Trong nhiều thập kỷ, các căn cứ quân sự ở hải ngoại đóng vai trò mũi nhọn chiến lược giúp Washington duy trì hiện diện quân sự trên toàn cầu và đảm bảo khả năng triển khai sức mạnh nhanh chóng. Giờ đây, việc Iran có khả năng gây thiệt hại nặng nề cho các cơ sở của Lầu Năm Góc ở Trung Đông đang biến những tài sản quan trọng này thành điểm yếu tiềm tàng đối với các đồng minh và chính nước Mỹ.

Máy bay ném bom B-1 Lancer của Mỹ tại căn cứ RAF Fairford (Anh). Ảnh: Getty Images

Năm 1999, một máy bay ném bom B-52 của Mỹ cất cánh từ căn cứ không quân Hoàng gia RAF Fairford ở Gloucestershire (Anh), mở đầu cho chiến dịch ném bom Nam Tư do Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) thực hiện. Trước đó, căn cứ này từng giữ vai trò then chốt hỗ trợ máy bay Mỹ xuất kích và là trạm tiếp nhiên liệu cho chiến đấu cơ trong Chiến tranh vùng Vịnh năm 1991, sau này là cuộc chiến Iraq năm 2003 cũng như giai đoạn đầu trong chiến dịch của Mỹ - Israel nhằm vào Iran từ tháng 2-2026.

Nhưng hồi tháng 10, Mỹ cho rút toàn bộ 12 máy bay ném bom B-1 Lancer khỏi đây trước mối đe dọa gia tăng từ Iran. Cách đó vài ngày, lực lượng an ninh Anh đã phá một âm mưu tấn công căn cứ này và bắt giữ một số nghi phạm bị cáo buộc có liên hệ với các nhóm vũ trang do Iran hậu thuẫn.

Gần đây, Mỹ tiếp tục điều chuyển 13 máy bay khỏi căn cứ không quân RAF Mildenhall ở miền Đông nước Anh trước các nguy cơ an ninh tiềm tàng liên quan Iran.

Hồi tháng 7, Lầu Năm Góc cũng di dời hàng loạt tài sản quân sự từ các căn cứ ở vùng Vịnh sang Jordan sau những đợt tấn công trả đũa của Tehran.

Theo Giáo sư Simon Mabon tại Đại học Lancaster (Anh), “chiếc ô an ninh” của Washington đang biến thành con dao hai lưỡi với các đồng minh khi các căn cứ quân sự Mỹ trở thành mục tiêu tấn công. Điều này khiến châu Âu và các nước vùng Vịnh cân nhắc tính an toàn của cơ sở quân sự Mỹ và buộc Washington tính toán lại lợi ích chiến lược.

Lâu nay, tiếp nhận căn cứ của Mỹ được xem là một phần không thể thiếu trong chiến lược răn đe của các đồng minh. Nhưng hàng loạt sự cố an ninh gần đây, đặc biệt những vụ liên quan cuộc chiến Iran, đã làm thay đổi cục diện và đặt ra câu hỏi: những cam kết này thực sự phục vụ lợi ích của ai và liệu việc cho phép quân đội Mỹ đóng quân có đang khiến họ nguy hiểm hơn không?

Được biết, Iran từng cảnh báo bất kỳ quốc gia nào cho phép Mỹ sử dụng lãnh thổ hoặc căn cứ quân sự làm bàn đạp tấn công Tehran sẽ tự biến mình thành mục tiêu đáp trả. Theo sau tuyên bố này, một máy bay không người lái (UAV) của Iran đã tấn công căn cứ không quân thuộc chủ quyền của Anh tại Síp sau khi Luân Đôn cho phép Mỹ dùng cơ sở này đối phó Tehran. Hồi tháng 4, Cộng hòa Hồi giáo đe dọa Bulgaria sau báo cáo Sofia cho phép Mỹ sử dụng căn cứ để tiếp nhiên liệu cho các máy bay trong chiến dịch tấn công Iran.

Ở vùng Vịnh, Iran cũng tiến hành hàng loạt cuộc tấn công trả đũa bằng tên lửa và UAV vào các cơ sở của Mỹ tại Qatar, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), Saudi Arabia, Bahrain, Kuwait, Oman, Jordan và Iraq. Một số căn cứ trọng yếu gần như bị vô hiệu hóa, dấy lên nghi ngờ về năng lực thực hiện nhiệm vụ của chúng một khi bị tấn công.

Thực tế này làm trầm trọng thêm tình thế khó xử về an ninh giữa Mỹ và các đồng minh. Một mặt, sự hiện diện của Lầu Năm Góc giúp bảo vệ các quốc gia chủ nhà khỏi nguy cơ tấn công. Nhưng cũng chính những căn cứ đó khiến họ có khả năng cao bị trả đũa trong cuộc chiến mình không khởi xướng.

Hiện giới hoạch định chính sách Mỹ đang tranh luận về vấn đề này khi Iran tiếp tục khẳng định chừng nào lực lượng Mỹ còn hiện diện, họ sẽ còn là mục tiêu. 

MAI QUYÊN (Theo Al Jazeera)