Ngày 17-10, Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI khai mạc trọng thể tại Hội trường Diên Hồng, Nhà Quốc hội, Thủ đô Hà Nội. Sau phiên khai mạc, Quốc hội thảo luận ở tổ. Ông Đào Chí Nghĩa, Phó trưởng đoàn chuyên trách Đoàn Đại biểu Quốc hội TP Cần Thơ, tham gia đóng góp một số ý quan trọng về dự án Luật Bưu chính (sửa đổi).

Ông Đào Chí Nghĩa, Phó trưởng đoàn chuyên trách Đoàn Đại biểu Quốc hội TP Cần Thơ, phát biểu trong phiên thảo luận tổ.

Theo đại biểu Đào Chí Nghĩa, Luật Bưu chính hiện hành đã thực hiện đến nay hơn 15 năm; thị trường đã thay đổi, thương mại điện tử, chuyển phát hàng hóa, nền tảng số và yêu cầu bảo đảm an toàn dữ liệu đang đặt ra những vấn đề mà Luật hiện hành chưa điều chỉnh kịp. Qua nghiên cứu, đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục rà soát, chỉnh lý dự thảo Luật theo 3 vấn đề sau:

Một là, ranh giới pháp lý rõ ràng để doanh nghiệp và cơ quan quản lý áp dụng thống nhất.

Hai là, chính sách hỗ trợ có căn cứ tài chính, tiêu chí đo lường và cơ chế giám sát minh bạch.

Ba là, bảo vệ thực chất quyền, lợi ích hợp pháp của người sử dụng dịch vụ, nhất là quyền về tài sản, dữ liệu cá nhân và quyền được bồi thường. Với những nội dung còn giao Chính phủ quy định chi tiết, đại đề nghị xác định rõ nguyên tắc, phạm vi ủy quyền và trách nhiệm tổ chức thực hiện ngay trong luật.

Cụ thể ở những điều khoản trong dự thảo Luật như sau:

- Tại Điều 1 và khoản 3 Điều 3 quy định về phạm vi điều chỉnh và giải thích từ ngữ. Dự thảo đã mở rộng khái niệm dịch vụ bưu chính, bao gồm cả những công đoạn như lưu kho, xử lý đơn hàng, đóng gói, hoàn trả hàng hóa. Đại biểu cho rằng cần cân nhắc kỹ. Đây là những hoạt động có thể thuộc chuỗi logistics, thương mại điện tử hoặc vận tải, không phải trong mọi trường hợp đều là dịch vụ bưu chính, nếu định nghĩa chung chung thì doanh nghiệp khó xác định mình chịu sự điều chỉnh của luật nào, cơ quan quản lý có thể chồng lấn thẩm quyền, trong khi doanh nghiệp có mô hình kinh doanh tương tự lại chịu các nghĩa vụ khác nhau.

Đại biểu đề nghị điều chỉnh khoản 3 Điều 3 cụ thể như sau: lấy các công đoạn cốt lõi làm tiêu chí gồm: chấp nhận, chia chọn, vận chuyển và phát bưu gửi; còn những công đoạn khác như: lưu kho, xử lý đơn hàng, đóng gói, hoàn trả bưu gửi chỉ thuộc dịch vụ bưu chính khi gắn trực tiếp, không thể tách rời với quá trình cung cấp dịch vụ đó. Đồng thời, bổ sung nguyên tắc phân định với dịch vụ vận tải, logistics và thương mại điện tử dựa trên bản chất, mục đích, phạm vi và trách nhiệm thực tế của chủ thể cung cấp dịch vụ, không chỉ dựa vào tên gọi hoặc cách tổ chức kinh doanh.

Và tại Điều 1 về phạm vi điều chỉnh, theo đại biểu, cần thể hiện rõ phạm vi điều chỉnh mới tương ứng với các hoạt động bưu chính trên môi trường số, tránh để phần mở rộng ở các chương sau không được phản ánh đầy đủ ở điều khoản mở đầu.

- Tại Điều 14, đăng ký cung cấp dịch vụ bưu chính. Dự thảo chuyển từ cấp phép sang đăng ký trực tuyến và quy định cơ quan nhà nước không thẩm định nội dung hồ sơ. Trong khi đó, Điều 13 quy định về điều kiện kinh doanh dịch vụ bưu chính, vẫn đặt ra các điều kiện liên quan đến năng lực vận hành mạng, chất lượng và thỏa thuận sử dụng mạng. Nếu chỉ kiểm tra tính đầy đủ của hồ sơ mà không làm rõ cơ chế hậu kiểm, sẽ khó xác định doanh nghiệp đã đáp ứng điều kiện hay chưa, nhất là khi xảy ra sự cố hoặc tranh chấp.

Đại biểu đề nghị quy định rõ ngay trong Điều 14 về nguyên tắc hậu kiểm theo mức độ rủi ro; trách nhiệm của doanh nghiệp về tính trung thực, đầy đủ của thông tin đăng ký; các trường hợp, căn cứ và thời hạn kiểm tra; biện pháp xử lý khi không đáp ứng điều kiện. Đồng thời, quy định công khai tiêu chí, quy trình và kết quả xử lý để hạn chế tùy nghi, nhũng nhiễu. Cải cách thủ tục hành chính phải giảm chi phí tuân thủ thực chất, nhưng không đồng nghĩa với bỏ trống cơ chế giám sát.

- Mối tương quan của 3 điều (Điều 27. Dịch vụ bưu chính công ích, Điều 28. Nội dung chi ngân sách nhà nước cho hoạt động bưu chính và Điều 34. Quyền và nghĩa vụ của doanh nghiệp bưu chính được chỉ định) trong cơ chế hỗ trợ của Nhà nước. Theo đại biểu, việc mở rộng dịch vụ phổ cập sang gói, kiện hàng hóa có ý nghĩa đối với người dân vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Tuy nhiên, đây cũng là chính sách có thể làm tăng đáng kể chi ngân sách. Hồ sơ cần lượng hóa rõ chi phí tăng thêm hằng năm, đối tượng thụ hưởng, tiêu chuẩn dịch vụ, phương thức đặt hàng hoặc giao nhiệm vụ, cách xác định giá và cơ chế kiểm tra, quyết toán.

Do đó, cần quy định cụ thể về những nguyên tắc và tiêu chí cốt lõi; đồng thời yêu cầu việc hỗ trợ phải căn cứ khối lượng, chất lượng dịch vụ thực tế, chi phí hợp lý và khả năng cân đối ngân sách, tránh bù đắp trùng lặp cho cùng một hạng mục. Tách bạch chi đầu tư phát triển với chi thường xuyên, bảo đảm thống nhất pháp luật về ngân sách nhà nước và đầu tư công. Nguồn lực công phải đi kèm cơ chế công khai, kiểm toán, đánh giá kết quả và cạnh tranh bình đẳng, để hỗ trợ đúng nhiệm vụ công ích chứ không tạo lợi thế không hợp lý trên thị trường.

PV