Được ban hành trong bối cảnh du lịch Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới, sự ra đời của Nghị quyết 26-NQ/TW mang ý nghĩa chiến lược, qua đó xác định yêu cầu chuyển mạnh mô hình phát triển của ngành từ dựa vào số lượng sang chú trọng chất lượng, hiệu quả, tính bền vững và giá trị gia tăng cao. 

Nhà hát lớn Hà Nội - điểm đến thu hút đông đảo khách du lịch tham quan khi ghé Thủ đô. (Ảnh: THẾ ĐẠI)

Thay đổi hoàn toàn tư duy phát triển du lịch trong bối cảnh mới

Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà, Trưởng Ban Chỉ đạo Nhà nước về du lịch nhận định: Nghị quyết 26-NQ/TW là động lực, đồng thời là tầm nhìn, tư duy chiến lược lớn, toàn diện để thực hiện mục tiêu phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, thúc đẩy tăng trưởng, phát triển nhanh và bền vững đất nước trong giai đoạn mới, trước hết là góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng năm 2026.

Theo đó, Nghị quyết số 26-NQ/TW đã đưa ra những chỉ tiêu rất cụ thể. Đối với 3 địa phương Thành phố Hồ Chí Minh, Hà Nội và Đà Nẵng, cần xác định trên nền tảng lợi thế, điều kiện và những kết quả các địa phương đã đạt được, trong giai đoạn tới cần tập trung vào những nhiệm vụ gì, đặc biệt trong thúc đẩy khoa học, công nghệ, qua đó trở thành những địa phương trọng tâm, trọng điểm dẫn dắt và tạo động lực phát triển.

Đối với 10 vùng trọng tâm, cũng cần xác định cụ thể gồm những địa bàn nào và cần làm gì. Với 15 tập đoàn, doanh nghiệp mạnh, cần xác định rõ những doanh nghiệp nào có năng lực cạnh tranh ở cấp quốc gia và quốc tế. Từ đó, có sự chuẩn bị, mời doanh nghiệp tham gia trao đổi, thảo luận để nhận diện những khó khăn, vướng mắc và có giải pháp hỗ trợ, tạo điều kiện để doanh nghiệp đủ năng lực thúc đẩy phát triển.

Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà đề nghị phải thay đổi hoàn toàn tư duy phát triển du lịch theo hướng khắc phục tình trạng riêng lẻ, phân mảnh, chia cắt, thiếu liên kết. Thay vào đó, từng bước đưa các nguồn lực, chủ thể và hoạt động liên quan vào một hệ thống thống nhất để cùng thúc đẩy phát triển. Đồng thời, vai trò quản lý nhà nước cần chuyển mạnh phương thức quản trị. Muốn quản trị hiệu quả phải có đầy đủ các công cụ về thể chế, dữ liệu, điều kiện phát triển và quy hoạch.

Trong quý IV năm 2026, ngành du lịch cần tập trung hoàn thiện hệ thống thể chế và định hướng xây dựng, hoàn thiện Chiến lược phát triển du lịch đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Bên cạnh đó, cần xác định rõ vai trò, nhiệm vụ của các địa phương và các chủ thể liên quan, tránh tình trạng xác định nhiệm vụ chung chung nhưng không có sản phẩm cụ thể.

Du khách tham quan Chùa Cầu, phố cổ Hội An.

Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà yêu cầu tập trung vào những nhiệm vụ có tính dẫn dắt, đi trước, nhằm tháo gỡ căn bản các khó khăn, vướng mắc, tạo không gian và điều kiện phát triển mới cho du lịch. Theo đó, trước hết, cần khẩn trương rà soát, xây dựng phương án hoàn thành các chỉ tiêu, nhiệm vụ phát triển du lịch năm 2026; đồng thời tập trung xây dựng, hoàn thiện hệ thống thể chế, chính sách và cơ chế đặc thù cho phát triển du lịch theo tinh thần Nghị quyết 26-NQ/TW.

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành liên quan tổng rà soát toàn bộ các nhiệm vụ, giải pháp của Nghị quyết 26-NQ/TW có liên quan đến thể chế, chính sách; xây dựng danh mục cụ thể, phân định rõ nội dung thuộc thẩm quyền của Quốc hội, Chính phủ và các bộ, ngành để có phương án sửa đổi, bổ sung phù hợp.

Cụ thể, cần rà soát đồng bộ các nội dung về luật, nghị định, thông tư và các văn bản liên quan; xác định rõ những vấn đề cần sửa đổi, bổ sung và những nội dung còn thiếu để đề xuất hoàn thiện. Đây là cơ hội để xây dựng đồng bộ hệ thống cơ chế, thể chế, chính sách nhằm cụ thể hóa Nghị quyết 26-NQ/TW, tránh tình trạng triển khai dàn trải, kéo dài.

Bên cạnh đó, tập trung hoàn thiện Chiến lược phát triển du lịch Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, làm cơ sở cụ thể hóa các định hướng, nhiệm vụ của Nghị quyết 26-NQ/TW.

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cần định vị, lượng hóa cụ thể các mục tiêu của Nghị quyết 26 theo từng năm từ 2027-2030, trên cơ sở đánh giá thực tiễn năm 2026. Theo đó, cần xác định rõ lộ trình để đạt mục tiêu đến năm 2030 du lịch đóng góp trực tiếp 10-12% GDP; từ mục tiêu chung này lượng hóa thành các chỉ tiêu cụ thể cho từng năm và làm căn cứ giao nhiệm vụ cho 34 tỉnh, thành phố. Song song đó, xác định rõ các cực tăng trưởng, trung tâm du lịch trọng điểm, khu du lịch quốc gia và các sản phẩm chủ lực; trên cơ sở đó phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng địa phương, doanh nghiệp và các chủ thể liên quan.

Đẩy nhanh xây dựng cơ sở dữ liệu và thúc đẩy chuyển đổi số được xem là nhóm nhiệm vụ quan trọng. Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch được yêu cầu rà soát, đánh giá mức độ hoàn thiện của cơ sở dữ liệu du lịch, bảo đảm dữ liệu "đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung", có khả năng kết nối trên các nền tảng số. Trên cơ sở dữ liệu được chuẩn hóa và kết nối, cần thúc đẩy ứng dụng công nghệ trong quản trị thông minh, phát triển sản phẩm và kết nối du lịch với văn hóa, nghệ thuật, ẩm thực và các lĩnh vực liên quan.

Về xúc tiến và quảng bá, yêu cầu đổi mới theo hướng thiết thực, trọng tâm, trọng điểm và hiệu quả. Hoạt động này cần tận dụng tối đa các nền tảng số, đồng thời tiếp tục khai thác các thị trường trọng điểm và mở rộng sang những thị trường mới có tiềm năng.

Về đa dạng hóa các sản phẩm du lịch, cần tập trung phát triển các sản phẩm đặc trưng, thị trường chất lượng cao và các cực tăng trưởng trên cơ sở mục tiêu đã được định vị, lượng hóa. Ngoài các sản phẩm chủ lực và khu vực trọng điểm, cần yêu cầu mỗi địa phương xác định ít nhất một sản phẩm du lịch đặc trưng, tiêu biểu, có khả năng đại diện cho lợi thế và bản sắc của địa phương. Xây dựng kế hoạch, mục tiêu, chỉ tiêu, nhiệm vụ và định hướng sản phẩm để giao cho 34 tỉnh, thành phố, tạo sự thống nhất trong tổ chức thực hiện Nghị quyết 26-NQ/TW.

Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà đề nghị phải thay đổi hoàn toàn tư duy phát triển du lịch theo hướng khắc phục tình trạng riêng lẻ, phân mảnh, chia cắt, thiếu liên kết. Thay vào đó, từng bước đưa các nguồn lực, chủ thể và hoạt động liên quan vào một hệ thống thống nhất để cùng thúc đẩy phát triển. Đồng thời, vai trò quản lý nhà nước cần chuyển mạnh phương thức quản trị. Muốn quản trị hiệu quả phải có đầy đủ các công cụ về thể chế, dữ liệu, điều kiện phát triển và quy hoạch.

Điều chỉnh giải pháp, nâng mục tiêu phát triển phù hợp với tiềm năng du lịch

Theo Bộ trưởng Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh, thời gian qua, với vai trò là cơ quan quản lý nhà nước về du lịch, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã nỗ lực tham mưu cho Chính phủ trình Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết 08-NQ/TW, Nghị quyết 26-NQ/TW và tham mưu Chính phủ ban hành Nghị quyết 263/NQ-CP. Trong đó, Nghị quyết 26-NQ/TW có nhiều tinh thần mới, quan trọng, mở ra cơ hội lớn để thúc đẩy phát triển du lịch.

Bộ đã nghiên cứu, xây dựng kịch bản phát triển du lịch gắn với mục tiêu tăng trưởng hai con số ngay sau khi Nghị quyết 26-NQ/TW được ban hành, kịch bản xác định rõ các nhiệm vụ cần thực hiện từ nay đến hết năm 2026 và giai đoạn 2027-2030 nhằm đạt các mục tiêu Nghị quyết đề ra.

"Mục tiêu năm 2026 là đón khoảng 25 triệu lượt khách quốc tế và 150 triệu lượt khách nội địa. Trong những tháng cuối năm, ngành du lịch sẽ tập trung vào các thị trường trọng điểm, thị trường gần và các phân khúc khách có mức chi tiêu cao, trong đó Trung Quốc, Hàn Quốc và khu vực ASEAN tiếp tục là những thị trường ưu tiên", Bộ trưởng Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh thông tin.

Trên cơ sở ấy, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã làm việc với 11 tỉnh, thành phố trọng điểm về du lịch để rà soát, điều chỉnh giải pháp và nâng mục tiêu phát triển phù hợp hơn với tiềm năng, thế mạnh của từng địa phương. Đối với một số địa phương, Bộ đề nghị nâng chỉ tiêu cao hơn mục tiêu năm 2026 mà các địa phương đã đặt ra. Đồng thời, làm việc với một số doanh nghiệp lớn đề nghị cùng tham gia xúc tiến, quảng bá du lịch tại những thị trường mà doanh nghiệp có thế mạnh.

Năm 2026, ngành du lịch đặt mục tiêu đón khoảng 25 triệu lượt khách quốc tế.

Về phát triển sản phẩm, Bộ trưởng Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh nhấn mạnh: Cần tập trung vào những lĩnh vực có lợi thế, trong đó có du lịch văn hóa, du lịch di sản; nâng cao chất lượng sản phẩm, dịch vụ và điểm đến tại các đô thị di sản, trung tâm di sản văn hóa; phát triển các khu nghỉ dưỡng cao cấp, đồng thời bảo đảm an toàn, môi trường và nâng cao chất lượng dịch vụ.

Bộ cũng đang chỉ đạo rà soát tổng thể hệ thống cơ sở lưu trú trên cả nước. Qua đó, đánh giá công suất, nhu cầu theo từng phân khúc và đề xuất giải pháp phù hợp, trong đó phát huy vai trò của địa phương và doanh nghiệp tư nhân trong đa dạng hóa, nâng cao chất lượng dịch vụ.

Trong những tháng cuối năm, ngành du lịch sẽ tập trung vào các thị trường trọng điểm, thị trường gần và các phân khúc khách có mức chi tiêu cao, trong đó Trung Quốc, Hàn Quốc và khu vực ASEAN tiếp tục là những thị trường ưu tiên.

Bộ trưởng Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh

Theo Trung tâm Thông tin du lịch, Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam, một trong những nhiệm vụ quan trọng để phát triển du lịch theo Nghị quyết 26-NQ/TW là đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, hoàn thành cơ sở dữ liệu du lịch trên nền tảng số dùng chung quốc gia. Từ đó, thúc đẩy phát triển du lịch thông minh và nâng cao hiệu quả xúc tiến, quảng bá trong nước và quốc tế.

Bộ trưởng Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh cho rằng cần chuyển mạnh từ các phương thức xúc tiến truyền thống sang ứng dụng công nghệ và dữ liệu để nâng cao hiệu quả tiếp cận thị trường.

Về công tác tham mưu hoàn thiện thể chế, Bộ sẽ tiếp tục rà soát các điểm nghẽn, những chính sách có tính động lực để tham mưu tháo gỡ, nghiên cứu các chính sách mới theo chỉ đạo của Phó Thủ tướng, trong đó rà soát những vấn đề cần được thể chế hóa thông qua nghị quyết của Quốc hội, sửa đổi, bổ sung pháp luật hoặc các cơ chế, chính sách phù hợp nhằm thúc đẩy phát triển du lịch.

Cùng với đó, khắc phục những hạn chế trong công tác xúc tiến, quảng bá và cơ chế phối hợp giữa các bộ, ngành; phát huy vai trò của địa phương và doanh nghiệp. Ngành du lịch cũng cần tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện các cơ chế về đất đai, đầu tư, quy hoạch và các mô hình, sản phẩm du lịch mới như kinh tế đêm, du lịch xanh, du lịch cộng đồng; nghiên cứu các cơ chế phù hợp đối với những vấn đề đặc thù như du lịch dài ngày, khách nhập cảnh nhiều lần, du lịch kết hợp khám chữa bệnh, trên cơ sở bảo đảm các yêu cầu về an ninh quốc gia.

Phát triển nguồn nhân lực du lịch cũng là nhiệm vụ được đặc biệt quan tâm. Hiện mỗi năm, ngành du lịch cần khoảng 40.000 nhân lực nhưng mới đáp ứng được khoảng 20.000. Trong tổng số nhân lực du lịch hiện nay, khoảng 43% qua đào tạo. Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch đang phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo rà soát, đánh giá để đề xuất các tiêu chí quốc gia về đào tạo du lịch, đồng thời bảo đảm phù hợp với các tiêu chí quốc tế.

Định hướng rõ nét từ Nghị quyết 26-NQ/TW mở ra cơ hội chuyển đổi mang tính chiến lược trong tư duy phát triển du lịch Việt Nam giai đoạn mới: chuyển trọng tâm từ chú trọng quy mô, số lượng sang nâng cao chất lượng tăng trưởng, giá trị gia tăng và hiệu quả đóng góp của du lịch đối với nền kinh tế. Đây là bước chuyển quan trọng để du lịch phát huy tối đa vai trò của một ngành kinh tế có sức lan tỏa rộng, tạo thêm giá trị cho nhiều ngành, lĩnh vực và địa phương.

CHIÊU ANH (Báo Nhân Dân)