Từ đổi mới phương pháp đào tạo, nâng cao năng lực nghiên cứu đến đẩy mạnh chuyển giao công nghệ, liên kết các địa phương và doanh nghiệp, các trường đại học tại TP Cần Thơ đang từng bước đưa Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22-8-2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo (Nghị quyết số 71-NQ/TW) vào cuộc sống.

* Nâng cao năng lực nghiên cứu, chuyển giao công nghệ

Nghị quyết số 71-NQ/TW đặt ra yêu cầu chuyển từ chú trọng truyền thụ kiến thức sang phát triển năng lực, tư duy sáng tạo và khả năng giải quyết vấn đề thực tiễn của người học. Trong đó, nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là những trụ cột quan trọng. 

Tại TP Cần Thơ, các trường đại học đang từng bước gắn đào tạo với nghiên cứu khoa học, phục vụ nhu cầu phát triển vùng ĐBSCL. Những lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo (AI), vi mạch bán dẫn, công nghệ sinh học, nông nghiệp công nghệ cao và y tế mở ra nhiều hướng giải quyết các vấn đề từ thực tiễn sản xuất và đời sống.

Nhóm sinh viên Trường Đại học Kỹ thuật - Công nghệ Cần Thơ, tác giả dự án “Nghiên cứu và phát triển robot tự hành kết hợp AI cho STEM” đạt giải Khuyến khích tại vòng chung kết Euréka 2025.  

Tại Trường Đại học Kỹ thuật - Công nghệ Cần Thơ (CTUT), trong giai đoạn 2020-2025, trường triển khai hơn 130 đề tài nghiên cứu khoa học các cấp, công bố 430 bài báo khoa học trong nước và quốc tế; nghiệm thu 31 giáo trình, công nhận 165 sáng kiến và tổ chức 32 hội thảo thúc đẩy đổi mới sáng tạo. Đáng chú ý, trường hỗ trợ đăng ký 6 sáng chế, giải pháp hữu ích.

Nhiều dự án của sinh viên CTUT thể hiện khả năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn. Dự án “Drone hỗ trợ trẻ tự kỷ” ứng dụng AI và xử lý hình ảnh để nhận diện, phản hồi các bài tập vận động của trẻ theo thời gian thực, đạt giải Khuyến khích Giải thưởng Sinh viên nghiên cứu khoa học - Euréka năm 2024. Năm 2025, dự án “Nghiên cứu và phát triển robot tự hành kết hợp AI cho STEM” tiếp tục đạt giải Khuyến khích tại vòng chung kết Euréka.

Theo NGƯT.TS Đỗ Thị Tuyết Nhung, Quyền Hiệu trưởng CTUT, các hội thi sáng tạo tạo môi trường để sinh viên phát huy năng lực, tư duy sáng tạo, kỹ năng nghiên cứu và khả năng giải quyết vấn đề thực tiễn. 

Một buổi học của thầy trò Trường Đại học FPT phân hiệu Cần Thơ. Ảnh: CTV

Tại các cơ sở giáo dục đại học, hiệu quả đào tạo còn được khẳng định qua khả năng ứng dụng sản phẩm nghiên cứu và cơ hội việc làm của sinh viên. Tiêu biểu, nhóm 7Rings của Trường Đại học FPT phân hiệu Cần Thơ phát triển dự án SignMTTN, giải pháp phiên dịch hai chiều hỗ trợ người điếc ứng dụng AI, đạt Á quân 2 Cuộc thi Thiết kế thúc đẩy hòa nhập - RMIT Accessibility Design Competition 2025. Các thành viên trong nhóm được nhận việc làm ngay khi tốt nghiệp.

Các trường đại học tại TP Cần Thơ đang đẩy mạnh nghiên cứu theo hướng ứng dụng, chuyển giao công nghệ và thương mại hóa kết quả, tập trung vào những lĩnh vực có thế mạnh của vùng ĐBSCL, như: nông nghiệp, thủy sản, môi trường và chuyển đổi số.

Học viên quốc tế theo học sau đại học tại Đại học Cần Thơ.

Minh chứng rõ nét ở Đại học Cần Thơ - cơ sở giáo dục đại học trọng điểm vùng ĐBSCL, hằng năm triển khai 500-600 đề tài nghiên cứu trong nước, 30-40 dự án quốc tế, chuyển giao hơn 20 quy trình công nghệ mới phục vụ sản xuất nông nghiệp, thủy sản và bảo vệ môi trường. Các đơn vị, doanh nghiệp, trung tâm thuộc Đại học Cần Thơ và các trường thành viên góp phần thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu theo mô hình doanh nghiệp khoa học và công nghệ, kinh tế, nông nghiệp - thủy sản...

Theo NGƯT.GS.TS Nguyễn Chí Ngôn, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Nam Cần Thơ, một trong các khâu đột phá của trường là nâng cao chất lượng đội ngũ, tăng cường nghiên cứu khoa học và hợp tác quốc tế. Nhất là công tác nghiên cứu khoa học, chuyển đổi số trong quản trị, đào tạo.

Các đại biểu, ban giám hiệu Trường Đại học Nam Cần Thơ thực hiện nghi thức ra mắt Viện Nghiên cứu Robot và Trí tuệ nhân tạo DNC. 

Năm học 2025-2026, Trường Đại học Nam Cần Thơ triển khai, nghiệm thu 198 đề tài nghiên cứu khoa học cấp cơ sở và 182 sách, giáo trình. Trong 9 tháng năm 2026, giảng viên nhà trường công bố 132 bài báo trên các tạp chí quốc tế uy tín. Song song đó, trường chú trọng chính sách hỗ trợ người học, bảo đảm không để sinh viên phải bỏ học vì hoàn cảnh khó khăn, đúng tinh thần Nghị quyết số 71-NQ/TW.

* Phát huy mô hình liên kết Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp

Các trường đại học tại TP Cần Thơ đang đẩy mạnh liên kết Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp. Trong đó, nhà nước định hướng phát triển, hoàn thiện cơ chế, chính sách; nhà trường đảm nhiệm đào tạo, nghiên cứu khoa học; doanh nghiệp tham gia đặt hàng nhân lực, tiếp nhận chuyển giao công nghệ và tạo cơ hội việc làm cho sinh viên.

Lãnh đạo UBND TP Cần Thơ thường xuyên gặp gỡ, lắng nghe và đồng hành, hỗ trợ các trường đại học trên địa bàn.

Thời gian qua, tại các cuộc hội nghị giữa lãnh đạo TP Cần Thơ và các trường đại học trong và ngoài thành phố, việc liên kết giữa nhà nước - nhà trường trong các lĩnh vực luôn được quan tâm thảo luận.

Theo ông Trương Cảnh Tuyên, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND TP Cần Thơ, thực tiễn phát triển của thành phố hiện nay đang đặt ra yêu cầu lựa chọn đúng các giải pháp trọng tâm để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế 2 con số; đẩy nhanh quá trình chuyển đổi số và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Sự đồng hành, hợp tác của các trường là một trong những điều kiện tìm ra hướng đi đúng, đạt mục tiêu đề ra. Thành phố sẵn sàng hỗ trợ, đồng hành cùng các trường trong quá trình phát triển.

Chương trình hợp tác giữa UBND TP Cần Thơ và các trường đại học được cụ thể hóa qua sự kiện ký kết Bản ghi nhớ hợp tác giữa UBND thành phố và 6 cơ sở giáo dục đại học gồm: Đại học Cần Thơ, Đại học Y Dược Cần Thơ, Đại học Kinh tế TP Hồ Chí Minh, Đại học Nam Cần Thơ, Đại học Tây Đô và Đại học Võ Trường Toản.

Từ ký kết hợp tác này, căn cứ đặc thù mỗi trường, việc cụ thể hóa chương trình, kế hoạch được tiến hành phù hợp để đôi bên cùng phát triển. Đơn cử, tháng 8-2026, UBND TP Cần Thơ triển khai Kế hoạch thực hiện thỏa thuận hợp tác với Đại học Cần Thơ giai đoạn 2026-2030, trên cơ sở Bản ghi nhớ số 01/BGN-UBND-ĐHCT ngày 26-11-2025.

Theo đó, hai bên hợp tác trên 5 lĩnh vực: đào tạo, phát triển nguồn nhân lực; khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số; văn hóa, nghệ thuật và du lịch; kết nối, hội nhập quốc tế; phát triển cộng đồng. Đồng thời, phối hợp xây dựng, triển khai các chương trình hợp tác; định kỳ đánh giá hiệu quả, đề xuất nội dung hợp tác mới và tăng cường liên kết giữa các đơn vị trực thuộc, nhất là trong đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu phát triển thành phố.

Buổi họp tổ công tác triển khai thực hiện bản ghi nhớ hợp tác giữa UBND TP Cần Thơ và Đại học Cần Thơ.

Theo lãnh đạo Đại học Cần Thơ, việc thắt chặt hơn nữa mối quan hệ hợp tác giữa UBND TP Cần Thơ và trường lần này mang ý nghĩa chiến lược, tạo nền tảng cho sự phối hợp sâu rộng, toàn diện, góp phần vào sự phát triển chung của thành phố. Thực tế, trước khi sáp nhập, sắp xếp các đơn vị hành chính, Đại học Cần Thơ đã có thời gian dài hợp tác với các địa phương Cần Thơ, Sóc Trăng, Hậu Giang và mang lại hiệu quả tích cực. Chương trình Mekong 1.000 (trong đó có Cần Thơ 150) đào tạo 1.000 thạc sĩ, tiến sĩ cho vùng ĐBSCL là điển hình. 

Đại học Cần Thơ thời gian tới tập trung 3 trụ cột: Nâng cao chất lượng đào tạo, hướng đến đào tạo tài năng, gắn với nhu cầu thị trường, chuyển đổi số và chuẩn quốc tế; phát huy nền tảng khoa học, công nghệ các lĩnh vực thế mạnh, đột phá các lĩnh vực công nghệ chiến lược, công nghệ dẫn dắt; tăng cường hợp tác trong nước và quốc tế, phục vụ cộng đồng, hội nhập toàn cầu. Đặc biệt là việc kết nối chặt chẽ Nhà nước - Nhà khoa học - Doanh nghiệp.

Hiện nay, mô hình doanh nghiệp trong trường đại học, trường đại học trong tập đoàn, doanh nghiệp… được một số trường đại học tại TP Cần Thơ thực hiện.

Trong đó, Trường Đại học Nam Cần Thơ đã sớm thành lập các doanh nghiệp trong trường học như: Tập đoàn Nam Miền Nam, Bệnh viện đa khoa Nam Cần Thơ và Công ty Thương mại Nam Cần Thơ, tạo cơ hội thực hành cho sinh viên các ngành Y Dược, Kinh tế - Luật, Kỹ thuật - Công nghệ, Kiến trúc - Xây dựng, Môi trường…

Theo Ban Giám hiệu nhà trường, các doanh nghiệp giúp nâng cao chất lượng tuyển sinh và thực hiện tự chủ đại học. Sinh viên năm ba, năm tư được thực tập, làm việc bán thời gian có trả lương và có cơ hội tuyển dụng sau tốt nghiệp.

Sinh viên Trường Đại học Nam Cần Thơ trong giờ học.

NGƯT.GS.TS Nguyễn Chí Ngôn, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Nam Cần Thơ, cho biết trường cũng chú trọng đẩy mạnh liên kết doanh nghiệp, tạo điều kiện để sinh viên thực hành, thực tập đúng chuyên ngành và nâng cao cơ hội việc làm. Nổi bật, trường hợp tác với Công ty Nguồn nhân lực SK tại Quảng Ninh tạo cơ hội cho sinh viên thực tập từ 3-6 tháng có hưởng lương tại các cụm công nghiệp ở địa phương. Đồng thời, trường phối hợp với VinFast đưa sinh viên nhóm ngành ô tô thực tập trực tiếp tại doanh nghiệp ở Hải Phòng.

Đáng chú ý, trường đang huy động nguồn lực từ các doanh nghiệp Đài Loan để xây dựng chương trình thạc sĩ theo mô hình “3 năm 2 bằng”. Theo đó, người học có cơ hội nhận bằng thạc sĩ của Trường Đại học Nam Cần Thơ và một trường đại học tại Đài Loan; được doanh nghiệp tài trợ học bổng toàn phần trong thời gian học tập tại Đài Loan và cam kết làm việc cho doanh nghiệp trong 2 năm sau tốt nghiệp. 

***

Từ thực tiễn phát triển hoạt động khoa học, công nghệ của các cơ sở giáo dục đại học tại Cần Thơ cho thấy sự năng động của mỗi đơn vị và chủ động hợp tác của TP Cần Thơ, cùng cộng đồng xã hội; tạo căn cơ gốc rễ cho phát triển bền vững của tất cả các bên.

Bài, ảnh: ĐẶNG NGỌC

Mời quý độc giải đón đọc Bài 4: Gỡ điểm nghẽn, tạo động lực mới