Phát huy lợi thế về diện tích đất nông nghiệp, hệ thống cồn, cù lao và những vùng chuyên canh cây ăn trái, nhiều nông dân ở Cần Thơ đã mạnh dạn kết hợp sản xuất với khai thác du lịch trải nghiệm. Mô hình du lịch nông nghiệp không chỉ tạo thêm nguồn thu, mở rộng đầu ra cho nông sản mà còn góp phần tạo việc làm, nhất là đối với lao động nữ, đồng thời làm phong phú sản phẩm du lịch của địa phương.

Du khách trải nghiệm cho dê bú sữa tại Trang trại sữa dê Ngọc Đào. 

Khi nông dân trở thành người làm du lịch

Từ mô hình nuôi dê thương phẩm, chị Đặng Thị Ngọc Đào, chủ Trang trại sữa dê Ngọc Đào (xã Tân Hòa), chuyển sang nuôi dê lấy sữa và phát triển du lịch trải nghiệm. Chị Ngọc Đào cho biết: “Ban đầu gia đình tôi nuôi dê thương phẩm rồi dần chuyển sang mô hình nuôi dê lấy sữa, sau đó kết hợp làm du lịch. Sự chuyển đổi mô hình này giúp kinh tế ổn định hơn”. 

Đàn dê giống Saanen từ hơn chục con ban đầu nay phát triển lên hơn 300 con, trở thành mô hình nuôi dê lấy sữa quy mô lớn của địa phương. Chuồng trại được xây dựng thông thoáng, phân khu khoa học, tạo điều kiện để du khách trực tiếp tham gia các công đoạn chăm sóc, cho ăn, vắt sữa và tìm hiểu quy trình chế biến. Hiện nay, trang trại không chỉ cung cấp sữa dê, con giống mà còn mở cửa đón khách tham quan, trải nghiệm quy trình chăn nuôi, vắt sữa và chế biến các sản phẩm từ sữa dê. Từ nguồn nguyên liệu này, gia đình đã xây dựng thương hiệu với 6 sản phẩm OCOP 4 sao.

Không riêng xã Tân Hòa, tại cồn Sơn (phường Bình Thủy), nhiều hộ dân cũng khai thác hiệu quả lợi thế vườn nhà để phát triển du lịch cộng đồng. Bà Phan Kim Ngân, Giám đốc Hợp tác xã Du lịch nông nghiệp cồn Sơn, cho biết trước đây đời sống người dân chủ yếu dựa vào sản xuất nông nghiệp nên nhiều bấp bênh. Từ năm 2015, các hộ liên kết làm du lịch, tận dụng chính vườn cây, ao cá và nghề truyền thống để tạo sản phẩm phục vụ du khách. Bà Kim Ngân chia sẻ: “Nhà nào có gì thì làm đó. Từ ban đầu chỉ có vài hộ làm du lịch thì giờ đã có vài chục hộ cùng tham gia, hiệu quả kinh tế nâng cao thấy rõ”.

Mỗi gia đình ở cồn Sơn đảm nhận một sản phẩm đặc trưng như tham quan vườn cây, làm bánh dân gian, thưởng thức ẩm thực, trải nghiệm các mô hình độc đáo gắn với đời sống miệt vườn, tạo nên chuỗi sản phẩm đa dạng và hạn chế sự trùng lặp.

Chị Bùi Thúy Liễu, thành viên Hợp tác xã Du lịch nông nghiệp cồn Sơn, cho biết trước đây kinh tế gia đình chủ yếu dựa vào vườn bưởi, cuộc sống gặp nhiều khó khăn. Sau khi tham gia làm du lịch, được học hỏi kỹ năng phục vụ, quảng bá và xây dựng sản phẩm, thu nhập của gia đình dần ổn định. Hiện điểm du lịch của chị kết hợp tham quan vườn, trải nghiệm “massage vịt”, thưởng thức ẩm thực và đón khoảng 250-300 lượt khách mỗi tuần. 

Theo chị Liễu, làm du lịch không chỉ cải thiện thu nhập mà còn giúp người nông dân thay đổi tư duy, biết cách gìn giữ, quảng bá giá trị văn hóa bản địa và xây dựng thương hiệu cho nông sản địa phương.

Hướng đến phát triển bền vững

Điểm chung nổi bật trong mô hình du lịch nông nghiệp ở Cần Thơ là đa phần các hộ dân đều hướng đến sự phát triển bền vững.

Tại Trang trại sữa dê Ngọc Đào, quy trình chăn nuôi và chế biến được xây dựng theo hướng khép kín. Nguồn thức ăn cho dê chủ yếu là cỏ trồng tại trang trại cùng các phụ phẩm nông nghiệp được kiểm soát chất lượng. Nhờ đó, mỗi ngày trang trại sơ chế khoảng 40-60 lít sữa để sản xuất sữa tươi, sữa chua, phô mai, sữa chua sấy khô và nhiều sản phẩm khác. Theo chị Đặng Thị Ngọc Đào, khi được trực tiếp tìm hiểu quy trình sản xuất, du khách thêm tin tưởng vào chất lượng sản phẩm, từ đó trở thành những khách hàng lâu dài và góp phần quảng bá thương hiệu.

Cùng định hướng đó, Hợp tác xã Nông nghiệp sinh thái và Du lịch cộng đồng Cù Lao Dung phát triển du lịch gắn với nông nghiệp sinh thái. Chị Phạm Thị Thúy Diễm, thành viên hợp tác xã, cho biết: “Chúng tôi làm du lịch vừa là cách để bà con, nhất là phụ nữ có được sinh kế bền vững”. Không những vậy, mô hình mà còn góp phần quảng bá đặc sản địa phương từ cây bần, dừa nước, dừa, mía... Đồng thời, hợp tác xã lồng ghép các hoạt động trải nghiệm với bảo vệ môi trường, trồng rừng và gìn giữ hệ sinh thái.

Thực tế cho thấy, du lịch nông nghiệp ở Cần Thơ ngày càng phát triển với nhiều mô hình đa dạng, từ các điểm đến hộ gia đình đến mô hình liên kết cộng đồng. Mỗi mô hình đều khai thác thế mạnh riêng, góp phần nâng cao giá trị sản xuất nông nghiệp, tạo việc làm, tăng thu nhập cho người dân và từng bước hình thành bản sắc riêng cho du lịch nông nghiệp của thành phố.

Bài, ảnh: ÁI LAM