Từng là quốc gia sụp đổ vì nợ nần chồng chất, Hy Lạp đã vượt qua nhiều thách thức và giờ đây được xem là hình mẫu cải cách khi thích ứng tốt trước cuộc khủng hoảng năng lượng từ cuộc chiến do Mỹ và Israel phát động chống  Iran.

Thủ tướng Hy Lạp Kyriakos Mitsotakis vừa thông báo nước này sẽ đưa ra gói hỗ trợ 500 triệu euro cho các hộ gia đình và doanh nghiệp bị tác động bởi cuộc chiến do Mỹ và Israel phát động chống Iran. Ảnh: GTP

Giảm nợ công nhanh nhất EU

Theo số liệu của Cơ quan thống kê châu Âu Eurostat công bố mới đây, Hy Lạp ghi nhận mức giảm nợ công nhanh nhất và ổn định nhất trong số 27 quốc gia thành viên Liên minh châu Âu (EU) từ sau khủng hoảng do đại dịch COVID-19.

Do chi tiêu lớn và chịu suy thoái kinh tế từ đại dịch COVID-19, nợ của Hy Lạp trong quý đầu tiên năm 2021 tăng lên 212,9% GDP, cao hơn gấp đôi so với mức trung bình của châu Âu. Tuy nhiên, đến cuối năm 2025, tỷ lệ nợ trên GDP đã giảm xuống còn 146,1%. Dự kiến vào cuối năm 2026, con số này sẽ tiếp tục giảm còn khoảng 137% GDP khi các chỉ số kinh tế trong những tháng đầu năm nay rất tích cực dù nhiều nước lao đao vì cuộc chiến Mỹ - Iran.  

Cuộc khủng hoảng tài chính của Hy Lạp chính thức bắt đầu vào tháng 12-2009 khi nước này thâm hụt ngân sách 12,7% GDP, vượt ngưỡng an toàn l5% GDP và vượt mức cho phép của khu vực đồng tiền chung euro  là 3% GDP. Với cam kết cải cách mạnh mẽ và chính sách “thắt lưng buộc bụng” quyết liệt, Hy Lạp được EU, Ngân hàng Trung ương châu Âu và Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) hỗ trợ khoản vay lên đến 289 tỉ euro (330 tỉ USD) trong 3 chương trình liên tiếp vào năm 2010, 2012 và 2015.

Nền tảng phát triển vững chắc

Tháng 8-2018, cuộc khủng hoảng nợ tại Hy Lạp coi như chấm dứt sau khi Cơ chế bình ổn châu Âu xác nhận nước này không còn phụ thuộc vào các gói cứu trợ, dù vẫn chịu sự giám sát tăng cường của EU nhằm tiếp tục thực hiện các biện pháp hỗ trợ thúc đẩy tăng trưởng bền vững. Đến tháng 8-2022, Hy Lạp mới chính thức chấm dứt 2 năm qua chịu sự giám sát tăng cường về tài chính của EU sau cuộc khủng hoảng nợ công nghiêm trọng, qua đó giúp Athens có quyền tự chủ lớn hơn trong đối chính sách kinh tế của mình.

Để vượt qua khủng hoảng, cải cách hành chính công là một yếu tố quan trọng góp phần vào sự phục hồi và tăng trưởng kinh tế của Hy Lạp. Biện pháp này tập trung giảm thiểu và đơn giản hóa thủ tục hành chính. Thông điệp rõ ràng của Hy Lạp là hiện đại hóa hành chính công, tạo môi trường kinh doanh thân thiện hơn và hấp dẫn hơn đối với đầu tư trong nước và quốc tế. Cải cách này cũng thể hiện sự chuyển dịch sang một chính phủ năng động, phản ứng nhanh hơn và có khả năng hỗ trợ phát triển kinh tế bền vững. Tiếp đó, nhờ các cải cách về kinh tế, sự nâng hạng tín nhiệm quốc gia và một loạt các biện pháp kích cầu đã tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển đất nước.

Dưới tác động to lớn của đại dịch COVID-19, kinh tế Hy Lạp suy giảm đến 8,3% vào năm 2020 nhưng ngay năm sau tăng trở lại ở mức 8,65%. Hy Lạp vẫn duy trì tăng trưởng cao hơn mức trung bình của châu Âu trong các năm gần đây bất chấp nguồn cung ứng và giá cả năng lượng lên cao trong cuộc chiến của Nga ở Ukraine từ tháng 2-2022.

Trong chuyến thăm Hy Lạp mới đây, Cao ủy châu Âu về kinh tế Valdis Dombrovskis kêu gọi các nước EU tiếp tục thúc đẩy cải cách trước tác động gay gắt của cuộc chiến ở Trung Đông và nhấn mạnh: “Chúng ta phải noi theo tấm gương của Hy Lạp về những cải cách đã được thực hiện, biến nước này thành một nền kinh tế năng động, với tăng trưởng ngày càng cao và nợ giảm”.

ĐỨC TRUNG