Trong 3 tháng đầu năm 2026, cả nước ghi nhận 25.094 ca mắc tay chân miệng (TCM). Theo Viện Pasteur TP Hồ Chí Minh, tính đến tuần 12, khu vực phía Nam ghi nhận 17.078 ca bệnh TCM, tăng 1,9 lần so cùng kỳ năm trước và có 8 ca tử vong. Bệnh tập trung tại các tỉnh, thành: TP Hồ Chí Minh, Đồng Nai, Tây Ninh, Cần Thơ, Đồng Tháp… Đến ngày 20-4-2026, TP Cần Thơ có 1.433 ca bệnh TCM, tăng 805 ca so với cùng kỳ năm 2025, trong đó, có 1 ca tử vong.

Dấu hiệu điển hình của bệnh tay chân miệng.

Trước thực tế trên, Sở Y tế TP Cần Thơ đã tổ chức tập huấn trong đội ngũ y tế về chẩn đoán và điều trị bệnh TCM. Tại buổi tập huấn, BS.CKI Nguyễn Trọng Nghĩa, Phó trưởng Khoa Cấp cứu, Bệnh viện Nhi đồng TP Cần Thơ, cho biết: "Bệnh TCM là bệnh truyền nhiễm do vi-rút đường ruột gây ra. Tác nhân gây bệnh thường gặp là Coxsackie A16 và Enterovirus 71. Biểu hiện chính là tổn thương da, niêm mạc dưới dạng phỏng nước ở các vị trí đặc biệt, như: niêm mạc miệng, lòng bàn tay, lòng bàn chân, mông, gối. Bệnh có thể gây nhiều biến chứng nguy hiểm, như: viêm não, viêm màng não, viêm cơ tim cấp, phù phổi cấp dẫn đến tử vong".

Bệnh TCM có 4 độ. Nếu bệnh nhân mắc độ 1, bệnh gây loét miệng và/hoặc tổn thương da. Đến độ 2 có các mức độ khác nhau. Độ 2a ghi nhận bệnh sử giật mình dưới 2 lần/30 phút và không ghi nhận lúc khám; sốt trên 2 ngày, hay sốt >39^oC, nôn, lừ đừ, khó ngủ, quấy khóc vô cớ. Độ 2b chia thành 2 nhóm. Nhóm 1 biểu hiện: Giật mình, ngủ gà, mạch nhanh >130 lần/phút (khi trẻ nằm yên, không sốt). Nhóm 2 có biểu hiện: sốt cao ≥39^oC không đáp ứng với thuốc hạ sốt; mạch nhanh >150 lần/phút; run chi, run người, ngồi không vững, đi loạng choạng; rung giật nhãn cầu, lác mắt; yếu chi hoặc liệt chi; liệt thần kinh sọ: nuốt sặc, thay đổi giọng nói…

Độ 3 có dấu hiệu: mạch nhanh >170 lần/phút (khi trẻ nằm yên, không sốt); một số trường hợp có thể mạch chậm; huyết áp tăng; thở nhanh, khó thở, thở rít hoặc SpO₂ <94%; da nổi bông, vã mồ hôi, chi lạnh. Đến độ 4, bệnh nhân sốc; phù phổi cấp; tím tái, SpO₂ <92%; ngưng thở, thở nấc.

Theo phân tuyến điều trị, trạm y tế xã và phòng khám tư nhân khám và điều trị ngoại trú bệnh TCM độ 1, chuyển tuyến đối với bệnh TCM độ 2a trở lên. Trung tâm y tế khu vực, bệnh viện tư nhân khám và điều trị bệnh TCM độ 1 và 2a; chuyển tuyến đối với TCM độ 2b trở lên hoặc độ 2a có bệnh phối hợp kèm theo.

BS.CKI Nguyễn Trọng Nghĩa khuyến cáo, cần lưu ý khi chuyển viện. Chuẩn bị, ổn định bệnh nhi trước khi chuyển, đánh giá các yếu tố diễn tiến bất lợi khi chuyển tuyến. Hội chẩn trước khi thực hiện chuyển tuyến. Trong quá trình chuyển tuyến nếu có diễn tiến thì thực hiện hội chẩn lại bệnh viện tuyến sau. Thời gian chuyển tuyến an toàn với bệnh TCM là dưới 2 giờ di chuyển. Khi chuyển bệnh nhi qua quãng đường xa phải dự phòng các điểm bệnh viện trung gian nếu có diễn tiến nặng hơn.

TCM độ 1 thì có thể điều trị ngoại trú. Gia đình cần cho trẻ hạ sốt, nghỉ ngơi, tránh kích thích, tăng cường dinh dưỡng, chia nhỏ nhiều bữa ăn, vệ sinh răng miệng, chăm sóc các tổn thương da, tái khám mỗi 1-2 ngày trong 8-10 ngày đầu, tránh lây lan bằng cách là cho trẻ nghỉ học từ 7-10 ngày. Khi trẻ mắc bệnh TCM ở các mức độ còn lại phải nhập viện điều trị.

Theo các bác sĩ, do bệnh cảnh biến chứng đa dạng, nên bệnh TCM có thể bị nhầm với các bệnh viêm phổi, hen phế quản, viêm thanh quản cấp; nhiễm trùng huyết, sốc nhiễm trùng; viêm màng não do vi trùng - viêm não; dại (do tri giác hoảng hốt, la hét)... nên người dân không được chủ quan. BS.CKI Trần Minh Thành, Phó trưởng Khoa Truyền nhiễm, Bệnh viện Nhi đồng TP Cần Thơ, cho biết các dấu hiệu trẻ mắc TCM nặng, khả năng có biến chứng cần đưa đến bệnh viện ngay: sốt cao khó hạ, sốt >39^oC, sốt từ 2 ngày trở lên, ói nhiều (nhợn ói, ói không kèm tiêu chảy, ói không sau ho...), lừ đừ hoặc kích thích, không bú hoặc ăn/bú quá ít, giật mình, quấy khóc, thở nhanh, khó thở, da nổi bông, hôn mê, co giật...

BS.CKII Nguyễn Ngọc Việt Nga, Phó Giám đốc Sở Y tế TP Cần Thơ, đề nghị các cơ sở y tế sắp xếp trực, đảm bảo đủ nhân lực trong những ngày nghỉ Lễ 30-4 và 1-5. Đội ngũ thầy thuốc và người dân cảnh giác, phát hiện sớm các ca TCM, điều trị đúng phác đồ, tăng cường hội chẩn, chuyển viện an toàn, giảm tỷ lệ mắc bệnh nặng và nỗ lực tối đa trong ngăn chặn ca tử vong.

Bài, ảnh: H.HOA