Ngày càng nhiều thanh niên Malaysia chọn theo đuổi con đường học nghề kỹ thuật thay vì đổ xô vào đại học, trong bối cảnh chính phủ đang nỗ lực trang bị cho lao động trẻ những kỹ năng cần thiết trong các lĩnh vực tương lai, như tự động hóa và trí tuệ nhân tạo (AI). 

Phó Thủ tướng Ahmad Zahid Hamidi tham quan cuộc triển lãm nhân Ngày Đào tạo nghề Quốc gia ở thành phố Putrajaya.

Theo ông Azmir Mohd Yunus, Trưởng Ban thư ký Hội đồng Giáo dục nghề nghiệp quốc gia, số lượng học viên mới tham gia các chương trình đào tạo nghề đã tăng khoảng 30%, từ khoảng 176.000 người vào năm 2023 lên hơn 230.000 người vào năm 2025. Tỷ lệ học sinh tốt nghiệp THPT chọn học nghề cũng tăng từ 44% năm 2023 lên 57% năm 2025. Trong cùng kỳ, tổng số sinh viên theo học tại hệ thống giáo dục và đào tạo nghề (TVET) đã tăng từ khoảng 400.000 người lên gần 460.000 người.

Phó Thủ tướng Ahmad Zahid Hamidi, Chủ tịch Hội đồng Giáo dục nghề nghiệp quốc gia, cho biết chính phủ đặt mục tiêu đạt tổng số 650.000 học viên trong hệ thống giáo dục nghề nghiệp vào cuối năm nay.

Học nghề không còn là lựa chọn thứ cấp 

Tại Malaysia, giáo dục kỹ thuật và dạy nghề từ lâu chỉ là “lựa chọn thứ hai” đối với học sinh cũng như phụ huynh, bởi bằng đại học được xem là con đường dẫn đến các công việc văn phòng có mức lương cao hơn các công việc lao động chân tay. Tuy nhiên, giữa hàng loạt báo cáo cho rằng nhiều sinh viên tốt nghiệp đại học khó kiếm việc làm khi AI định hình lại quy trình tuyển dụng và làm việc, thái độ của xã hội cũng dần thay đổi. 

Hari Narayanan, Giám đốc điều hành Trung tâm Phát triển Kỹ năng Penang (PSDC), cho biết nhiều học sinh tốt nghiệp THPT và phụ huynh quan tâm nhiều hơn tới giáo dục nghề nghiệp. “Hầu hết sinh viên đến từ nhóm B40 muốn vừa học vừa kiếm sống”, Narayanan nói, đề cập đến 40% hộ gia đình có thu nhập thấp nhất. 70% thời gian đào tạo của PSDC diễn ra tại các công ty, cho phép sinh viên tích lũy kinh nghiệm đồng thời nhận được trợ cấp. 

Viện Đại học Anh Malaysia thuộc Đại học Kuala Lumpur (UniKL-BMI) cũng nhận định giới trẻ và phụ huynh đang cân nhắc các yếu tố như triển vọng việc làm, chứng chỉ nghề nghiệp, tiềm năng lương và kinh nghiệm trong ngành. Điều này làm cho các lĩnh vực như chất bán dẫn, điện và điện tử, công nghệ kỹ thuật số trở nên hấp dẫn hơn.

Ông Syed Hussain thuộc liên đoàn các nhà tuyển dụng cho biết, trong bối cảnh khó tuyển dụng lao động có tay nghề kỹ thuật, nhiều công ty không còn coi trọng ứng viên có bằng đại học hay không, mà là họ có đủ năng lực cần thiết để thực hiện công việc hiệu quả hay không. Trong các lĩnh vực như sản xuất, điện và điện tử, cơ điện tử và tự động hóa, sinh viên tốt nghiệp trường nghề có thể có “lợi thế vượt trội” nhờ được đào tạo thực hành và tiếp xúc với môi trường làm việc thực tế. 

Các giảng viên và sinh viên tại Trung tâm Phát triển Kỹ năng Penang (PSDC) - cơ sở giáo dục nghề kỹ thuật hàng đầu Malaysia.

Hàng tỉ USD đầu tư cho giáo dục nghề kỹ thuật

Việc thúc đẩy đào tạo nghề cũng gắn liền với tham vọng công nghiệp lớn hơn của Malaysia. Theo kế hoạch ngân sách năm 2026, chính phủ phân bổ tới 7,9 tỉ ringgit (hơn 1,9 tỉ USD) cho giáo dục nghề nghiệp, tăng mạnh so với năm trước. Kế hoạch Tổng thể Công nghiệp mới (NIMP) 2030 của Malaysia cũng xác định việc mở rộng giáo dực nghề nghiệp cho các công việc đòi hỏi kỹ năng cao trong những ngành trọng yếu.

TalentCorp, thuộc Bộ Nhân lực Malaysia, đã xác định 66 ngành nghề thiết yếu có nhu cầu cao và tương đối khó tuyển dụng, bao gồm kỹ sư công nghiệp và sản xuất, kỹ sư cơ khí và thợ hàn, cũng như chuyên gia về dữ liệu và an ninh mạng. 

Theo Chiến lược Bán dẫn Quốc gia, Malaysia đặt mục tiêu đào tạo và nâng cao kỹ năng cho 60.000 kỹ sư trong nước vào năm 2030. 

Hồi tháng 6, Malaysia đã khởi động chương trình TVET 2.0 với trọng tâm hướng tới các lĩnh vực mới nổi như mật mã học (nghiên cứu về mã hóa và giải mã thông tin) và năng lượng tái tạo, bên cạnh các lĩnh vực truyền thống như công nghệ ô tô và điện, khách sạn, thiết kế…

Thủ tướng Anwar Ibrahim cũng cho biết sẽ bổ sung 50 triệu ringgit (12,3 triệu USD) từ quỹ Chương trình Tác động Cao của quốc gia để thúc đẩy triển khai TVET 2.0. 

THANH TRÚC (Theo CNA)