Kế hoạch của Trung Quốc là đến năm 2020, nước này sẽ triển khai hệ thống tàu ngầm không người lái (UUV) trang bị công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) hoạt động trên khắp các đại dương, thách thức vị thế của hải quân phương Tây trên các vùng biển chiến lược như Biển Đông.

 Ảnh: SCMP

Theo tờ Bưu điện Hoa Nam Buổi sáng (SCMP), Trung Quốc đang tập trung phát triển thế hệ UUV thông minh, kích cỡ khổng lồ (XLUUV) nhưng không đòi hỏi kinh phí lớn. Các chuyên gia nước này cho biết, hệ thống tàu ngầm mới không trang bị vũ khí hạt nhân nhưng có thể thực hiện hàng loạt nhiệm vụ như trinh sát, phóng thủy lôi thậm chí nhắm mục tiêu “tấn công tự sát”. Ngoài liên lạc định kỳ với chỉ huy trên mặt đất, chúng còn phối hợp với hệ thống thiết bị tự hành hoặc có người lái khác ở dưới nước, trên đất liền hay không trung để thực hiện nhiệm vụ.

Dự án này là một phần trong kế hoạch đầy tham vọng của Bắc Kinh tăng cường sức mạnh hải quân với công nghệ AI nhằm đối phó các loại vũ khí tương tự mà quân đội Mỹ đang đẩy mạnh phát triển. Năm ngoái, Hải quân Mỹ đã thỏa thuận với hãng Boeing và Lockheed Martin phát triển thiết bị lặn không người lái cỡ lớn Orca, dự kiến hoàn thành vào năm 2020. Theo Boeing, khuôn khổ chương trình Orca được dựa trên công nghệ sử dụng phát triển nguyên mẫu tàu ngầm tự hành Echo Voyager. Trọng lượng 50 tấn, dài 15 mét và tốc độ tối đa 15km/h, Echo Voyager hoạt động nhờ động cơ diesel nạp lại pin năng lượng cho thiết bị. Theo Boeing, tàu có thể hoạt động trong vài tháng với tầm hoạt động 12.000km mà không cần sự tham gia của con người. Ngoài Mỹ, Nga cũng chế tạo thiết bị tự hành dưới nước Status-6 có tầm hoạt động tới 10.000km và khả năng mang vũ khí hạt nhân có sức công phá 100 megaton. Trong khi đó, theo SCMP, Trung Quốc cũng đang sở hữu cơ sở lớn nhất thế giới về thử nghiệm các thiết bị không người lái trên mặt nước. Các chuyên gia quân sự nước này đặc biệt tập trung phát triển hệ thống AI cho tàu ngầm hạt nhân nhằm cải thiện khả năng tư duy của đội ngũ chỉ huy, giúp họ đưa ra phán đoán nhanh và chính xác hơn trong tác chiến.

Một trong những ưu điểm chính của UUV trang bị AI là chúng có thể được sản xuất và vận hành trên quy mô lớn nhưng với kinh phí tương đối thấp. Lấy ví dụ điển hình, chi phí để sản xuất một tàu ngầm lớp Ohio của Mỹ trong những năm 1990 là khoảng 2 tỉ USD. Năm ngoái, đơn hàng gồm 12 chiếc tàu ngầm hạt nhân thế hệ mới lớp Columbia của Mỹ hơn 120 tỉ USD. Trong khi đó, ngân sách cho toàn bộ chương trình Orca của Hải quân Mỹ hiện chỉ khoảng 40 triệu USD. So với mô hình UUV khá nhỏ hiện thời vốn đòi hỏi tàu mặt nước hoặc tàu ngầm khác hỗ trợ dẫn đến hạn chế về tầm hoạt động và trọng tải tối đa, thế hệ tàu ngầm AI tự hành có thể tự ra khơi, hoàn thành nhiệm vụ và quay về căn cứ. Thiết kế của thiết bị lặn mới cũng được mô-đun hóa để vận chuyển nhiều hơn, từ thiết bị giám sát đến tên lửa hoặc ngư lôi. Đặc biệt, chúng cũng được trang bị động cơ diesel-điện tương tự như các tàu ngầm thông thường, đảm bảo hoạt động liên tục trong nhiều tháng.

MAI QUYÊN