Greenland là hòn đảo rộng lớn với diện tích hơn 2,1 triệu km². Nơi đây có vị trí địa chính trị chiến lược, khi nằm giữa Mỹ và châu Âu và chắn ngang tuyến đường hàng hải giữa Greenland, Iceland và Anh, nối liền Bắc Cực với Đại Tây Dương. Ngày nay, trữ lượng tài nguyên thiên nhiên phong phú, bao gồm dầu mỏ, khí đốt và khoáng sản đất hiếm, càng khiến hòn đảo này trở nên quan trọng hơn về mặt chiến lược.

Thâu tóm Greenland là ý tưởng tham vọng trong lịch sử của Mỹ.  Ảnh: NPR

Với vị trí địa lý chiến lược đó, Greenland từ lâu đã trở thành điểm nóng trong cuộc cạnh tranh địa chính trị giữa Mỹ và châu Âu. Và Tổng thống Donald Trump không phải là người Mỹ đầu tiên mong muốn kiểm soát Greenland, mà đề xuất này đã xuất hiện từ gần 150 năm trước.

Sự quan tâm của Mỹ đối với Greenland bắt nguồn từ thế kỷ XIX, khi Ngoại trưởng Mỹ lúc bấy giờ là ông William H. Seward đã đưa ra ý tưởng mua Greenland và Iceland từ Đan Mạch, ngay sau khi mua Alaska từ Nga vào năm 1867 với giá 7,2 triệu USD.

Năm 1910, Đại sứ Mỹ tại Đan Mạch lúc bấy giờ là ông Maurice Francis Egan viết thư cho Thứ trưởng Ngoại giao Mỹ lúc đó với một đề xuất là Mỹ nhượng lại đảo Mindanao thuộc Philippines cho Đan Mạch để đổi lấy Greenland và Quần đảo Virgin thuộc Đan Mạch. Dù đề xuất rất táo bạo này không được xúc tiến, nhưng năm 1917, Mỹ mua Quần đảo Virgin với giá 25 triệu USD bằng vàng để ngăn chặn các hòn đảo vùng Caribe rơi vào tay Đức.

Trong Thế chiến thứ hai, sau khi Đức tấn công Đan Mạch, Mỹ đảm nhận trách nhiệm bảo vệ Greenland và thiết lập sự hiện diện quân sự dày đặc trên đảo. Sau đó, vào năm 1946, chính quyền Tổng thống Harry Truman đưa ra lời đề nghị chính thức đầu tiên mua Greenland với giá 100 triệu USD bằng vàng và quyền khai thác các mỏ dầu ở Alaska để trao đổi với Đan Mạch, nhưng nước này từ chối. Tuy vậy, Mỹ vẫn tiếp tục củng cố sự hiện diện quân sự tại Greenland thông qua quan hệ đồng minh với Đan Mạch. Đến năm 1951, Mỹ và Đan Mạch ký “Hiệp định Phòng thủ Greenland”, qua đó trao cho Mỹ quyền kiểm soát quân sự thực tế tại khu vực này.

Tại căn cứ quân sự Pituffik ở Greenland, Mỹ đang triển khai các cơ sở thu thập tình báo, hệ thống cảnh báo sớm tên lửa và trạm giám sát vệ tinh, có nhiệm vụ theo dõi thông tin tàu thuyền qua lại và cảnh báo sớm các cuộc tấn công bằng tên lửa đạn đạo nhắm vào lãnh thổ Mỹ.

ĐỨC TRUNG (Tổng hợp)