Các cuộc tấn công gây thương vong lớn đang ngày càng gia tăng ở Sudan, khi máy bay không người lái (UAV) “mang chiến tranh đến những nơi từng an toàn” khắp nước này.

Chiếc UAV đầu tiên tấn công trung tâm giao thông nhộn nhịp gần một khu chợ ở Al-Dibab, khi hàng trăm người đang tập trung để lên xe tải trở về nhà. 10 phút sau, vào tối 18-10, chiếc UAV thứ hai đã tấn công một địa điểm tương tự tại thị trấn thuộc bang Tây Kordofan. Ít nhất 139 người đã thiệt mạng.

8 ngày sau vụ tấn công kép - được thiết kế để tối đa hóa thương vong bằng cách giết hại và làm bị thương những người ứng cứu khẩn cấp, tình nguyện viên và người ngoài cuộc - một UAV đã tấn công một khu chợ đông đúc ở Nyala, thủ phủ bang Nam Darfur.

Tổ chức Emergency Lawyers, nhóm chuyên theo dõi bạo lực ở Sudan, cho biết số người chết trong vụ tấn công đó là 103. “Tôi đã mất con trai 19 tuổi của mình. Chúng tôi đã chôn cất con mình cùng với hơn 70 người khác tại cùng một địa điểm”, một người dân tên Nyala nói với hãng thông tấn AFP.

Trẻ em Sudan hoảng hốt khi một khu chợ ở bang Bắc Kordofan bị trúng bom trong một cuộc tấn công bằng UAV. Ảnh: AFP

Đó chỉ là một vài trong số hàng loạt vụ tấn công bằng UAV gây thương vong lớn liên tiếp trong những tháng gần đây ở Sudan, nơi phương tiện này đã trở thành “hung thần” số 1 gây tử vong cho dân thường trong cuộc nội chiến. Theo Liên Hiệp Quốc (LHQ), chỉ trong 3 tuần đầu tháng 10, các UAV đã giết chết ít nhất 306 người và làm bị thương hàng trăm người khác.

Cuộc nội chiến ở Sudan bùng nổ khi sự tranh giành quyền lực giữa lực lượng vũ trang và Lực lượng Hỗ trợ Nhanh (RSF) bán quân sự leo thang thành bạo lực ở thủ đô Khartoum vào tháng 4-2023, dẫn tới thảm họa nhân đạo kéo dài nhiều năm qua. Ước tính, số người chết đến nay khoảng 400.000 người, hàng triệu người khác phải rời bỏ nhà cửa và phần lớn dân số đang đối mặt với tình trạng thiếu lương thực trầm trọng.

Diễn biến chiến sự đã thay đổi trong 42 tháng qua. Ban đầu, quân đội chủ yếu dựa vào máy bay chiến đấu, trực thăng tấn công, xe tăng và pháo tầm xa. Còn RSF dựa vào xe bán tải trang bị súng máy và súng phòng không, cùng với vũ khí chống tăng và súng phóng lựu.

Trung tâm Khả năng phục hồi thông tin (CIR) cho biết tổ chức này lần đầu tiên ghi nhận việc sử dụng UAV có vũ trang trong cuộc xung đột ở Sudan vào tháng 7-2023, và tần suất sử dụng đã tăng lên đáng kể theo thời gian. “Giờ đây, hầu như ngày nào bạn cũng nghe về một cuộc tấn công bằng UAV”, ông nói.

Một cuộc điều tra được công bố hồi tháng 10 đã xác định 21 mẫu UAV chuyên dụng, bao gồm UAV giám sát - trinh sát và UAV chiến đấu, đã được sử dụng ở Sudan. CIR cho biết, FPV - loại UAV 4 cánh nhỏ được dùng như máy bay cảm tử - rất phổ biến trong giai đoạn đầu của cuộc chiến, nhưng các bên tham chiến ngày càng chuyển sang sử dụng UAV lớn hơn với tầm bay rất xa, có thể mang theo vũ khí dẫn đường chính xác.

Ali Mahmoud Ali, một nhà phân tích về Sudan tại nhóm giám sát xung đột Acled, cho biết lực lượng vũ trang Sudan thường sử dụng UAV để tấn công các căn cứ của RSF và cắt đứt các tuyến đường tiếp nhiên liệu và quân trang đến các khu vực do nhóm này kiểm soát, trong khi lực lượng dân quân thường nhắm vào cơ sở hạ tầng, như nhà máy điện, trạm nước, sân bay và bệnh viện “để gửi thông điệp” rằng họ có thể “gây bất ổn cho các khu vực do quân đội Sudan kiểm soát”.

Sống trong sợ hãi

Theo Văn phòng Nhân quyền LHQ, từ tháng 1 đến tháng 4-2026, các cuộc tấn công bằng UAV đã khiến ít nhất 880 dân thường thiệt mạng, chiếm hơn 80% tổng số trường hợp tử vong liên quan đến xung đột.

Dữ liệu của CIR cho thấy các mục tiêu bị tấn công nhiều nhất là các khu thương mại, chợ, khu dân cư và các tài sản, địa điểm quân sự.

Các loại UAV được sử dụng ở Sudan. Ảnh: Telegram và X

Ali Salih, một người dân ở El Obeid, thủ phủ bang Bắc Kordofan, đã quen với các cuộc tấn công bằng UAV, và giống như những cư dân khác, ông sống trong nỗi sợ thường trực về cuộc tấn công tiếp theo. “Mặc dù chúng tôi cố gắng tiếp tục cuộc sống thường nhật, nhưng các cuộc tấn công liên tiếp khiến mọi thứ trở nên khó khăn”, ông nói.

Đầu tháng 11, bà Denise Brown, điều phối viên nhân đạo của LHQ thường trú tại Sudan, cho biết các cuộc tấn công bằng UAV ngày càng gia tăng đang làm gián đoạn nguồn cung điện, nước và nhiên liệu, cũng như cản trở việc vận chuyển hàng viện trợ nhân đạo. “Chúng tôi cần truyền đi thông điệp rằng điều này phải chấm dứt. Những người cần lọc máu để giữ mạng không thể được lọc máu. Phụ nữ sinh con trong bệnh viện mà không có đèn. Các ca phẫu thuật không thể diễn ra”, bà nói. 

James Elder, người phát ngôn của Quỹ Nhi đồng LHQ (UNICEF), cho biết 2/3 số trẻ em bị thương và tử vong ở Sudan năm nay là do UAV gây ra. Ông nói: “Chúng đang mang chiến tranh đến những nơi từng an toàn. Người dân ở đây mong có 3 điều: an toàn, giáo dục và nước sạch. UAV có vũ trang đang cướp đi cả 3”.

THANH TRÚC (Theo Guardian)