Một tuần sau khi lực lượng Houthi được Iran hậu thuẫn chiếm giữ các địa điểm dọc theo bờ Biển Đỏ của Yemen, mở rộng phạm vi kiểm soát eo biển Bab el-Mandeb - một điểm nghẽn hàng hải trọng yếu và đe dọa hoạt động xuất khẩu dầu mỏ của Saudi Arabia, nhóm này dường như đang chuyển hướng sang khu vực phía Đông giàu dầu mỏ của đất nước.

Chính phủ Yemen lâm nguy

Houthi nổi dậy đã chiếm thành phố cảng quan trọng Mocha bên Biển Đỏ trước khi kiểm soát một số hòn đảo gần eo biển hẹp Bab el-Mandeb, nơi có khoảng 12% lưu lượng thương mại toàn cầu đi qua trong thời bình.

Lực lượng Houthi tại thủ đô Sanaa. Ảnh: EPA

Giao tranh ác liệt đã được ghi nhận trong những ngày gần đây tại thành phố Marib và các khu vực lân cận. Đây là thành phố trung tâm thuộc tỉnh cùng tên, đóng vai trò là thành trì then chốt, mang ý nghĩa sống còn của Chính phủ Yemen được quốc tế công nhận. Marib được xem là một trong những trụ cột kinh tế lớn nhất của Yemen nhờ sở hữu trữ lượng dầu mỏ và khí đốt tự nhiên dồi dào. Nơi đây còn nằm trên tuyến đường huyết mạch kết nối miền Bắc Yemen với các tỉnh miền Nam.

Các cuộc tấn công trước đó của lực lượng Houthi đã không thể chiếm được thành phố này, nơi cũng đóng vai trò là căn cứ quân sự quan trọng của các lực lượng được Saudi Arabia hậu thuẫn. Houthi cũng đang đe dọa Taiz, thành phố ở phía Tây vốn là chiến tuyến quan trọng trong phần lớn thời gian diễn ra xung đột.

Đáng chú ý khi Houthi tuyên bố đã lần đầu tiên bắn hạ chiến đấu cơ F-15SA của Saudi Arabia trên bầu trời Marib ngày 16-9, đánh dấu thành quả quan trọng của họ trong hệ thống phòng không. F-15SA là phiên bản tiên tiến của dòng F-15 Eagle của Mỹ, được trang bị hệ thống radar, tác chiến điện tử và vũ khí hiện đại. Trong khi đó, Houthi cho biết sử dụng tên lửa đất đối không do họ tự chế tạo để tiêu diệt F-15SA.

Đến ngày 19-9, Houthi đã tiến hành 2 chiến dịch tấn công các “mục tiêu nhạy cảm” tại thủ đô Riyadh và cơ sở của hãng dầu khí Saudi Aramco ở thành phố Yanbu bằng tên lửa đạn đạo, tên lửa hành trình và máy bay không người lái (drone) nhằm trả đũa những cuộc không kích của Saudi Arabia nhằm vào Yemen. Đây là lần đầu tiên Houthi nhắm vào mục tiêu Riyadh. 

Sức mạnh của Houthi

Lực lượng Houthi đã phát động cuộc tiến công lớn đầu tiên từ thành trì của họ ở miền Bắc vào năm 2014, chiếm giữ thủ đô Sanaa cùng phần lớn khu vực miền Bắc và Tây Yemen.  Việc kiểm soát Sanaa giúp Houthi tiếp quản nhiều cơ sở và kho quân sự của quân đội Yemen, trong đó có tên lửa đạn đạo, rocket và nhiều loại khí tài khác. Đây là nguồn lực quan trọng giúp Houthi nhanh chóng mở rộng khả năng tác chiến. Saudi Arabia đã can thiệp vào năm sau đó và giao tranh tiếp diễn cho đến khi lệnh ngừng bắn được thiết lập vào năm 2022.

Những năm qua, Houthi đã xây dựng một kho vũ khí gồm tên lửa đạn đạo, tên lửa hành trình và drone có khả năng tấn công các mục tiêu tầm xa. Các cuộc tấn công nhắm vào tàu thuyền trên Biển Đỏ kể từ năm 2023 đã cho thấy khả năng đe dọa hoạt động giao thông hàng hải quốc tế của họ. Ngoài các mục tiêu thường xuyên là cơ sở hạ tầng năng lượng và các căn cứ quân sự của Saudi Arabia, Houthi thậm chí đã nhiều lần bắn tên lửa và drone vào Israel.

Iran được cho đã cung cấp vũ khí, hoạt động huấn luyện và hỗ trợ kỹ thuật cho Houthi. Trước đây, các nhà phân tích đánh giá Houthi không đơn thuần là một lực lượng ủy nhiệm của Iran, bởi họ vẫn duy trì các mục tiêu chính trị, kiểm soát lãnh thổ và quyền tự quyết riêng. Tuy nhiên, sự hỗ trợ từ Iran trong 2 năm qua, đặc biệt là từ khi phong trào vũ trang Hồi giáo Hamas ở Gaza và Hezbollah ở Lebanon suy yếu trong cuộc chiến với Israel, đã góp phần gia tăng năng lực quân sự của Houthi.

ĐỨC TRUNG