TRÍ VĂN (Tổng hợp)

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Janet Yellen mới đây đã đến Hàn Quốc để thúc đẩy thành lập "Bộ tứ siêu chip" gồm Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc và Ðài Loan. Bà Yellen tin rằng liên minh này sẽ tăng cường khả năng phục hồi của chuỗi cung ứng và hạn chế sự thao túng của các đối thủ địa chính trị. Trong khi đó, các chuỗi cung ứng được cho sẽ trở nên đa dạng hơn nếu Mỹ có thể dựa vào các đối tác thương mại đáng tin cậy.

Đứng trước áp lực lớn

Với "Bộ tứ siêu chip", Mỹ muốn giảm sự phụ thuộc vào các sản phẩm của Trung Quốc, trong bối cảnh Bắc Kinh có thể áp đặt chiến lược "đóng băng" hoặc hạn chế xuất khẩu để tạo áp lực đối với Washington. Ðó là một trong những lý do vì sao Mỹ có kế hoạch hợp tác chặt chẽ hơn với Ðài Loan, Nhật Bản và Hàn Quốc.

Tòa nhà SK Tower ở thủ đô Bắc Kinh đã được SK Group bán hồi tháng 6 năm ngoái. Ảnh: SCMP

Thế nhưng, trong khi Nhật Bản và Ðài Loan đã "bật đèn xanh" tham gia liên minh nói trên, Hàn Quốc vẫn chưa đưa ra quyết định dù thời hạn để Seoul quyết định có tham gia hay không đang cận kề (vào cuối tháng 8). Do một liên minh như vậy là nhằm mục đích cắt giảm sự phụ thuộc vào Trung Quốc nên nó khó có thể được Bắc Kinh hoan nghênh. Mặt khác, điều này có thể ảnh hưởng đến các "ông lớn" công nghệ xứ kim chi như Samsung hay SK Hynix, những công ty phụ thuộc vào nhập khẩu và các cơ sở sản xuất của Trung Quốc.

Thực tế là Hàn Quốc đang vấp phải phản ứng dữ dội từ Trung Quốc. Giới truyền thông Trung Quốc cho rằng việc Hàn Quốc gia nhập "Bộ tứ siêu chip" do Mỹ phát động sẽ "lợi bất cập hại". Theo giới phân tích, đây được xem như là một lời đe dọa từ Trung Quốc rằng các công ty Hàn Quốc có thể trở thành mục tiêu trả đũa tiếp theo của Bắc Kinh vì Trung Quốc là nơi nhập khẩu gần một nửa lượng bộ nhớ bán dẫn xuất khẩu của
Hàn Quốc.

Ước tính cho thấy, tổng kim ngạch xuất khẩu chất bán dẫn của Hàn Quốc đạt 128 tỉ USD vào năm ngoái. 39% trong số này đến từ Trung Quốc và thậm chí là 60% nếu tính cả Hong Kong. Ngoài ra, Samsung còn duy trì một cơ sở sản xuất bộ nhớ điện tĩnh flash, có thể lưu trữ dữ liệu ngay cả khi không được kết nối với nguồn điện tại Trung Quốc, thị trường nhập khẩu hơn 40% bộ nhớ bán dẫn của Samsung. Về phần mình, 45% số bộ nhớ truy cập ngẫu nhiên động của SK Hynix được sản xuất ở Trung Quốc.

Tuy nhiên, cả Samsung và SK Hynix đều đang có kế hoạch hạn chế đầu tư tại Trung Quốc theo một đạo luật mới của Mỹ siết chặt nhập khẩu chất bán dẫn từ Trung Quốc. Samsung tuyên bố tập đoàn này sẽ đầu tư 200 tỉ USD trong vòng 20 năm nhằm xây dựng 11 nhà máy sản xuất tại Mỹ.

"Rục rịch" chuyển hướng?

Hàn Quốc được cho đang có động thái giảm dần phụ thuộc kinh tế vào Trung Quốc. Song song với xu hướng toàn cầu gần đây, ngày càng có nhiều công ty Hàn Quốc rời Trung Quốc, đồng thời di dời lực lượng lao động và cơ sở sản xuất ra khỏi quốc gia đông dân nhất thế giới.

Từng được coi là vùng đất đầy cơ hội với chi phí lao động thấp và tốc độ tăng trưởng kinh tế nhanh chóng, nhưng Trung Quốc hiện đang vướng vào nhiều vấn đề với phương Tây. Cùng với việc thị trường nền kinh tế lớn thứ hai thế giới không ổn định, rất nhiều công ty đã chuyển đi tới các thị trường khác, chủ yếu là ở khu vực Ðông Nam Á.

SK Group là một ví dụ điển hình. Theo tờ Straits Times, tháng 8 năm ngoái, SK China, công ty con của SK Group tại Trung Quốc, đã bán toàn bộ cổ phần của mình trong mảng cho thuê ô tô cho hãng Toyota của Nhật Bản với giá 44 triệu USD. Tập đoàn này cũng đã bán tòa nhà SK Tower ở thủ đô Bắc Kinh vào tháng 6 năm ngoái. SK Group trong một tuyên bố cho biết, lý do là họ muốn đầu tư nhiều hơn vào các công ty khởi nghiệp Trung Quốc giàu tiềm năng, song các biện pháp tái cơ cấu này được đánh giá là nằm trong nỗ lực cắt giảm sự phụ thuộc vào Trung Quốc, giống như nhiều công ty khác của Hàn Quốc đang làm.

Một cuộc khảo sát gần đây của Hiệp hội Thương mại Quốc tế Hàn Quốc (KITA) cho thấy, phần lớn công ty Hàn Quốc kinh doanh tại Trung Quốc đang cân nhắc cắt giảm quy mô, rút ​​lui hoặc chuyển địa điểm hoạt động sang những nơi khác. Hầu hết đều dự đoán Chính phủ Trung Quốc sẽ tiếp tục các biện pháp nghiêm ngặt nhằm ngăn chặn sự lây lan của đại dịch COVID-19 cho đến hết năm nay. Theo khảo sát, hơn 88% người trả lời rằng các biện pháp phong tỏa của Bắc Kinh đã gây ảnh hưởng tiêu cực đến việc làm ăn của họ, gây trở ngại đối với hoạt động vận tải, bán hàng, tiếp thị và chuỗi cung ứng. "Ngay cả khi các lệnh phong tỏa được dỡ bỏ, Thượng Hải vẫn tiếp tục hạn chế các dịch vụ tiếp xúc trực tiếp. Vì tình hình đi lại vẫn còn bất tiện nên các công ty sẽ mất thời gian để bình thường hóa hoạt động sản xuất của họ tại Trung Quốc" - Văn phòng KITA tại Thượng Hải cho hay.

Các công ty Hàn Quốc cũng nói rằng các quy định của Chính phủ Trung Quốc cũng như căng thẳng thương mại Mỹ - Trung leo thang khiến môi trường đầu tư ở đây xấu đi. Sau 5 năm bị chính quyền Bắc Kinh trả đũa kinh tế, Tập đoàn Lotte gần như đã hoàn tất việc rút khỏi Trung Quốc. Trước đó, Lotte hồi năm 2016 quyết định cung cấp một địa điểm cho quân đội Mỹ tại Hàn Quốc triển khai hệ thống phòng thủ tên lửa tầm cao giai đoạn cuối (THAAD). Ðộng thái này đã khiến Bắc Kinh "nổi đóa" và trừng phạt, người tiêu dùng thì tẩy chay. Công ty mỹ phẩm và làm đẹp Amorepacific cũng đã đóng cửa hàng trăm cửa hàng trong vài năm qua, sau khi bị người tiêu dùng Trung Quốc tẩy chay trong thời gian dài. Về phần mình, Tập đoàn ô tô Hyundai đã bán nhà máy ở Bắc Kinh vào năm ngoái, 2 năm sau khi hoạt động của nhà máy bị đình chỉ do doanh số bán hàng chậm lại trong bối cảnh THAAD được triển khai. Còn Tập đoàn điện tử LG Electronics thì bán tòa nhà Twin Tower ở Bắc Kinh với giá 8 tỉ nhân dân tệ (1,18 tỉ USD) vào năm 2020 và thanh lý 2 nhà máy ở Thiên Tân và Côn Sơn, cũng như một cửa hàng Hi Plaza ở Thẩm Dương.