Theo Khoa Dinh dưỡng lâm sàng và Tiết chế, Viện Dinh dưỡng quốc gia (Bộ Y tế), chất lượng, chế độ ăn uống không lành mạnh có liên quan mật thiết đến nguy cơ gia tăng bệnh tật do tim mạch. 

Nhân viên Khoa Phòng chống bệnh không lây nhiễm và Dinh dưỡng, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) TP Cần Thơ tư vấn chế độ ăn phòng bệnh tim mạch cho người dân. 

Bắt đầu từ chọn thực phẩm...

Theo đó, các nhà khoa học dẫn chứng Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ (AHA) hướng dẫn mô hình ăn uống tốt cho tim mạch dựa trên bằng chứng. Đó là chế độ ăn kiểu địa trung hải, nhấn mạnh dầu ô liu, cá, trái cây, rau quả, các loại đậu và ngũ cốc nguyên hạt. Thứ hai là DASH, một phương pháp ăn uống ngăn chặn tăng huyết áp tập trung vào trái cây, rau quả, ngũ cốc nguyên hạt, protein nạc và các sản phẩm sữa ít béo, đồng thời hạn chế natri, đường và chất béo bão hòa. Thứ ba là ăn chay lành mạnh, nhấn mạnh vào các nguồn protein từ thực vật như đậu, đậu lăng và các loại hạt, cùng với nhiều trái cây, rau quả và ngũ cốc nguyên hạt.

Trái cây và rau quả có màu sắc đậm thường có mật độ dinh dưỡng cao hơn so với trái cây và rau quả có màu nhạt hơn và màu trắng. Trái cây và rau quả nguyên quả cung cấp nhiều chất xơ và cảm giác no hơn so với nước ép tương ứng. 

Việc sử dụng thực phẩm làm từ ngũ cốc nguyên hạt thay vì ngũ cốc tinh chế đã được chứng minh cải thiện các yếu tố nguy cơ tim mạch trong các nghiên cứu can thiệp có đối chứng ngẫu nhiên. Đây là một chiến lược quan trọng để cải thiện sức khỏe tim mạch tổng thể.

Nguồn protein lành mạnh từ thực vật có trong đậu nành (bao gồm edamame và đậu phụ), các loại đậu khác mà phổ biến là đậu lăng, đậu gà và đậu Hà Lan. Lượng tiêu thụ đậu cao hơn sẽ cho kết quả nguy cơ bệnh tim mạch thấp hơn, và đây cũng là nguồn cung cấp chất xơ. Nguồn protein lành mạnh từ động vật, chủ yếu có trong cá, hải sản và nên có ít nhất 2 bữa cá mỗi tuần vì giàu axit béo omega-3; sản phẩm sữa và thịt; sản phẩm sữa ít béo.

Việc tiêu thụ nhiều hạt cũng làm giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch, mạch vành và đột quỵ. Các chuyên gia cũng khuyên thận trọng trước sự xuất hiện nhanh và đa dạng các sản phẩm từ thực vật được cho rằng để thay thế thịt, vì hiện tại nhiều loại được chế biến quá mức và chứa đường, chất béo bão hòa, muối, chất ổn định và chất bảo quản.

Đến chú trọng phương pháp chế biến

Tuyên bố khoa học trên cho biết việc chuẩn bị bữa ăn tại nhà cho phép kiểm soát tốt hơn các thành phần và phương pháp nấu ăn. Tập trung vào việc sử dụng nguyên liệu tươi, nguyên chất và ưu tiên hấp, nướng hoặc xào nhanh thay vì chiên ngập dầu.

Cụ thể, tránh các dạng chiên rán, chọn thực phẩm không chế biến hoặc chế biến tối thiểu. Đối với thực phẩm đóng gói, phải đọc nhãn dinh dưỡng để chọn các sản phẩm có ít natri, đường bổ sung và chất béo bão hòa. Nên sử dụng dầu thực vật lỏng (ô liu, hướng dương, hạt cải, ngô). Trong nêm nếm, sử dụng ít hoặc không có muối, vì trong các thử nghiệm ngẫu nhiên, việc giảm tiêu thụ muối (natri clorua) liên quan đến giúp giảm huyết áp ở cả những người được điều trị bằng thuốc chống tăng huyết áp, từ đó cải thiện việc phòng ngừa và kiểm soát tăng huyết áp.

Giảm thiểu đồ uống và thực phẩm có đường bổ sung cũng như rượu bia. Trong trường hợp đi ăn ngoài, nên chọn các món có nhiều rau, protein nạc và ngũ cốc nguyên hạt. 

Mô hình ăn uống trên vừa cải thiện sức khỏe tim mạch, giảm nguy cơ đái tháo đường type 2 và mang lại nhiều lợi ích đối với các bệnh mãn tính khác, thúc đẩy sức khỏe thận. AHA cho biết, qua nghiên cứu 3 nhóm lớn người trưởng thành sử dụng mô hình ăn uống trên, cho thấy tỷ lệ tử vong do bệnh tim mạch của những người ăn theo khuyến nghị thấp hơn 14-28% so với các nhóm có chế độ ăn khác.

Bài, ảnh: H.HOA