Lực lượng nổi dậy Houthi ở Yemen xem chiến dịch nhằm vào Saudi Arabia là một phần của cuộc xung đột rộng lớn hơn trong khu vực, với việc Iran và nhóm vũ trang thân Tehran tìm cách khai thác tham vọng kinh tế cũng như sự dễ tổn thương của vương quốc này để gia tăng sức ép lên Mỹ.

Nhiều lãnh đạo cấp cao trong ngành dầu mỏ không thể đến Riyadh dự Hội nghị Năng lượng của Hội đồng Dầu khí Thế giới (WPC). Ảnh: SPA

Ảnh hưởng lớn đến hoạt động  kinh doanh 

Saudi Arabia đã hủy hoặc hoãn hàng loạt sự kiện quốc tế giữa bối cảnh Houthi tăng cường các cuộc tấn công vào những cơ sở hạ tầng trọng yếu trên khắp đất nước trong tuần qua.

Các mục tiêu không kích bao gồm sân bay quốc tế King Khalid ở thủ đô Riyadh và tập đoàn Saudi Aramco - nhà xuất khẩu dầu mỏ lớn nhất thế giới và là trụ cột của nền kinh tế Saudi Arabia. Sự cố làm 13 người chết tại King Khalid là cuộc tấn công đẫm máu nhất ở nước này trong hơn một thập niên và buộc sân bay lớn thứ hai của vương quốc phải đóng cửa ít nhất đến ngày 17-10.

Tình trạng gián đoạn đã ảnh hưởng đến một số sự kiện tiêu biểu của Saudi Arabia trong các lĩnh vực vốn đóng vai trò trọng tâm trong chương trình Tầm nhìn 2030. Mục tiêu của chương trình là đa dạng hóa nền kinh tế, giảm phụ thuộc vào nguồn thu từ dầu mỏ và thu hút đầu tư nước ngoài.

Các lãnh đạo cấp cao trong ngành dầu mỏ đã rút khỏi một hội nghị dầu mỏ quan trọng của Saudi Arabia (diễn ra tại Riyadh từ ngày 11 đến 15-10), trong khi những người tham dự Sáng kiến Đầu tư Tương lai thường niên, diễn đàn đầu tư quốc tế nổi bật được ví “Davos trên sa mạc”, buộc phải góp mặt dưới hình thức trực tuyến.

Các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng trọng yếu và những sự kiện kinh doanh lớn đang đe dọa niềm tin của nhà đầu tư cũng như nỗ lực chuyển đổi nền kinh tế của Saudi Arabia. Theo giới phân tích, chiến dịch này phản ánh nỗ lực của Tehran nhằm buộc Mỹ phải trả giá đắt hơn cho cuộc chiến giữa Mỹ - Israel với Iran bằng cách nhắm vào các đối tác khu vực của Washington, trong khi Houthi cũng đang theo đuổi những yêu cầu riêng đối với Saudi Arabia.

Chiến lược của Iran và Houthi đang diễn ra trên khắp khu vực bao gồm eo biển Hormuz, nằm ở cửa ngõ Vịnh Ba Tư; và “điểm nghẽn” Bab el-Mandeb, nối Biển Đỏ với Vịnh Aden. Sự phụ thuộc của Saudi Arabia vào môi trường ổn định để thu hút đầu tư và triển khai các kế hoạch chuyển đổi kinh tế khiến những gián đoạn trở nên đặc biệt tốn kém.

Thế tiến thoái lưỡng nan

“Do không thể trực tiếp buộc Washington thay đổi đường lối, Iran và Houthi đang giáng đòn vào Saudi Arabia, coi đây là một điểm yếu dễ khai thác”, Michael Knights thuộc công ty tư vấn chiến lược Horizon Engage, nói.

Houthi cũng hưởng lợi trực tiếp từ việc Mỹ giảm sức ép lên Iran, bên hậu thuẫn chính của lực lượng này trong khu vực. Nới lỏng hạn chế đối với Tehran có thể giúp Iran duy trì sự hỗ trợ chính trị, tài chính và quân sự mà Houthi đang phụ thuộc vào.

Tuy nhiên, phong trào này cũng có những yêu cầu riêng. Chúng bao gồm chấm dứt chiến dịch quân sự của Saudi Arabia và những hạn chế đối với các cảng biển, phi trường của Yemen; duy trì các chuyến bay thường lệ đến Iran; bồi thường thiệt hại chiến tranh và Riyadh ngừng hỗ trợ Chính phủ Yemen được quốc tế công nhận. Đáp ứng những điều kiện này sẽ giúp Houthi củng cố quyền kiểm soát đối với những vùng lãnh thổ rộng lớn ở Yemen.

Một quan chức cấp cao Iran tin rằng Saudi Arabia không thể dựa vào sự bảo vệ của Mỹ, nên sẽ ngồi vào bàn đàm phán.

Tình hình này đặt Thái tử Saudi Arabia Mohammed bin Salman vào thế tiến thoái lưỡng nan. Leo thang quân sự có thể châm ngòi một cuộc xung đột rộng lớn hơn và đe dọa kế hoạch chuyển đổi kinh tế của ông. Trong khi đó, nhượng bộ sẽ củng cố phong trào vốn đã thách thức ảnh hưởng của Saudi Arabia trong nhiều năm. Một cuộc đối đầu trường kỳ cũng tiềm ẩn nguy cơ làm suy yếu an ninh quốc gia, niềm tin của giới đầu tư và chương trình Tầm nhìn 2030.

HẠNH NGUYÊN (Theo Reuters, Al-Monitor)