Thủ tướng Hungary Péter Magyar ngày 17-10 cho biết nước này sẵn sàng cho phép ngũ cốc Ukraine quá cảnh sang Tây Âu, sau khi Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đề nghị Hungary và các nước láng giềng tạo điều kiện vận chuyển nông sản trong bối cảnh xuất khẩu qua Biển Đen bị gián đoạn.

Tổng thống Ukraine Zelensky và Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen tại Brussels ngày 16-10. Ông Zelensky đang “cầu cứu” EU hỗ trợ Ukraine thêm 78 tỉ USD trong năm 2027. Ảnh: AFP

Theo ông Magyar, trong cuộc hội đàm ngày 16-10, Tổng thống Zelensky đã đề nghị Hungary, Ba Lan, Romania và Slovakia cho phép các đoàn tàu chở ngũ cốc Ukraine đi qua lãnh thổ để tới các thị trường Tây Âu. Trả lời đài truyền hình RTL, Thủ tướng Hungary khẳng định Budapest không phản đối đề xuất này, với điều kiện hàng hóa chỉ quá cảnh qua Hungary, không đưa vào thị trường trong nước.

Ông Magyar cho biết Tổng thống Zelensky đã đề cập phương án sử dụng các đoàn tàu chở bắp được niêm phong để vận chuyển hàng hóa sang Tây Âu. Đây là giải pháp từng được đề xuất trong giai đoạn đầu của cuộc xung đột Nga - Ukraine, bùng phát vào tháng 2-2022.

Ukraine là một trong những nước sản xuất và xuất khẩu hàng đầu thế giới về lúa mì, bắp và hạt hướng dương. Trước khi xung đột xảy ra, khoảng 90% lượng nông sản xuất khẩu của nước này được vận chuyển qua Biển Đen. Tuy nhiên, các cuộc tấn công và tình hình an ninh khu vực đã gây gián đoạn nghiêm trọng hoạt động xuất khẩu qua các cảng biển của Ukraine.

Về quan hệ song phương, ông Magyar cho biết đã nhất trí với Tổng thống Zelensky về việc khôi phục quan hệ giữa Hungary và Ukraine. Ông bày tỏ đoàn kết với Ukraine trước các cuộc tấn công của Nga, song tái khẳng định Hungary không có kế hoạch cung cấp vũ khí cho Kiev. Budapest đồng thời yêu cầu bảo đảm quyền lợi của cộng đồng người gốc Hungary tại Ukraine.

Đề xuất tạo thuận lợi cho vận chuyển ngũ cốc được đưa ra trong bối cảnh sản lượng bắp của Liên minh châu Âu (EU) chịu ảnh hưởng của thời tiết cực đoan. Theo dự báo của Ủy ban châu Âu, sản lượng bắp của EU trong năm nay có thể chỉ đạt 50,1 triệu tấn, thấp nhất trong gần 20 năm và giảm khoảng 20% so với mức trung bình 3 năm gần nhất. Pháp và Hungary là những nước chịu ảnh hưởng đáng kể do nắng nóng và hạn hán. 

Trong diễn biến khác, Tổng thống Zelensky cho biết cuộc gặp ba bên giữa lãnh đạo Ukraine, Nga và Mỹ có thể diễn ra trong thời gian Hội nghị thượng đỉnh Nhóm G20 theo đề xuất của Mỹ, với các phương án địa điểm gồm Các tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE), Saudi Arabia, Mỹ hoặc một quốc gia châu Âu. Ông Zelensky cho biết hiện chưa có xác nhận chính thức từ phía Mỹ hay Nga. Theo kế hoạch, Hội nghị thượng đỉnh G20 sẽ diễn ra tại Mỹ vào tháng 12-2026.

Ông Zelensky cho biết thêm phái đoàn đàm phán của Ukraine vẫn liên hệ với phía Mỹ, mới nhất là cuộc gặp hôm 16-10 giữa người đứng đầu Cơ quan tình báo đối ngoại Ukraine Rustem Umerov và đặc phái viên Mỹ Jared Kushner. 

Trước đó, trong cuộc họp báo ngày 16-10 tại Brussels, ông Zelensky cho biết Ukraine cũng đang có các cuộc đàm phán liên quan với châu Âu.

VIỆT THẮNG