Các băng nhóm ma túy và phe nổi dậy ở Colombia đang tăng cường chiêu mộ trẻ em để thực hiện những nhiệm vụ có khả năng gây chết người, theo tổ chức giám sát quốc tế Human Rights Watch (HRW).

Trẻ em chơi đùa ở vị trí cách căn cứ của nhóm vũ trang Segunda Marquetalia chỉ vài km. Ảnh: Reuters

Trong báo cáo công bố ngày 24-8, HRW cho biết các băng đảng tội phạm ở quốc gia Nam Mỹ này thường sử dụng mạng xã hội để tuyển mộ trẻ em khi họ tìm cách giành quyền kiểm soát các khu vực nông thôn. Đây là nơi mà chúng thu về lợi nhuận từ hoạt động buôn bán ma túy, tống tiền và khai thác khoáng sản trái phép.

Xu hướng tái trỗi dậy

Theo Văn phòng Bảo vệ Nhân quyền Colombia, ít nhất 1.500 trẻ em đã bị các nhóm vũ trang tuyển mộ kể từ năm 2021, với 625 trường hợp được báo cáo trong năm 2024.

Vào năm 1999, đỉnh điểm của cuộc xung đột giữa quân đội Colombia và nhóm nổi dậy Lực lượng vũ trang cách mạng Colombia (FARC), ước tính 1.320 trẻ em đã trở thành chiến binh "nhí". Thỏa thuận hòa bình năm 2016 giữa chính phủ và FARC đã làm giảm tình trạng bạo lực ở nhiều khu vực của đất nước và trì hoãn hoạt động tuyển mộ trẻ em của các nhóm vũ trang.

Tuy nhiên, xu hướng này đang tăng trở lại khi các nhóm phiến quân nhỏ hơn và những tổ chức tội phạm khác tranh giành quyền kiểm soát các khu vực nông thôn mà FARC bỏ lại sau thỏa thuận hòa bình. Nó diễn ra trong bối cảnh lực lượng thực thi pháp luật và các dịch vụ xã hội ở vùng nông thôn vẫn còn yếu.

Tại Colombia, các nhóm phiến quân từ lâu đã sử dụng trẻ em cho những nhiệm vụ bao gồm làm liên lạc viên, thu thập thông tin tình báo, nấu ăn hoặc chiến đấu.

Hiện nay, trẻ em cũng đang được huấn luyện về chiến tranh liên quan máy bay không người lái (UAV), khi các nhóm nổi dậy đẩy mạnh sử dụng UAV gắn chất nổ để không kích đối thủ hoặc lực lượng an ninh. Trong các cuộc phỏng vấn, những trẻ em được trả tự do cho biết các nhóm vũ trang mô tả việc điều khiển UAV là một trò chơi, chứ không phải hành động tham chiến.

Theo báo cáo của Văn phòng Bảo vệ Nhân quyền Colombia, các nhóm vũ trang đã thực hiện 121 cuộc tấn công bằng UAV trong 5 tháng đầu năm nay, khiến 21 người thiệt mạng và 145 người bị thương.

Tô vẽ cuộc sống tươi đẹp

Gần một nửa số vụ tuyển mộ kể từ năm 2021 liên quan đến trẻ em bản địa, mặc dù cộng đồng này chỉ chiếm khoảng 4% dân số Colombia. Các bé gái, đối tượng rất dễ trở thành nạn nhân của bạo lực tình dục, chiếm 40% tổng số trẻ bị tuyển mộ. Hơn 30% số trẻ gia nhập các nhóm vũ trang nằm trong độ tuổi 10-14 và việc tuyển mộ trẻ em dưới 15 tuổi có thể được xem là tội ác chiến tranh theo luật pháp quốc tế.

Các nhóm vũ trang đã lợi dụng nghèo đói, tình trạng bị gạt ra ngoài xã hội, bạo lực gia đình và những trở ngại trong việc tiếp cận giáo dục để lôi kéo trẻ em bằng những lời hứa về quyền lực, tiền bạc và địa vị. Trẻ cũng bị dụ dỗ thông qua các bên trung gian và đối tượng tuyển mộ dân sự - những người có thể được trả tới 1.000USD/trẻ.

HRW đã điểm mặt 70 tài khoản và 40 bài đăng trên các mạng xã hội như Facebook và TikTok đăng tải nội dung "ca ngợi" cuộc sống trong các nhóm phiến quân. Theo Cơ chế Tư pháp đặc biệt vì hòa bình của Colombia (JEP), 44% trẻ em gia nhập các nhóm vũ trang trong năm ngoái được tuyển mộ thông qua mạng xã hội.

HRW cáo buộc những nền tảng này không phát hiện, gỡ bỏ hoặc ngăn chặn hiệu quả các nội dung về cuộc sống "màu hồng". Trong một số trường hợp, các thuật toán dường như còn quảng bá những bài đăng đó.

Đáp lại, tập đoàn mẹ của Facebook là Meta khẳng định đã gỡ bỏ những tài khoản mà HRW báo cáo, đồng thời cho biết họ cấm các tổ chức như ELN, Gulf Clan và các nhóm ly khai FARC duy trì sự hiện diện trên nền tảng của mình, cũng như liên tục điều chỉnh các biện pháp thực thi khi các nhóm này phát triển phương thức né tránh việc bị phát hiện. TikTok thì cho biết trong 3 tháng đầu năm nay, công ty đã gỡ bỏ 99,4% nội dung tại Colombia vi phạm chính sách về các tổ chức bạo lực và thù hận trước khi người dùng báo cáo.

HẠNH NGUYÊN (Theo AP, Eurasia Review)