Tòa án Tối cao Panama hôm 29-1 ra phán quyết bác bỏ tính hợp pháp của các hợp đồng cho phép tập đoàn CK Hutchison có trụ sở tại Hong Kong (Trung Quốc) vận hành 2 cảng quan trọng tại Kênh đào Panama.

Tổng thống Panama Mulino (trái) ký thỏa thuận hợp tác với Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth tháng 4-2025. Ảnh: Getty Images

Cụ thể, Tòa án Tối cao Panama cho rằng các luật, văn bản nền tảng cho hợp đồng nhượng quyền giữa Chính phủ Panama với Công ty Cảng Panama (PPC) về xây dựng, phát triển, vận hành, quản lý 2 bến cảng ở 2 đầu kênh đào Panama là vi phạm hiến pháp nước này.

Đơn kiện nhằm hủy các hợp đồng với PPC được đệ trình lên Tòa án Tối cao Panama năm 2025, cáo buộc các hợp đồng được ký trên những đạo luật vi hiến và công ty Hong Kong không đóng thuế đầy đủ theo luật của Panama. Các công tố viên Panama đã điều tra và phát hiện sai phạm kế toán cùng các dấu hiệu bất thường trong hoạt động của PPC. Truyền thông nước này dẫn các thông tin cho biết những sai phạm này khiến Panama thiệt hại khoảng 300 triệu USD kể từ khi thỏa thuận được gia hạn và khoảng 1,2 tỉ USD trong 25 năm trước đó.

Phán quyết trên có thể buộc Panama phải tái cấu trúc khung pháp lý dùng để ký các hợp đồng vận hành cảng, đồng thời có thể tổ chức đấu thầu lại quyền khai thác 2 cảng ở 2 đầu kênh đào. Hiện tập đoàn vận tải biển khổng lồ Maersk của Đan Mạch tạm thời vận hành 2 cảng.

Phản ứng động thái trên của tòa án Panama, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc tuyên bố nước này “sẽ thực hiện mọi biện pháp cần thiết để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp Trung Quốc”.  Trong tuyên bố trên mạng xã hội WeChat, Văn phòng các vấn đề Hong Kong và Macau của Trung Quốc chỉ trích phán quyết trên là “phi lý” và “đáng xấu hổ” dưới áp lực từ bên ngoài, đồng thời cảnh báo Panama sẽ phải trả “cái giá rất đắt”.

“Phán quyết này đã phớt lờ sự thật, phá vỡ lòng tin và gây tổn hại nghiêm trọng đến các quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp tại Hong Kong, Trung Quốc.  Nếu phía Panama vẫn khăng khăng làm theo ý mình, họ chắc chắn sẽ phải trả giá nặng nề, cả về chính trị lẫn kinh tế”, Văn phòng Công tác Hong Kong và Macau nhấn mạnh. Ngoài ra, cơ quan này cáo buộc “một quốc gia nào đó” đã sử dụng các biện pháp bắt nạt để buộc các nước khác phải phục tùng ý chí của mình và cho rằng Panama đã “tự nguyện khuất phục trước thế lực bá quyền”.

Trong thông điệp trên mạng xã hội X hôm 4-2, Tổng thống Panama Jose Raul Mulino lên án lời đe dọa và bác bỏ cáo buộc trên, khẳng định rằng “Panama là một quốc gia đề cao pháp quyền và tôn trọng các phán quyết của ngành tư pháp, vốn độc lập với chính phủ trung ương”.

Về phần mình, ông John Moolenaar, Chủ tịch Ủy ban Đặc biệt về Trung Quốc của Hạ viện Mỹ, gọi đây là “một chiến thắng cho nước Mỹ”. Đúng hơn, đây là một chiến thắng lớn cho Tổng thống Trump, người từng dọa dùng vũ lực kiểm soát Kênh đào Panama, nơi được ông xem là “cửa ngõ sống còn cho nước Mỹ do Trung Quốc vận hành”. Kênh nào này không chỉ vận chuyển khoảng 40% lượng container hàng hóa của Mỹ mà còn đóng vai trò an ninh chiến lược thống trị Tây bán cầu của chính quyền Trump.

ĐỨC TRUNG (Tổng hợp)