Một đoạn đường cao tốc ở Nhật. Ảnh: Reuters

Trong một bài viết được đăng tải hôm 21-2 trên trang thông tin trực tuyến của hãng tin Anh Reuters, tác giả bài viết đã đưa ra một câu hỏi rằng “Liệu bạn sẽ mua gì khi đất nước của bạn có mọi thứ?”. Đây cũng là một câu hỏi khó mà Thủ tướng Nhật Shinzo Abe đang phải đối mặt. Để phục hồi nền kinh tế, Nhật cần chi một khoản tiền hơn 100 tỉ USD vào cơ sở hạ tầng trong vòng 15 tháng tới. Tuy nhiên, với những gì đang có như những đường xe lửa siêu tốc, những con đường cao tốc cùng với những hòn đảo nhân tạo vô cùng hiện đại, nước này hầu như không cần phải đầu tư gì thêm vào cơ sở hạ tầng.

Chi tiêu cho cơ sở hạ tầng được ưu tiên đứng đầu trong chương trình nghị sự kinh tế của ông Abe cùng với việc thúc đẩy ngân hàng trung ương tiến hành các bước đi tích cực hơn để kết thúc tình trạng giảm phát. Kể từ khi lên nắm quyền vào tháng 12-2012, ông đã dành 10 nghìn tỉ yen (107 tỉ USD) cho cơ sở hạ tầng và nâng cấp mới trong thời gian 15 tháng tới. Số tiền này tương đương với ¼ số tiền mà Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) ước tính cần để chi tiêu cho cơ sở hạ tầng giao thông trên toàn thế giới mỗi năm. Chi tiêu chính phủ được xem là một phương thuốc cổ điển cho sự tăng trưởng yếu nhưng nó là một trong những cách mà Nhật Bản đã cố gắng sử dụng và nước này đã từng chi 2.000 tỉ USD cho việc bêtông hóa đất nước trong những năm 1990 trong một nỗ lực nhằm hồi sinh nền kinh tế. Hiện Tokyo đang phải đối mặt với tình trạng suy thoái kinh tế lần thứ 4 kể từ năm 2000.

Các nhà kinh tế cảnh báo rằng nếu không có những cải cách thúc đẩy tiềm năng tăng trưởng dài hạn của Nhật, việc chi tiêu nhiều hơn chỉ là giải pháp tạm thời, có thể làm tăng thêm khoản nợ của chính phủ ước tính gấp đôi GPD quốc gia. “Tác động là đáng kể nhưng chỉ sẽ trong giai đoạn ngắn” – ông Tomo Kinoshita, chuyên gia kinh tế tại Sàn giao dịch chứng khoán Nomura ở Tokyo cho biết. Thủ tướng Abe nói rằng mục tiêu của việc chi tiêu này là nhằm để thúc đẩy tăng trưởng và cải thiện khả năng của Nhật trong công tác chống lại thiên tai chẳng hạn như thảm họa kép động đất và sóng thần vào tháng 3-2011 đã lấy đi sinh mạng của gần 20.000 người.

Ở thời điểm hiện tại, Nhật Bản là quốc gia có diện tích đứng thứ 61 trên thế giới, nước này sở hữu 1,2 triệu km đường và mạng lưới giao thông đứng thứ 5 trên thế giới. Ngoài ra, đất nước Mặt Trời mọc còn có 680.000 cầu, 10.000 đường hầm, 250 tàu siêu tốc và 98 sân bay. Nhiều đường giao thông, cầu, đường hầm, đập của Nhật được xây dựng trong thời kỳ chiến tranh cần được sửa chữa. Một nghiên cứu do Bộ Đất đai Nhật Bản công bố trong năm 2010 ước tính chi phí nâng cấp cơ sở hạ tầng sẽ tiếp tục tăng lên đến 190 nghìn tỉ yen (gần 200 tỉ USD) vào năm 2060. Tuy nhiên, kinh phí bảo trì và sửa chữa hàng năm sẽ chỉ đạt hơn 5 nghìn tỉ yen, một nửa so với kế hoạch chi tiêu của ông Abe vào cuối thập kỷ này.

Atsushi Miyawa, giáo sư về chính sách công tại Đại học Hokkaido cho rằng đầu tư vào cơ sở hạ tầng là không cần thiết, vượt ra ngoài những yếu tố cần để giữ an toàn cho Nhật Bản và khiến nền kinh tế trở nên ít nhạy cảm hơn. “Có một câu hỏi là có bao nhiêu đóng góp cho nền kinh tế sẽ đến từ đầu tư đa dạng ở trong nước”-ông nói.

HOÀNG NAM  (Theo Reuters)