IEA cảnh báo cuộc khủng hoảng nhiên liệu nghiêm trọng của ngành hàng không 

Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 16-4 đã thừa nhận cuộc chiến với Iran là một “sự chệch hướng nhỏ” trong nhiệm kỳ thứ hai của ông. Thừa nhận này đưa ra trong bối cảnh ngày càng nhiều khảo sát cho thấy sự bất mãn của công chúng Mỹ đối với cuộc xung đột đang bước sang tuần thứ sáu tại Trung Đông.

Tổng thống Trump phát biểu hôm 16-4. Ảnh: AP

Phát biểu tại một sự kiện ở Las Vegas (bang Nevada), ông Trump vừa quảng bá chính sách “không đánh thuế tiền tip” trong gói cải cách thuế lớn được thông qua năm ngoái, vừa ca ngợi thành tích kinh tế của Mỹ kể từ khi ông trở lại Nhà Trắng vào năm 2025. Tuy nhiên, ông thừa nhận rằng cuộc chiến với Iran là một yếu tố chuyển hướng trong chương trình nghị sự của chính quyền.

Trước những người ủng hộ, ông nói: “Chúng ta có nền kinh tế tốt nhất trong lịch sử đất nước ở nhiệm kỳ đầu, và hiện nay chúng ta còn đang bùng nổ hơn… Và dù có chút chệch hướng nhỏ liên quan đến đất nước Iran”. Tuy vậy, ông nhấn mạnh rằng hành động quân sự là cần thiết, bởi nếu không, “những điều rất tồi tệ có thể xảy ra” - ám chỉ năng lực hạt nhân của Tehran.

Tuyên bố này được đưa ra trong bối cảnh các cuộc thăm dò dư luận gần đây cho thấy người dân Mỹ ngày càng hoài nghi về cuộc chiến. Một khảo sát của Ipsos thực hiện tuần trước cho thấy 51% trong hơn 1.000 người được hỏi cho rằng cuộc xung đột với Iran là không xứng đáng với chi phí mà Mỹ phải bỏ ra, trong khi chỉ 24% số người được hỏi ủng hộ.

Một cuộc thăm dò khác của Quinnipiac University công bố ngày 16-4 cho thấy 65% cử tri Mỹ cho rằng ông Trump phải chịu trách nhiệm về việc giá xăng tăng do eo biển Hormuz bị phong tỏa kể từ khi xung đột nổ ra. Cùng khảo sát này cũng ghi nhận chỉ 36% cử tri tán thành cách ông xử lý vấn đề Iran, trong khi 58% phản đối.

Châu Âu đang đối mặt nguy cơ khủng hoảng nhiên liệu hàng không nghiêm trọng khi nguồn cung có thể chỉ còn khoảng 6 tuần, trong bối cảnh xung đột Trung Đông tiếp tục làm gián đoạn tuyến vận tải chiến lược qua eo biển Hormuz.

Theo cảnh báo của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), nếu tình trạng phong tỏa hoặc hạn chế lưu thông tại eo biển này kéo dài, nhiều chuyến bay nội địa và quốc tế tại châu Âu có thể sớm bị hủy do thiếu nhiên liệu. Tổng Giám đốc IEA Fatih Birol nhận định đây là một phần của cuộc khủng hoảng năng lượng lớn chưa từng có.

Eo biển Hormuz là tuyến vận chuyển then chốt, trung chuyển phần lớn dầu mỏ và nhiên liệu tinh chế từ Trung Đông ra thế giới. Kể từ khi xung đột leo thang từ cuối tháng 2-2026, sau các hoạt động quân sự giữa Mỹ, Israel và Iran, tuyến hàng hải này bị gián đoạn nghiêm trọng, khiến chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu chịu áp lực lớn.

Châu Âu hiện phụ thuộc khoảng 75% vào nguồn nhập khẩu nhiên liệu hàng không từ Trung Đông, khiến khu vực đặc biệt dễ tổn thương trước các cú sốc nguồn cung. Giá nhiên liệu đã tăng hơn gấp đôi, gây sức ép lớn lên các hãng bay.

Hãng hàng không KLM của Hà Lan đã thông báo hủy 80 chuyến bay đi và đến sân bay Amsterdam Schiphol trong tháng 5 do chi phí nhiên liệu tăng cao, dù số chuyến bị ảnh hưởng chiếm dưới 1% lịch bay châu Âu của hãng. Trước đó, Lufthansa (Đức) cân nhắc cắt giảm công suất 2,5-5%, có thể phải tạm dừng khai thác 20-40 máy bay, trong khi hãng SAS của Bắc Âu dự kiến hủy khoảng 1.000 chuyến bay trong tháng 4.

Giới chức và doanh nghiệp đang kêu gọi Liên minh châu Âu (EU) triển khai các biện pháp khẩn cấp như phối hợp mua nhiên liệu, tạm thời miễn giảm thuế và hỗ trợ tài chính để giảm thiểu tác động. Tuy nhiên, yếu tố quyết định vẫn là việc khôi phục lưu thông qua eo biển Hormuz, điều phụ thuộc trực tiếp vào diễn biến ngoại giao và quân sự trong khu vực.

PHƯƠNG HOA (TTXVN)