Từ mô hình hợp tác công tư trong ngành xuất bản đến xây dựng các điểm đọc cộng đồng, Philippines đang nỗ lực phát triển văn hóa đọc. Đây cũng là nền tảng giúp quốc gia Đông Nam Á này tạo dấu ấn khi trở thành khách mời danh dự tại Hội sách Frankfurt.

Các em nhỏ đọc sách ở không gian “The Book Nook”.

Mô hình hợp tác công tư trong ngành xuất bản của Philippines hình thành khoảng 20 năm qua, tạo điều kiện để các hiệp hội nghề nghiệp phát huy thế mạnh, chủ động tham gia thị trường, góp phần xây dựng không gian đọc cộng đồng tại nhiều địa phương.

Năm 1995, Philippines ban hành Luật Phát triển ngành xuất bản (Book Publishing Industry Development Act - RA 8047), tạo tiền đề thành lập Ủy ban Phát triển sách quốc gia (National Book Development Board - NBDB). Hội đồng của Ủy ban có 11 thành viên, gồm 5 đại diện các cơ quan chính phủ như Bộ Giáo dục, Bộ Công Thương và 6 đại diện khu vực tư nhân, các hiệp hội. Cơ cấu này tạo điều kiện để khu vực tư nhân, nhất là các hiệp hội xuất bản, tham gia sâu hơn vào hoạt động của ngành, đồng thời có tiếng nói trong hoạch định chính sách phát triển xuất bản và văn hóa đọc.

Từ nền tảng đó, nhiều hiệp hội xuất bản đã phát huy vai trò, chủ động xây dựng các hoạt động và mô hình phát triển văn hóa đọc tại địa phương. Tiêu biểu là Hiệp hội Phát triển sách Philippines, tổ chức đại diện cho các nhà xuất bản, nhà in, nhà phát hành và tác giả. Không chỉ hỗ trợ đưa sách Philippines ra thị trường quốc tế, Hiệp hội còn khởi xướng chương trình “Book Industry Roadmap”, phối hợp với NBDB nhằm chuẩn hóa, nâng cao tiêu chuẩn chuyên môn trong ngành sách. Đây cũng là đơn vị đồng chủ trì tổ chức Hội sách Quốc tế Manila, một trong những hội sách lớn tại Philippines.

Trong khi đó, Hiệp hội Sách cho người trẻ Philippines tập trung phát triển, quảng bá văn học thiếu nhi và thúc đẩy văn hóa đọc trong giới trẻ. Tổ chức này phối hợp chặt chẽ với Trung tâm Văn hóa Philippines, Bảo tàng Trẻ em Museo Pambata và Thư viện Quốc gia Philippines để triển khai các hoạt động phù hợp với từng nhóm đối tượng.

Sự phối hợp giữa các hiệp hội và cơ quan công quyền không chỉ góp phần xây dựng các chương trình phát triển sách trong nước mà còn mở rộng không gian đọc cộng đồng, từng bước đưa sách Philippines tiếp cận thị trường quốc tế.

Đáng chú ý, Hiệp hội Phát triển sách Philippines đã tổ chức các giải thưởng, hội thảo về truyện tranh (graphic novel, comic, webtoon). Đây là lĩnh vực còn non trẻ, chưa có nhiều điều kiện phát triển tại Philippines. Những hoạt động khuyến khích sáng tác, quảng bá và kết nối thị trường của Hiệp hội đã góp phần tạo nền tảng để quốc gia này định hướng đầu tư, từng bước đưa truyện tranh trở thành một trong những thế mạnh của ngành xuất bản.

Bên cạnh phát triển ngành sách, các hiệp hội và cơ quan chức năng Philippines còn dành nguồn lực xây dựng không gian đọc, nhất là tại vùng sâu, vùng xa. Nổi bật là dự án “The Book Nook” của NBDB, nhằm thiết lập các điểm đọc cộng đồng linh hoạt, tận dụng những không gian sẵn có như thư viện địa phương, bảo tàng tỉnh, trung tâm văn hóa và trường học. Dự án nhận được sự chung tay, hỗ trợ của nhiều nhà xuất bản tư nhân.

Đến nay, “The Book Nook” đã phát triển 52 trung tâm đọc sách và kể chuyện tại nhiều địa phương. Mỗi điểm được trang bị khoảng 1.500 đầu sách trong nước được tuyển chọn. Các trung tâm còn tổ chức hoạt động kể chuyện, hội thảo viết lách và sáng tạo nghệ thuật, khuyến khích trẻ em cũng như người dân ghi lại những câu chuyện của chính cộng đồng mình.

Có thể thấy, mô hình hợp tác công tư đã góp phần tạo sức lan tỏa cho văn hóa đọc tại Philippines. Việc phát huy vai trò của các hiệp hội nghề nghiệp, huy động nguồn lực xã hội và gắn hoạt động đọc sách với đặc điểm từng địa phương không chỉ mở rộng cơ hội tiếp cận tri thức mà còn thúc đẩy ngành xuất bản phát triển, từng bước nâng cao vị thế sách Philippines trên thị trường quốc tế.

BẢO LAM (Tổng hợp)