽ làm nội bất ngờ. Nhưng khoảng sân yên vắng đến lạ kỳ, cửa chính căn nhà ba gian khép hờ. Không có tiếng ho húng hắng quen thuộc.

Tôi run run đẩy nhẹ cánh cửa gỗ. Trong gian nhà giữa, mùi dầu gió phảng phất, nội nằm trên chiếc chõng tre, gương mặt xanh xao. Má tôi từ dưới bếp bước lên, thở dài, nói nội đã sốt mê mệt hai ngày nhưng nhất quyết không cho báo cho tôi biết vì sợ tôi mất công chạy về.

Tôi đến bên chõng, ôm lấy bàn tay gầy gộc... Nội từ từ mở mắt, nhìn mất một lúc mới nhận ra tôi. Nội thào thào, nụ cười móm mém:

- Lúa... về rồi hả con? Trầu ngoài hè... xanh lắm...

Giọt nước mắt tôi rơi xuống gò má đồi mồi của nội. Ngoài hiên, gió lay nhẹ giàn trầu, những chiếc lá xanh mướt đung đưa trong nắng mới. 

Nội tôi từ từ nhắm mắt...

Chiếc lá trầu héo úa rụng xuống đất sau khi dứt cơn mưa.

Nội đi nhẹ nhàng. Giàn trầu ngoài hè vẫn xanh ngắt... Từ nay, mỗi lần tôi về, trầu vẫn xanh lá, cau vẫn trổ buồng, nhưng ngôi nhà xưa đã vắng một người gánh gồng cả tuổi thơ tôi.