Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI, sáng 18-10, sau khi nghe các tờ trình và báo cáo thẩm tra, Quốc hội thảo luận ở tổ. Ông Lê Minh Nam, đại biểu Quốc hội đơn vị TP Cần Thơ, đã có góp ý quan trọng về Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2026 và dự kiến kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2027.

Ông Lê Minh Nam, đại biểu Quốc hội đơn vị TP Cần Thơ, phát biểu trong phiên thảo luận ở tổ sáng 18-10.

Theo báo cáo của Chính phủ, kết quả kinh tế - xã hội đạt được 9 tháng đầu năm 2026 rất tích cực: GDP quý III-2026 tăng 9,95% so với cùng kỳ năm trước, cao hơn mức tăng 8,15% của quý I và 8,81% của quý II. Với mức tăng lũy tiến quý sau cao hơn quý trước rất ấn tượng làm cho GDP 9 tháng năm 2026 tăng 9,01% so với cùng kỳ năm trước, tiến gần đến mục tiêu tăng trưởng 2 con số của cả năm. Thành quả đạt được nêu trên do có sự lãnh đạo sáng suốt, sâu sát, quyết liệt của Đảng, sự quyết tâm hoàn thiện thể thế pháp luật của Quốc hội, nỗ lực vượt bậc của Chính phủ và sự chung tay đồng hành của người dân, doanh nghiệp. Trong đó, nỗ lực của Chính phủ rất quan trọng và cũng rất vất vả do trực tiếp tổ chức thực hiện. Kết quả này đã và đang tạo niềm tin và động lực, đồng thời là nền tảng cho việc tiếp tục phấn đấu hoàn thành toàn diện mục tiêu và tầm nhìn phát triển kinh tế - xã hội theo Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng.

Đại biểu Lê Minh Nam đã tham gia khi xây dựng báo cáo thẩm tra, tuy nhiên qua cập nhật thông tin, học tập và nghiên cứu nghị quyết, Kết luận Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV, đại biểu đóng góp 2 ý kiến:

Một là, cần xây dựng chiến lược quản trị rủi ro như một trụ cột để song hành cùng các giải pháp đột phá thúc đẩy phát triển kinh tế, trong đó quản trị rủi ro chính sách tài khoá, tiền tệ phải được coi trọng để đảm bảo yêu cầu quản trị quốc gia hiệu lực, hiệu quả.

Kết luận 106 Hội nghị Trung ương 4 đã nêu những khó khăn thách thức, cụ thể là điều hành kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát tiếp tục chịu áp lực lớn; thị trường tiền tệ, tỷ giá chịu nhiều sức ép từ bên ngoài, lãi suất cho vay còn cao. Báo cáo Thủ tướng cũng đã đánh giá rất thẳng thắn những khó khăn, thách thức và tồn tại hạn chế, đồng thời rút ra nguyên nhân và 5 bài học kinh nghiệm trong điều hành kinh tế - xã hội.

Tuy nhiên, trước thực trạng và áp lực điều hành chính sách tài khóa tiền tệ trong bối cảnh hiện nay: Trên góc độ vĩ mô, Chính phủ cần xây dựng chiến lược quản trị rủi ro tổng thể để điều hành chủ động, kịp thời ứng phó, xử lý từ sớm, từ xa các rủi ro hệ thống. Dưới góc độ cụ thể, cần chỉ đạo các cơ quan quản lý nhà nước theo ngành lĩnh vực kiểm soát thường xuyên, liên tục, chặt chẽ các nhân tố, đối tượng có tiềm ẩn rủi ro cụ thể: áp lực đa mục tiêu trong điều hành (tăng trưởng cao, nhưng lạm phát phải thấp); lệch pha trong kỳ hạn nguồn vốn và cho vay (huy động nguồn ngắn hạn nhưng đang cho vay dài hạn, áp lực về cán cân thanh toán); rủi ro tín dụng bất động sản (trong bối cảnh thị trường - giá cả - khả năng thanh khoản của sản phẩm bất động sản…); độ trễ của chính sách tài khóa (chính sách cần có thời gian thẩm thấu phát huy tác dụng, đầu tư hôm nay nhưng để phát huy tác động thì cần có thời gian); tác động từ bên ngoài như giá nhiên liệu, chính sách tỷ giá, lãi suất và tiền tệ của quốc tế… để xây dựng phương án tác chiến xử lý khi có rủi ro một cách chủ động, tổng thể, hệ thống bằng nhiều công cụ chứ không nên xử lý theo tình huống.

Quan điểm ở đây không phải tính toán quá thận trọng làm nhụt ý chí hay lấy đó làm lý do trì hoãn như cảnh báo của Chủ tịch Quốc hội, mà cần xem sự thận trọng phòng ngừa kiểm soát rủi ro nhằm yên tâm trong tổ chức thực hiện.

Hai là, đối với nhiệm vụ giải pháp năm 2027 do Thủ tướng Chính phủ trình Quốc hội đang đặt ra 10 nhiệm vụ, trong đó nhiệm vụ giải pháp thứ 10 là nâng cao năng lực tổ chức thực hiện.

Nội dung này các báo cáo cụ thể không tách riêng, nhưng Thủ tướng Chính phủ đã đặt ra các yêu cầu để tổ chức thực hiện đó là đề cao trách nhiệm, tăng cường công tác phối hợp, đưa các chủ trương, chính sách của Trung ương vào thực tiễn của ngành, lĩnh vực, địa phương; khắc phục tình trạng đùn đẩy, né tránh, sợ trách nhiệm. Xác định rõ những việc cần làm, những nhiệm vụ trọng tâm, đột phá để thực hiện. Đồng thời, thường xuyên kiểm tra, đôn đốc, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, bảo đảm mỗi chủ trương, chính sách khi đi vào thực tiễn đạt hiệu quả.

Đại biểu cho rằng những nhiệm vụ giải pháp này có tính nguyên tắc, ở tầm Chính phủ thì đảm bảo. Tuy nhiên, để triển khai thực hiện hiệu quả cần phải nhìn thẳng vào bản chất tại sao khâu tổ chức thực hiện đang bị coi là khâu cần khắc phục, chúng ta cần bóc tách những "nút thắt" cốt lõi ở tầng thực thi hằng ngày để đề ra các giải pháp hành động cụ thể.

Đối với nâng cao năng lực thực thi, về chủ trương chính sách lớn thì đã có: Tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, quán triệt, học tập và triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhấn mạnh và chỉ đạo một số nội dung rất quan trọng cần được cụ thể hóa trong giải quyết yếu kém khâu thực thi, trong đó:

Thứ nhất, Tổng Bí thư cho rằng “Kỷ luật thực thi phải trở thành nguyên tắc hành động của toàn bộ hệ thống chính trị, chấm dứt tình trạng né tránh, trì trệ, đùn đẩy trách nhiệm trong tổ chức thực hiện nghị quyết".

Các địa phương cần phải làm rõ né tránh, đùn đẩy xuất phát từ đâu, do nguyên nhân gì:  Sợ sai là sợ gì, lý do gì, nguyên nhân ở đâu; sợ trách nhiệm là sợ ở đâu… cần phải làm rõ nguyên nhân mới có thể giải quyết triệt để được.

Thứ hai, với yêu cầu cải cách phương thức tổ chức thực hiện và kỷ luật thực thi. Tổng Bí thư nhấn mạnh yêu cầu đảm bảo mọi chương trình hành động phải được thiết kế trên cơ sở mục tiêu rõ ràng, lộ trình cụ thể, phân công trách nhiệm minh bạch và cơ chế kiểm tra, giám sát chặt chẽ.

Thứ ba, Tổng Bí thư yêu cầu phải chuyển mạnh từ phương thức “quản lý dựa trên mệnh lệnh hành chính” sang “quản trị dựa trên kết quả”; từ đánh giá bằng “báo cáo hình thức” sang đánh giá bằng “sản phẩm phát triển cụ thể” và “tác động xã hội” thực chất.

Thứ tư, xây dựng đội ngũ cán bộ có năng lực tổ chức thực thi, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung. Tổng Bí thư yêu cầu đột phá trong hành động phải đặc biệt chú trọng“đột phá về con người”.

4 nội dung này vừa qua cũng đã được xem xét và có Nghị quyết, Kết luận của Hội nghị Trung ương 4, đặc biệt đối với “Nghị quyết về tập trung xây dựng đội ngũ cán bộ các cấp, nhất là cấp chiến lược đủ phẩm chất, năng lực và uy tín, ngang tầm nhiệm vụ” do đồng chí Nguyễn Duy Ngọc trực tiếp quán triệt trong hội nghị - cũng rất quan trọng, với mục tiêu thực hiện yêu cầu đột phá trong hành động từ “đột phá về con người” như ý kiến chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư.

Từ những phân tích nêu trên, đại biểu Lê Minh Nam đề nghị Chính phủ tiếp tục cập nhật, bám sát các nghị quyết, kết luận nghị quyết Hội nghị Trung ương 4 để hoàn thiện chương trình, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2027.

Đối với  nội dung trình Quốc hội xem xét, quyết định việc kết thúc việc thực hiện các mục tiêu đề ra tại Nghị quyết số 38/2004/QH11 và Nghị quyết số 66/2013/QH13 của Quốc hội về chủ trương đầu tư xây dựng đường Hồ Chí Minh. Đại biểu đề nghị cung cấp đầy đủ các số liệu về quyết toán chi phí giải phóng mặt bằng, kết quả thực hiện kiến nghị thanh tra, kiểm toán, xử lý tài chính sau kiểm toán, đồng thời khắc phục triệt để theo yêu cầu trong các kết luận của Thanh tra Chính phủ, Kiểm toán nhà nước và yêu cầu tại các Nghị quyết của Quốc hội đã ban hành có liên quan đến dự án đường Hồ Chí Minh đến thời điểm quyết toán dự án theo đúng các quy định của pháp luật. Để kết thúc phải gọn về tài chính, khóa sổ, chốt trách nhiệm của các bên có liên quan.

PV (lược ghi)