Biến động nhân khẩu học đang tái định hình giáo dục đại học trên khắp khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Trong khi một số quốc gia như Úc chỉ dự báo mức sụt giảm vừa phải về số lượng sinh viên nhập học, thì các quốc gia khác lại đối mặt tương lai ảm đạm hơn. Đó là làn sóng đóng cửa hàng loạt trường đại học, gây tác động sâu rộng tới sinh viên, đội ngũ nhân viên và cộng đồng. Tình trạng này thể hiện rõ nét nhất tại Nhật Bản. 

Sinh viên tại Đại học tư thục Rikkyo. Ảnh: Rikkyo

Số thanh niên 18-19 tuổi ở xứ hoa anh đào giảm mạnh, từ 2 triệu người năm 1992 xuống còn 1,09 triệu người vào năm 2025, và dự báo chỉ còn khoảng 700.000 người vào đầu những năm 2040. Các trường đại học tư thục tại đây chịu ảnh hưởng nặng nề nhất, khi học phí chiếm khoảng 3/4 tổng doanh thu của họ. Năm nay, khoảng một nửa số trường đại học tư thục không đạt chỉ tiêu tuyển sinh. Đáng lo ngại, Bộ Tài chính Nhật Bản nhận định, 40% trong số đó có thể phải đóng cửa trước năm 2040.

Thống kê cho thấy, 627/816 trường đại học tại Nhật Bản là cơ sở giáo dục tư thục và thu hút gần 80% sinh viên bậc đại học. Việc đóng cửa hàng loạt sẽ làm suy yếu nghiêm trọng hạ tầng giáo dục và sự ổn định tại địa phương. Tuy nhiên, nhờ khả năng thích ứng linh hoạt, có nguồn vốn dự phòng, các trường này đã tránh được làn sóng đóng cửa hàng loạt trong nhiều thập kỷ qua. Tổng cộng, chỉ có 11 trường đóng cửa hoàn toàn, số còn lại trụ vững thành công nhờ thu hút sinh viên từ nhiều tầng lớp kinh tế - xã hội khác nhau; hưởng lợi từ việc mở rộng hệ thống tín dụng sinh viên và nhu cầu ngày càng cao về bằng cấp trên thị trường lao động. Bên cạnh đó, các trường còn linh hoạt nới lỏng quy trình tuyển sinh, chủ động cắt giảm chỉ tiêu ở những ngành có nhu cầu thấp, đồng thời tái thiết kế chương trình giảng dạy để bắt kịp nhu cầu mới.

TRÍ VĂN (Theo East Asia Forum)