Quyền tự chủ toàn diện kết hợp với ứng dụng khoa học - công nghệ đang là đòn bẩy cho các cơ sở giáo dục đại học tại Cần Thơ vươn cao. Từ những phòng nghiên cứu, các công trình chuyển giao đến các cuộc thi khởi nghiệp, “quả ngọt” tri thức đang phục vụ trực tiếp cho sự phát triển bền vững của vùng ĐBSCL.

Tự chủ đại học thúc đẩy đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị hiện đại. Trong ảnh: Góc Tòa nhà công nghệ cao, Đại học Cần Thơ. 

* Thực tiễn đổi mới quản trị tại các trường

Trong xu thế hội nhập quốc tế, tự chủ cơ sở giáo dục đại học không chỉ là về tài chính mà còn về học thuật, quản trị đại học. Việc giao quyền tự chủ cho trường đại học tạo cơ chế để đơn vị tự quyết định, tự chịu trách nhiệm giải trình trước xã hội; đảm bảo tính thực tiễn trong đào tạo, nghiên cứu khoa học và chuyển giao khoa học, công nghệ.

Tại TP Cần Thơ, nhờ cơ chế tự chủ, các cơ sở giáo dục đại học đã chủ động điều chỉnh, nâng chất quản trị. Các trường chủ động rà soát, tái cấu trúc chương trình đào tạo theo chuẩn đầu ra. Theo lãnh đạo Đại học Cần Thơ, từ sau khi tự chủ, việc thành lập và giao quyền cho các trường thành viên, các khoa, viện… giúp việc ra quyết định tiết kiệm thời gian, nguồn nhân lực. Từ đó, tạo động lực để các trường tối ưu hóa hoạt động một cách thuận lợi, với mục đích lớn nhất là tạo điều kiện cho thầy trò có điều kiện dạy và học tốt nhất.  

Trong khi đó, Trường Đại học Y Dược Cần Thơ là một trong các trường đại học công lập thuộc lĩnh vực Y tế đầu tiên của cả nước thực hiện thí điểm tự chủ; cũng là trường đại học công lập đầu tiên tại Cần Thơ thực hiện cơ chế này từ năm 2017. Sau khi tự chủ, cơ sở vật chất của trường phát triển mạnh song hành với đổi mới quản lý tài chính, phát triển đội ngũ.

Một góc Trường Đại học Y Dược Cần Thơ.

Trong đó, trường xác định nâng cao vị thế để thu hút người học qua việc đẩy mạnh nghiên cứu khoa học và công bố quốc tế, với 60-70 bài ISI/Scopus mỗi năm. Tạp chí Y Dược học của trường duy trì 10-12 số/năm. Trong 8 tháng năm 2026, trường có 458 bài báo khoa học trong nước thuộc danh mục tính điểm của Hội đồng Giáo sư Nhà nước và 203 bài báo quốc tế trên các tạp chí ISI/Scopus hoặc sách, chương sách do nhà xuất bản quốc tế phát hành.

Tại Trường Đại học Kỹ thuật - Công nghệ Cần Thơ, qua hơn 13 năm phát triển kể từ khi được nâng cấp từ Trung tâm Đại học Tại chức Cần Thơ (thành lập năm 1981) cũng là quá trình trường từng bước thực hiện tự chủ đại học. Qua đó, thúc đẩy quá trình đổi mới, góp phần tăng vị thế của trường. Ðơn cử như tự chủ trong mở ngành giúp trường tăng cường công tác nghiên cứu để mở ngành theo nhu cầu xã hội và điều kiện thực tế nhà trường. Từ đó, đẩy nhanh tiến trình đào tạo đa ngành, đa lĩnh vực nhằm thực hiện nhiệm vụ đào tạo nguồn nhân lực ứng dụng, quản lý liên ngành kỹ thuật công nghệ chất lượng cao phục vụ sự phát triển của thành phố và vùng ĐBSCL.

Thời gian qua, với sự quan tâm, hỗ trợ của lãnh đạo thành phố, nhà trường đã đầu tư, nâng cấp cơ sở vật chất và trang thiết bị phục vụ giảng dạy, học tập, nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ.

Năm học 2025-2026, trường tăng cường mua sắm, sửa chữa và bảo đảm các điều kiện phục vụ giảng dạy, học tập, như: dự án mua sắm trang thiết bị và bổ sung hệ thống phòng cháy, chữa cháy, tổng kinh phí khoảng 15 tỉ đồng. Thư viện trường đã tiếp nhận hơn 300 quyển sách do Quỹ BOOKS4VN tài trợ, góp phần phát triển nguồn học liệu và thúc đẩy văn hóa đọc trong nhà trường, tiếp nhận trang thiết bị đào tạo được tài trợ từ Dự án “Trung tâm đào tạo xuất sắc” của Tổ chức ASSIST với giá trị gói hỗ trợ 41.110 USD.

Cán bộ, giảng viên Trường Đại học Kỹ thuật - Công nghệ Cần Thơ tham quan, chia sẻ thông tin về thiết bị thực hành phục vụ giảng dạy. 

* Đột phá từ đội ngũ

Điểm nhấn quan trọng trong thực hiện tự chủ ở các trường là đã xây dựng đội ngũ giảng viên vững mạnh - yếu tố then chốt trong việc nâng cao chất lượng đào tạo của các trường đại học. 

Đại học Cần Thơ hiện có 7 trường thành viên, cùng với các khoa, viện nghiên cứu và 1 Trường THPT Thực hành Sư phạm, thành lập Phân hiệu tại Sóc Trăng. Vì vậy, Đại học Cần Thơ xác định tăng cường năng lực hoạt động các đơn vị song hành cùng phát triển đội ngũ viên chức, nhất là đội ngũ giảng viên đáp ứng nhu cầu công việc, đạt chất lượng cao. Đảng bộ trường có Nghị quyết số 192-NQ/ĐU (ngày 27-12-2022) về kiện toàn cơ cấu tổ chức bộ máy và phát triển nguồn nhân lực. 

Hiện nay, nhà trường có hơn 1.800 viên chức, người lao động; với hơn 1.100 giảng viên; là một trong những cơ sở giáo dục đại học có tỷ lệ tiến sĩ cao (gần 60%) cùng hơn 200 giáo sư, phó giáo sư.

Tại lễ khai giảng năm học 2026-2027, GS.TS Trần Ngọc Hải, Quyền Giám đốc Đại học Cần Thơ, nhấn mạnh: Đây là niên khóa mở ra giai đoạn phát triển mới của Đại học Cần Thơ sau 60 năm xây dựng và phát triển. Nhà trường tập trung tổ chức bộ máy tinh gọn, nâng cao hiệu quả quản trị, đẩy mạnh chuyển đổi số và ứng dụng AI; đồng thời phát triển đội ngũ giảng viên, nhà khoa học, cán bộ quản lý có chuyên môn cao, tư duy đổi mới, năng lực hội nhập, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược và công nghệ mới nổi.

Tại Trường Đại học Y Dược Cần Thơ, việc xây dựng đội ngũ giảng viên giai đoạn 2020-2025 là điểm sáng, với trình độ sau đại học đạt 88,7%, giảng viên có trình độ tiến sĩ chiếm 32,1%; tham gia 4 bảng xếp hạng trường đại học; đảm bảo thu nhập năm sau cao hơn năm trước 13,3%. Chất lượng công bố ngày càng nâng cao, với tỷ lệ bài báo Scopus Q1, Q2 đạt 36,43% năm 2025; số bài Q1 tăng gấp 4 lần so với năm 2021. Hiện trường có 1.004 viên chức, người lao động.

Cán bộ giảng viên và sinh viên Trường Đại học Y Dược Cần Thơ trong giờ học thực hành. Ảnh: CTV

Với Trường Đại học Kỹ thuật - Công nghệ Cần Thơ, NGƯT.TS Đỗ Thị Tuyết Nhung, Quyền Hiệu trưởng nhà trường, cho biết: Với quan điểm “lấy con người làm trung tâm của sự phát triển”, nhà trường chú trọng nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên, đổi mới hoạt động đào tạo và nghiên cứu khoa học, đáp ứng nhu cầu nhân lực phục vụ phát triển TP Cần Thơ và vùng ĐBSCL. Hiện nay, trường có 314 viên chức và người lao động; đội ngũ giảng viên gồm 294 người, trong đó có 5 phó giáo sư, 80 tiến sĩ và 209 thạc sĩ. Nhà trường có 64 viên chức đang học nghiên cứu sinh và 9 viên chức đang học cao học.

Giảng viên và sinh viên Trường Đại học Kỹ thuật - Công nghệ Cần Thơ trao đổi hoạt động nghiên cứu khoa học.

***

Cùng với sự quan tâm của Đảng và Nhà nước đối với giáo dục - đào tạo, cơ chế tự chủ, các trường tại TP Cần Thơ đã và đang nỗ lực đầu tư nguồn lực nhằm đào tạo nhân lực chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu xã hội trong bối cảnh cách mạng công nghiệp 4.0. Từ tự chủ đến đầu tư nguồn lực mạnh mẽ, tạo nền tảng để các đại học triển khai thực hiện hiệu quả Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22-8-2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo.

Bài, ảnh: ĐẶNG NGỌC

Mời quý độc giả đón đọc Bài 3: Phát triển bền vững cùng đổi mới sáng tạo, chuyển giao công nghệ