Tây Ban Nha sắp cấp quy chế pháp lý cho khoảng nửa triệu người hiện đang sinh sống và làm việc tại nước này mà không có giấy tờ cư trú hợp lệ. Đây là động thái đi ngược xu hướng và chính sách chống nhập cư tại phần lớn châu Âu và Mỹ.

Người nhập cư từ Venezuela bán thức ăn tại thủ đô Madrid, Tây Ban Nha. Ảnh: NY Times

Theo đó, những người nước ngoài có lý lịch tư pháp trong sạch, đến Tây Ban Nha trước ngày 31-12-2025 và cư trú tại đây ít nhất 5 tháng, sẽ được cấp giấy cư trú hợp pháp tối đa 1 năm (có thể gia hạn). Những người đã xin tị nạn trước cuối năm ngoái cũng có thể nộp đơn theo diện này.

Bộ trưởng Di trú Elma Saiz hôm 27-1 cho biết thời gian tiếp nhận hồ sơ kéo dài từ tháng 4 đến hết tháng 6 năm nay. Chính phủ Tây Ban Nha, do đảng Xã hội lãnh đạo, ước tính khoảng 500.000 người sẽ được cấp quyền cư trú hợp pháp, nhưng giới phân tích phỏng đoán con số cao hơn.

Ngược dòng 

Quyết định của Chính phủ Tây Ban Nha hoàn toàn trái ngược với cách tiếp cận cứng rắn đối với tình trạng nhập cư bất hợp pháp mà phần lớn châu Âu và Mỹ áp dụng trong những năm gần đây.

Mặc dù số người nhập cư trái phép đến cựu lục địa đang giảm, các quốc gia thuộc Liên minh châu Âu (EU) cuối năm ngoái vẫn thông qua các biện pháp mạnh tay hơn với tình trạng này, cho phép trục xuất những người bị bác đơn xin tị nạn sang các “trung tâm hồi hương” ở hải ngoại (bên ngoài EU). Mục tiêu của chính sách này là tăng tỷ lệ hồi hương, giảm áp lực cho các quốc gia tuyến đầu và hạn chế di cư bất hợp pháp. 

Tại Pháp, năm ngoái số vụ trục xuất gia tăng, song song với việc ngày càng ít người nhập cư “lậu” được trao các con đường hợp pháp để làm việc.

Ở Mỹ, chính quyền thực hiện chiến dịch trục xuất lớn nhất lịch sử, bắt giữ hàng chục ngàn người nhập cư bất hợp pháp, đồng thời tạm ngừng xử lý visa từ 75 quốc gia và rà soát lại thẻ xanh. 

Trong bối cảnh chung đó, Tây Ban Nha lại chọn cách tiếp cận cởi mở hơn với quan điểm nếu mọi người đã sống và làm việc tại đây thì phải đóng thuế, thay vì để họ làm việc chui trong “nền kinh tế ngầm”. Thủ tướng Pedro Sánchez khẳng định, trái với những chỉ trích rằng người nhập cư là gánh nặng cho hệ thống an sinh xã hội, họ thực tế đóng vai trò then chốt để duy trì nhà nước phúc lợi, đặc biệt tại các quốc gia có dân số già như Tây Ban Nha. Đưa khoảng nửa triệu lao động vào nền kinh tế chính thức sẽ củng cố hệ thống an sinh xã hội của nước này.

Nhập cư là một nguồn lực

Chính phủ Tây Ban Nha ủng hộ nhập cư như một động lực nền tảng cho sự tăng trưởng mạnh mẽ của nền kinh tế lớn thứ 5 châu Âu. Quyết định mới được đưa ra trong bối cảnh kinh tế nước này đang tăng trưởng khả quan, tỷ lệ thất nghiệp giảm và một số lĩnh vực thiếu lao động.

Trong nửa thế kỷ qua, các chính phủ cả cánh tả lẫn cánh hữu ở Tây Ban Nha đã thực hiện tổng cộng 6 đợt hợp thức hóa cư trú quy mô lớn. Lần gần nhất, vào năm 2005, xấp xỉ 576.000 người đã trở thành cư dân hợp pháp. Nghiên cứu về đợt hợp thức hóa năm 2005 cho thấy mỗi người nhập cư được cấp quy chế pháp lý đã giúp tăng ngân sách công trung bình khoảng 4.000 euro (gần 5.000USD) mỗi năm.

Các cuộc khảo sát chỉ ra người dân Tây Ban Nha từ lâu đã thuộc tốp đầu châu Âu về thái độ tích cực đối với tác động của nhập cư tới đất nước. Năm ngoái, Viện Nghiên cứu Funcas của Tây Ban Nha ghi nhận mức độ tán thành nhập cư tại nước này thuộc hàng cao nhất châu Âu, khi chỉ 28% người tham gia khảo sát ủng hộ biện pháp siết nhập cư. 

Theo ước tính, hiện có khoảng 840.000 người nhập cư không giấy tờ đang sinh sống tại Tây Ban Nha, trong đó hơn 90% đến từ khu vực Mỹ Latinh. Đa số họ đến bằng đường hàng không với thị thực tạm thời, sau đó ở lại quá hạn và làm việc trong “nền kinh tế ngầm” của nước này, bao gồm tại các công trường xây dựng, nông trại và nhà hàng hoặc trong các hộ gia đình.

HẠNH NGUYÊN (Theo France24, WSJ)