Vua Charles III và Hoàng hậu Camilla đã đến Nhà Trắng hôm 27-4, bắt đầu chuyến thăm cấp nhà nước tới Mỹ kéo dài 4 ngày. Đây là chuyến thăm Mỹ đầu tiên của ông Charles trên cương vị Quốc vương Anh, nhưng sự kiện này lại diễn ra ở một trong những giai đoạn căng thẳng nhất trong quan hệ xuyên Đại Tây Dương trong nhiều thập kỷ.

Nhiều bất đồng quan điểm

Quan hệ song phương đã xấu đi trong 15 tháng kể từ khi Tổng thống Donald Trump quay trở lại Nhà Trắng. Ông đã công khai chỉ trích chính phủ Công đảng của Thủ tướng Anh Keir Starmer trên nhiều mặt: cáo buộc nước này yếu kém trong vấn đề nhập cư, chế giễu việc sử dụng năng lượng gió, phê phán việc thiếu ủng hộ Mỹ - Israel trong cuộc chiến chống Iran và dọa trả đũa kinh tế liên quan đòn thuế quan “không công bằng” của Luân Đôn đối với dịch vụ kỹ thuật số. Ông Trump thậm chí cho rằng các đảm bảo an ninh của Washington đối với nước Anh có thể không còn được duy trì mạnh mẽ như trước.

Vợ chồng Tổng thống Trump cùng Vua Charles III và Hoàng hậu Camilla. Ảnh: Getty Images

Trong vấn đề Iran, Luân Đôn thận trọng hơn nhiều so với Washington khi đặt nghi vấn về sự khôn ngoan trong việc phát động cuộc chiến và hạn chế hỗ trợ quân sự, bao gồm ban đầu do dự cho phép Mỹ sử dụng căn cứ Diego Garcia trên quần đảo Chagos ở Ấn Độ Dương. 

Trong Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO), những bất đồng về chia sẻ gánh nặng và hỗ trợ tác chiến - chẳng hạn như việc cung cấp tàu chiến cho các nhiệm vụ đảm bảo an toàn hàng hải tại eo biển Hormuz - càng gia tăng áp lực lên hợp tác song phương.

Nhờ “quyền lực mềm” xoa dịu căng thẳng

Do vậy, chuyến thăm của Vua Charles nằm trong nỗ lực xoa dịu những khác biệt nêu trên thông qua “quyền lực mềm” của chế độ quân chủ. Hoàng gia Anh từ lâu đóng vai trò như một tài sản ngoại giao, có khả năng tiếp cận các nhà lãnh đạo nước ngoài theo những cách mà các chính trị gia dân cử đôi khi không thể.

Tổng thống Trump cho rằng chuyến thăm của Vua Charles có thể giúp hàn gắn quan hệ xuyên Đại Tây Dương. “Ông ấy đại diện cho đất nước mình theo cách mà không ai khác có thể làm được”, ông Trump nói với đài Fox News.

Tuy nhiên, ngay cả Cung điện Buckingham cũng nhận thức rõ những rủi ro. Giới chức Anh mô tả chuyến thăm này là một trong những nhiệm vụ ngoại giao mong manh nhất trong hơn 3 năm trị vì của Vua Charles III.

Lịch trình của ông phản ánh tham vọng lẫn sự thận trọng. Tại Washington, Vua Charles có cuộc gặp riêng với ông Trump, tham dự quốc yến và phát biểu trước phiên họp chung của Quốc hội Mỹ (bài diễn văn đầu tiên của một quốc vương Anh tại đây trong hơn 3 thập kỷ). Rời thủ đô, Vua Charles sẽ đến New York và Virginia, viếng đài tưởng niệm vụ khủng bố 11-9 ở khu Manhattan và tham gia các hoạt động cộng đồng, văn hóa. Những điểm dừng chân này nhằm mở rộng chuyến thăm vượt ra ngoài chính trị, củng cố các mối liên hệ giữa nhân dân hai nước - nền tảng lâu dài của liên minh xuyên Đại Tây Dương.

Nhưng các giá trị chính trị - yếu tố từng là nền tảng của “mối quan hệ đặc biệt” giữa hai nước, lại khó có thể dung hòa bởi những bất đồng sâu sắc.

HẠNH NGUYÊN (Theo CFR, Le Monde)