Nhật Bản đang xem xét các giải pháp thúc đẩy số lượng công dân nước này làm việc tại Liên Hiệp Quốc (LHQ) và các tổ chức quốc tế khác,  nhằm tạo đối trọng với ảnh hưởng ngày càng lớn của Trung Quốc.

Ông Toshiyuki Onuma (phải) tiếp quản ghế Chủ tịch ICAO đầu năm nay. Ảnh: Linkedin

Chính phủ Nhật Bản và đảng Dân chủ Tự do (LDP) cầm quyền gần đây đã đưa ra đề xuất xây dựng “lộ trình nghề nghiệp toàn cầu”. Theo đó, các bộ sẽ xác định và đào tạo những quan chức phù hợp để theo đuổi sự nghiệp tại các tổ chức quốc tế.

Những người ủng hộ cho rằng việc đảm nhận vị trí cấp cao tại các tổ chức quốc tế phụ trách các lĩnh vực như thương mại và giải quyết xung đột sẽ giúp Nhật dễ dàng phản ánh lợi ích của mình trong quá trình xây dựng các quy tắc toàn cầu, vốn có ý nghĩa quan trọng đối với an ninh kinh tế.

Sự cấp bách này bắt nguồn từ lo ngại rằng số lượng công dân Nhật công tác tại các tổ chức quốc tế quá thấp so với mức đóng góp tài chính của Tokyo.

Nhật đóng góp khoảng 7% ngân sách thường xuyên của LHQ trong giai đoạn 2025-2027, đứng thứ ba, sau Mỹ với 22% và Trung Quốc 20%. Tuy nhiên, tính đến cuối năm 2024, chỉ có 1.039 công dân Nhật làm việc tại LHQ, xếp thứ 11 - thấp nhất trong Nhóm 7 nền kinh tế phát triển hàng đầu thế giới (G7) và thua cả Trung Quốc. Hiện nay, người Nhật chỉ lãnh đạo 2 trong số 15 cơ quan chuyên môn của LHQ: Liên minh Bưu chính Thế giới và Tổ chức Hàng không Dân dụng Quốc tế (ICAO).

Theo đề xuất trên của LDP, những người tham gia sẽ được đào tạo chuyên sâu một lĩnh vực cụ thể ngay từ giai đoạn đầu sự nghiệp, đồng thời được ưu tiên cơ hội làm việc tại các tổ chức quốc tế liên quan và tham dự các hội nghị quốc tế. Họ cũng sẽ được hỗ trợ theo học các chương trình sau đại học. Mục đích là trang bị năng lực để những công chức này có thể đảm nhiệm các vị trí lãnh đạo cấp cao trong tương lai.

Vào tháng 6, Chủ tịch Hội đồng An ninh Kinh tế của LDP, ông Keitaro Ohno cùng các cộng sự đã xây dựng một bộ khuyến nghị, trong đó có đề xuất về lộ trình nghề nghiệp toàn cầu và trình lên Thủ tướng Sanae Takaichi. “Nhật Bản cần cải cách hệ thống công vụ, đồng thời tăng cường nỗ lực phát hiện nhân tài từ khu vực tư nhân và giới học thuật”, nhóm của ông Ohno lập luận.

Taku Nemoto, Phó Tổng Thư ký Hội đồng An ninh Kinh tế trực thuộc LDP, nhận thấy việc cử nhiều nhân sự có trình độ chuyên môn cao hơn đến các tổ chức quốc tế là điều thiết yếu để gia tăng ảnh hưởng của Nhật. “Từng có những trường hợp thông tin về xu hướng chính sách thương mại của Mỹ hoặc Liên minh châu Âu chỉ được trao cho những người thuộc mạng lưới quan hệ cá nhân thân thiết”, ông Nemoto, người từng làm việc tại Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD), nhớ lại.

Trong các cuộc bầu chọn những vị trí lãnh đạo cao nhất, nhiều quốc gia thường đề cử các ứng viên từng giữ chức từ bộ trưởng trở lên. Đơn cử như Tổng Thư ký LHQ Antonio Guterres từng là Thủ tướng Bồ Đào Nha, còn Tổng Thư ký OECD Mathias Cormann trước đây là Bộ trưởng Tài chính Úc.

Trong nội bộ LDP cũng có đề xuất lập danh sách các ứng viên phù hợp từ cả khu vực công và tư để chuẩn bị cho việc tranh cử các vị trí lãnh đạo hàng đầu tại những tổ chức quốc tế. Đảng này còn dự định thúc giục chính phủ lựa chọn những ứng viên có kinh nghiệm giữ chức bộ trưởng.

HẠNH NGUYÊN (Theo Nikkei Asia, The Diplomat)