Tính đến sáng hôm qua, số người chết trong các vụ xung đột sắc tộc ở Kenya đã lên tới hơn 300. Trong đó đặc biệt nghiêm trọng là vụ khoảng 2.000 người bạo loạn ở thị trấn Eldoret, cách Thủ đô Nairobi 298 km về phía Tây Bắc, đốt cháy một nhà thờ hôm 1-1 làm ít nhất 50 người bộ tộc Kikuyu thiệt mạng. Người ta lo ngại một cuộc nội chiến khốc liệt sẽ xảy ra nếu chính phủ Kenya không kiểm soát được tình hình.

Các vụ bạo lực ở Kenya xuất phát từ việc tranh chấp chiếc ghế tổng thống trong cuộc bầu cử ngày 27-12. Theo kết quả kiểm phiếu, đương kim Tổng thống Mwai Kibaki giành thắng lợi sít sao trước đối thủ Raila Odinga. Tuy nhiên, các quan sát viên quốc tế cho rằng cuộc bầu cử này “có vấn đề”. Thế nên không một nhà lãnh đạo nào ở châu Phi chúc mừng thắng lợi của ông Kibaki. Bộ Ngoại giao Mỹ cũng vội vã rút lại lời chúc mừng sau khi ông Odinga tuyên bố không chấp nhận kết quả bầu cử vì khẳng định có gian lận trong quá trình kiểm phiếu. Ngay lập tức, những người ủng hộ ông Odinga bắt đầu tràn xuống đường gây ra các vụ bạo lực. Đường phố Nairobi vắng lặng mấy ngày qua, các cửa hiệu đóng cửa và người dân phải dự trữ lương thực, nước uống để ở lại trong nhà. Hội Chữ thập đỏ Kenya xác nhận ít nhất 70.000 người ở miền Tây nước này bỏ nhà đi tìm nơi trú ẩn. Hàng trăm người Kikuyu thậm chí phải vượt biên giới sang Uganda tị nạn. Tình hình sẽ còn diễn biến phức tạp bởi ông Odinga quyết định sẽ tiếp tục triển khai các kế hoạch biểu tình phản đối ở thủ đô vào hôm nay 3-1.

Người dân Thủ đô Nairobi chạy loạn.

Tình hình bạo lực hiện nay còn được xem là sự bùng phát những bất đồng đè nén lâu nay giữa hơn 40 bộ tộc ở Kenya. Người Kikuyu, bộ tộc lớn nhất, bị cho là chiếm địa vị chính trị và kinh tế cao trong xã hội nhờ sự ưu ái của Tổng thống Kibaki. Ông Odinga, người bộ tộc Luo, cho rằng người Luo cũng như nhiều bộ tộc khác bị gạt ra ngoài sự phát triển của Kenya. Ông cũng đứng về phía người Hồi giáo, cộng đồng chịu sự phân biệt đối xử bởi Tổng thống Kibaki là người ủng hộ mạnh mẽ cuộc chiến chống khủng bố của Mỹ ở châu Phi.

Khủng hoảng tại Kenya khiến cộng đồng quốc tế hết sức lo ngại. Trong tuyên bố ngày 2-1, Ngoại trưởng Mỹ Condoleezza Rice và người đồng nhiệm Anh David Miliband yêu cầu các chính khách Kenya phải “cam kết thỏa hiệp”. Thủ tướng Anh Gordon Brown cũng điện đàm với Tổng thống Kibaki và ông Odinga, giục hai bên đàm phán tìm giải pháp hòa bình cho cuộc khủng hoảng. Chủ tịch Liên minh châu Phi (AU) lập tức tới Kenya để giải quyết cuộc khủng hoảng ở nền kinh tế lớn nhất Đông Phi này. AU tuyên bố “cực kỳ quan ngại”, đồng thời kêu gọi các bên liên quan “kiềm chế và đối thoại”. Các nhà ngoại giao đang nỗ lực thuyết phục chính phủ Kenya đồng ý cho Ủy ban tư pháp quốc tế tiến hành cuộc điều tra độc lập về kết quả bầu cử.

Trước sức ép quốc tế, Tổng thống Kibaki có vẻ như “xuống thang” và đề nghị đàm phán với phe đối lập. Tuy nhiên, ông Odinga tuyên bố sẽ chỉ gặp ông Kibaki khi nào ông này thừa nhận thất bại trong cuộc bầu cử.

N.MINH (Theo AP, AFP, Guardian, Reuters)